Галактикадағы Саяхатшының Жол көрсеткіші

Кіріспе

Ұлыбританияның ғылыми-фантастикалық комедиялық радио сериясы (1978–2018)

«Галактикаға жол көрсетуші» – негізінен Дуглас Адамс жазған ғылыми-фантастикалық комедиялық радио сериясы. Ол алғаш рет 1978 жылы Ұлыбританияда BBC Radio 4 арнасында, содан кейін BBC World Service, АҚШ-та National Public Radio және Канадада CBC Radio арналарында эфирге шықты. Бұл серия стерео форматында жасалған алғашқы радио комедиялық бағдарлама болды және музыка мен дыбыс эффектілерін пайдалануда жаңашылдықпен көзге түсті, көптеген наградалар жеңіп алды. Серияда бақытсыз ағылшын Артур Дент және оның досы Форд Префекттің оқиғалары баяндалады. Форд Префект – «Галактикаға жол көрсетушіге» жазатын шетелдік, ол панглалақтық энциклопедия және саяхат жолсілкісі. Бірінші бөлімде Жер жойылғаннан кейін Артур мен Форд өзін ұрланған ғарыш кемесінде табады, оны Зафод Библброкс (Фордтың жартылай туысы және Галактика Президенті), депрессияға ұшыраған робот Марвин және Жердің жойылғаннан аман қалған жалғыз адамы Триллиан басқарады. 1977 жылдың наурыз айында пилоттық бағдарламаға тапсырыс берілді және келесі жылдың маусым айының соңында жазылды. 1979 жылы екінші серияға тапсырыс берілді, ол 1980 жылы эфирге шықты. Бірінші серияның эпизодтары LP пластинкаларында және аудиокассеталарда шығару үшін қайта жазылды, ал Адамс 1979 жылы бірінші серияны бестселлер романға бейімдеді. 1980 жылы екінші радио сериясы эфирден алынғаннан кейін екінші роман жарық көрді және бірінші серия теледидарға бейімделді. Одан кейін тағы үш роман, компьютерлік ойын және басқа да әртүрлі медиа форматтар пайда болды. Адамс 1993 жылы өзінің «Өмір, Әлем және барлығы» романы негізінде үшінші радио сериясын жазуды жоспарлады, бірақ жоба 2001 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана басталды. Адамс жаңа серияны талқылаған Дирк Маггс радио адаптациясын, сондай-ақ «Галактикаға жол көрсетуші» романдарының қалған бөлімдерін – «Барлық балыққа рахмет» және «Көбінесе зиянсыз» адаптацияларын жасады. Бұл 2004 және 2005 жылдары эфирге шыққан үшінші, төртінші және бесінші радио сериялары болды. Эойн Колфердің «трилогия» бойынша алтыншы бөлігін бейімдеген алтыншы серия «Және бір нәрсе» 2018 жылдың наурыз айында эфирге шықты.

The Hitchhiker's Guide to the Galaxy is a science fiction comedy radio series primarily written by Douglas Adams. It was originally broadcast in the United Kingdom by BBC Radio 4 in 1978, and afterwards the BBC World Service, National Public Radio in the US and CBC Radio in Canada. The series was the first radio comedy programme to be produced in stereo, and was innovative in its use of music and sound effects, winning a number of awards. The series follows the adventures of hapless Englishman Arthur Dent and his friend Ford Prefect, an alien who writes for The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, a pan galactic encyclopaedia and travel guide. After Earth is destroyed in the first episode, Arthur and Ford find themselves aboard a stolen spaceship piloted by Zaphod Beeblebrox (Ford's semi cousin and Galactic President), depressed robot Marvin, and Trillian, the only other human survivor of Earth's destruction. A pilot programme was commissioned in March 1977, and was recorded by the end of the following June. A second series was commissioned in 1979, transmitted in 1980. Episodes of the first series were re recorded for release on LP records and audio cassettes and Adams adapted the first series into a best selling novel in 1979. After the 1980 transmissions of the second radio series, a second novel was published and the first series was adapted for television. This was followed by three further novels, a computer game, and various other media. Adams considered writing a third radio series to be based on his novel Life, the Universe and Everything in 1993, but the project did not begin until after his death in 2001. Dirk Maggs, with whom Adams had discussed the new series, directed and co produced the radio adaptation as well as adaptations of the remaining Hitchhiker's Guide novels So Long, and Thanks for All the Fish and Mostly Harmless. These became the third, fourth and fifth radio series, transmitted in 2004 and 2005. A sixth series, adapting Eoin Colfer's sixth part in the "trilogy", And Another Thing was broadcast in March 2018.

Ерте дамуы

Дуглас Адамс Саймон Бретт өндірген BBC радио бағдарламаларына комедиялық этюдтер жазды (соның ішінде The Burkiss Way және Week Ending), және 1977 жылдың ақпан айында радио-ситком ұсынуға шақырылды. Адамс бастапқыда "осылай, жағдай комедияларының көпшілігі осы сияқты жағдайлардағы адамдар туралы болғандықтан, түрлі идеялар мен жатақханаларда тұратын адамдардың әртүрлі нұсқаларын ойлап тапты". Адамс бір сұхбатында Бретт радиода ғылыми-фантастикалық комедиялық сериал ұсынғанда, "отырған жерінен құлап түстім, себебі мен осыған көп жылдар бойы ұмтылып келдім" деді. Бастапқыда "Жердің соңы" деп аталатын әрбір бөлім Жер планетасының әртүрлі жолмен қырылуымен аяқталуы тиіс еді. Адамс бірінші бөлімді жазғанда, басқа кейіпкерлерге бұрын Жерде не болатынын білетін кейіпкердің қажет екенін түсінді, сондықтан ол бұл кейіпкерді шетелдік етті. Адамс 1971 жылы Австрияның Инсбрук қаласында далада мас күйінде жатқанда ойлап тапқан атауын еске түсіріп, бұл кейіпкер Галактикаға автостоппен саяхаттайтын жүргізушінің нұсқаулығы, пангалактикалық энциклопедия және саяхат жолсілкісі үшін "саяхатшы-репортер" болады деп шешті. Адамстың сол кездегі достарының естеліктерінде, ол алғаш рет 1973 жылы Грекияда демалыста болғанда "галактиканы аралап, автостоппен саяхаттау" туралы айтқан. Бірінші бөлімнің жазылуы дамыған сайын, Нұсқаулық оның әңгімесінің орталық тақырыбына айналды, және Адамс бүкіл сериалды осыған негіздеуге шешім қабылдады, ал Жердің бастапқы қырылуы "Жердің соңы" ұсынысынан қалған жалғыз нәрсе болды. Адамстың жоспарында Артур Дент кейіпкері "Алерик Б" деп аталды, көрермендер кейіпкердің адам емес, шетелдік екенін ойлайды. Адамс пилоттық бөлім үшін кейіпкердің атын "Артур Дент" деп өзгертті. Адамстың өмірбаяуын жазған М. Дж. Симпсон кейіпкердің аты 17 ғасырдың пуритан жазушысы Артур Денттің құрметіне берілгенін болжайды, ол 1601 жылы жарық көрген "Жай адамның жұмаққа жолы" еңбегінің авторы. Адамс өзінің атын саналы түрде таңдағанын есіне түсірмейтінін айтты.

Douglas Adams had contributed comedy sketches for BBC radio programmes produced by Simon Brett (including The Burkiss Way and Week Ending), and was asked to pitch a radio sitcom in February 1977. Adams initially "came up with various ideas and various permutations of people living in bedsits and this sort of thing" as this "seemed to be what most situation comedies tended to be about." Adams said in an interview that when Brett proposed a radio science fiction comedy series, he "fell off his chair because it was what I'd been fighting for all these years". Originally to be called "The Ends of the Earth", each episode would have ended with the planet Earth meeting its demise in a different way. While writing the first episode, Adams realised that he needed a character who knew what was going to happen to Earth before the other characters, and therefore made this character an alien. Adams remembered a title he came up with while lying drunk in a field in Innsbruck, Austria in 1971, and decided that this character would be a "roving reporter" for The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, a pan galactic encyclopaedia and travel guide. Recollections by his friends at the time indicate that Adams first spoke of the idea of "hitchhiking around the galaxy" while on holiday in Greece in 1973. As the first episode's writing progressed, the Guide became the central focus of his story, and Adams decided to base the whole series around it, with the initial destruction of Earth being the only holdover from the "Ends of the Earth" proposal. In Adams' outline, the character of Arthur Dent was called "Aleric B", the joke being that the audience initially assume the character is also an alien rather than a human. Adams renamed the character for the pilot to "Arthur Dent". Adams' biographer M. J. Simpson suggested that the character was almost certainly named after the 17th century puritan writer Arthur Dent, author of The Plain Man's Pathway to Heaven first published in 1601, although Adams himself claimed no recollection of consciously choosing the name.

Пилоттық жоба және іске қосу

1977 жылдың 1 наурызында пилоттық эпизодқа тапсырыс берілді және түсірілім 1977 жылдың 28 маусымында аяқталды. Брет пен Адамс пилоттық эпизодтың қалыптасуының әртүрлі кезеңдерін еске алды, оның ішінде BBC-ді мұндай бағдарламаны студиялық көрермендермен жазу мүмкін емес екеніне және оны стерео дыбыста жазу қажеттігіне көндіруді. Ол кезде тек BBC радио драмалары ғана стерео форматында жазуға рұқсат етілгендіктен, "Автостопшының кескіні" уақытша комедия емес, драма ретінде ішкі классификацияланды. 1977 жылдың 31 тамызында алты эпизодтан тұратын толық серия (бес жаңа эпизод және пилоттық эпизод) тапсырылды. Адамс жазу жөніндегі міндеттемелерінің келіспеуіне байланысты өзінің досы және бірге тұратын Джон Ллойдты бесінші және алтыншы эпизодтарды жазуға көмектесуге шақырды. Екінші эпизод 1977 жылдың қараша айында өндірілді. Бірінші серияның соңғы эпизодының сценарийі (кейін "Бастапқы фаза" деп аталды) 1978 жылдың ақпан айында аяқталды, ал өндіріс (дыбыс жинау және эффектілерді қоса алғанда) 1978 жылдың 3 наурызында аяқталды.

Кастинг

Адамс Артур Дент пен Форд Префекттің басты рөлдерін актерлер Саймон Джонс пен Джеффри МакГиверн есінде ұстап жазды. Джонстың айтуынша, Адамс оған пилотты жазғанда телефон соғып, ол өзін-өзі ойнай ма деп сұраған; кейін Адамс Денттің Джонстың бейнесі емес екенін, бірақ Джонстың актерлік шеберлігіне сай рөл жазғанын айтты. Тағы бір актер қойылымнан бас тартқаннан кейін, Билл Уоллис шақырылып, Мистер Проссер мен Вогон Желцтің екі рөлін қысқа мерзімде орындады. Екінші серияда, "Алтын Жүректі" ұрлаған және басқа да құқық бұзушылықтар жасаған Зафод, Фрогстардан – "Галактикадағы ең зұлым орыннан" жалдамалы сарбаздардан қашқанда "Жолдаманың" редакторымен байланысуға тырысады. Артур мен Форд тарихи Жерде жылдар бойы қамалып, "Алтын Жүрек" кемесінде қайта табысып, Вогондардың қуып жететінін көреді. Олар Бронтиталл планетасына келеді, онда құс тайпасы тұрады, және ғаламдағы ең дөңгелек сөз бен Аяқ киімнің шегі туралы естиді. 900 жылдық ғарыш кемесімен қашып, олар "Жолдама" редакторы Зарнивуптың кеңсесіне жетеді, және Жерді жоюға Зафодтың қазақстандық қол қойғанын біледі.

Өндіріс

Адамстың мақсаттарының бірі дыбысты пайдалануда эксперимент жасау болды. Пинк Флойд пен Битлз тобының, әсіресе, екі топтың да 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында шығарған эксперименталды концептуалды альбомдарының жанкүйері болған Адамс, бағдарламаның «рок-альбом сияқты сезім беруін, сіз шынымен ғарыш кемесінде немесе шетелдік планетада болғандай әсер беруін, яғни үлкен дыбыстық кеңістік сезімін тудыруын» қалаған. Бірінші серия – BBC радиосында стереофониялық техниканы қолданған алғашқы комедиялық бағдарлама. Адамс кейіннен «Галактикадағы автостопшы» жобасын бастағанға дейін радио комедиялары үшін стерео қолдану мүмкін емес деп есептелген, ал одан кейін міндетті болып жарияланды. Продюсер Джеффри Перкинс 1978 жылы BBC-дің Париж театры радиостудиясында дыбыс эффектілерін араластыруға қол жетімді технологияның шектеулі болғанын еске алды. Өндірісте бір сегіз тректі магнитофон болды, сондықтан бағдарламадағы көптеген эффекттер «тікелей эфирде» араластырылды, студияның айналасына фоны дыбыс эффекттерінің магнитофондық ленталары тартылды. Мур өзінің көп бөлігін шкафқа жазып алды және басқа актерлермен тек бірінші сессия аяқталғаннан кейін ғана кездесті. Бірінші радио сериясы (алғашқы алты бөлім) 1978 жылдың наурыз және сәуір айларында BBC Radio 4 арнасында көрсетілді. Жетінші бөлім 1978 жылдың 24 желтоқсанында көрсетілді. Бұл жетінші бөлім әдетте Рождестволық бөлім деп аталды. Бұл ертедегі нұсқасынан басқа Рождествомен ешқандай қатысы болмады (онда Марвин Параноидты Андроид «Үш патшаның» іздеген «жұлдызы» болар еді). Екінші серияның өндірісі бірнеше рет кешіктірілді. Адамс 1979 жылдың сәуір айында «Галактикадағы автостопшының» сахналық адаптациясының сценарийлерін жазуға тиіс болған, сонымен қатар «Доктор кім» сериалының сценарий редакторы болып жұмыс істеді және Джон Ллойдтың «Тоғыз сағаттық жаңалық емес» бағдарламасына материал ұсыну туралы ұсынысын қабылдамады. Екінші радио сериясының бірінші күні, 1979 жылдың 19 мамырында, Адамс сценарийді әлі аяқтамағандықтан жазба толыққан жоқ. Сол жылдың 11 шілдесі мен 1 тамызында жоспарланған қосымша жазбалар да тоқтатылды, себебі Адамс бірінші серияның LP қайта жазбаларымен және оның романына бейімделуімен айналысуға тырысты. 23 қазан және 3 желтоқсан күндері тағы да жазбаға түсіруге тырысты. Екінші радио сериясын аяқтаған соңғы бес бөлім 1980 жылдың қаңтарында көрсетілді.

One of Adams's stated goals was to be experimental in the use of sound. Being a fan of Pink Floyd and the Beatles, and especially the experimental concept albums both bands produced in the late 1960s and early 1970s, Adams wanted the programme to have the feel of a "rock album to convey the idea that you actually were on a spaceship or an alien planet—that sense of a huge aural landscape". The first series was the first BBC radio comedy to use stereophonic techniques. Adams later said that before Hitchhiker's, stereo was deemed impossible for radio comedy and after it was made compulsory. Producer Geoffrey Perkins recalled that the technology available in 1978 for mixing sound effects at the BBC's Paris Theatre radio studio was limited. The production had one eight track tape recorder at their disposal and so many of the effects in the programme were mixed "live" with tape loops of background sound effects strung around the recording studio. Moore recorded most of his performance in a cupboard and met the other actors only after the first session was complete. The first radio series (first six episodes) was broadcast on BBC Radio 4 in March and April 1978. A seventh episode was broadcast on 24 December 1978. This seventh episode was commonly known as the Christmas Episode. This had nothing to do with Christmas except in an early draft (which would have had Marvin the Paranoid Android as the "star" that was followed by the Three Wise Men). Production on the second series was delayed several times. While Adams was meant to be working on scripts for a stage adaptation of Hitchhiker's in April 1979, he was also employed as Script Editor for Doctor Who and turned down an offer from John Lloyd to submit material for Not the Nine O'Clock News. The recording on the first day scheduled for the second radio series, 19 May 1979, was left incomplete because Adams had not yet finished the script. Further scheduled recordings on 11 July and 1 August of that year were also cancelled, this time due in part to Adams trying to work on the LP re recordings of the first series, as well as its novelisation. Further recording attempts were made on 23 October and 3 December. The final five episodes, completing the second radio series, were broadcast in January 1980.

Музыка

Радиосерияның (және одан кейінгі барлық бейімделулердің) тақырыптық әні – Берни Лидон жазған және Eagles тобының "One of These Nights" альбомында орындалған "Journey of the Sorcerer" аспаптық шығармасы. Адамс осы әнді футуристикалық дыбыстық ерекшелігі үшін таңдады, сонымен қатар Джеффри Перкинстің еске түсіруінше, әнде банджо бар екендігіне байланысты, ол әнге "жолда, автостоппен саяхаттау сезімін" береді деп ойлаған. Адамс поп, рок және классикалық өнердің алуан түрлі музыкасын енгізуді де қалаған. Бірінші серия ("The Primary Phase") заманауи классикалық, тәжірибелік рок және электрондық музыканың әртүрлі үлгілерін қамтыды. "Галактикаға жол көрсетуші: түпнұсқа радио сценарийлері" кітабында Дьердь Лигетидің "Өлгендерге арналған заманауи реквием", Терри Райлидің "Иілген ауадағы раушан", Дьердь Лигетидің "Volumina" сияқты туындылар келтірілген. Бұл бағдарлама телеарналар мен радиода бәсекелес бағдарламалардың болмауы арқасында, бірақ ең алдымен ауыздан ауызға тарау арқылы тыңдаушылардың қызығушылығын тудырды; бірнеше жексенбілік газеттерте шолулар жарияланды және ол Radio 4 арнасының апталық таңдауында еске алынды. 1981 жылдың наурыз айында АҚШ-тағы Ұлттық радио тарату корпорациясы (National Public Radio) бағдарламаны эфирге шығарды, ал қыркүйек айында қайтадан көрсетті. Бұл олардың стерео дыбыстағы алғашқы хабарларының бірі болды. Келесі жылы, 1982 жылы, серияны CBC радиосы (Канада радио хабар тарату корпорациясы) көрсетті. 1981 жылы алғашқы алты радиоэпизодтың неміс тіліндегі нұсқасы "Per Anhalter ins All" деп аталып, эфирге шықты, ал он екі түпнұсқа радиоэпизод Финляндияда, Францияда, Нидерландыда және Швецияда аударылып, көрсетілді. Адамстың қайтысынан кейін аяқталған эпизодтарды қоса алғанда, барлық эпизодтар Льюис Кэрролдың "Снарк аңшылығы: сегіз фиттегі азап" романынан алынған "Фитс" деп аталады. 1981 жылы алғашқы екі серияның он екі эпизоды қайта көрсетілген кезде, бұрын эпизод нөмірі болмаған Рождестволық эпизодқа "Жетінші Фит" деген атау берілді, ал екінші сериядағы эпизодтар, бұрын бірінші Фиттен бесінші Фитке дейін (екінші серияның бес бөлігін білдіретін) көрсетілген, енді сегізінші Фиттен он екінші Фитке дейін өзгертілді.

The theme tune used for the radio series (and all subsequent adaptations) is "Journey of the Sorcerer", an instrumental piece composed by Bernie Leadon and recorded by the Eagles on their album One of These Nights. Adams chose this song for its futuristic sounding nature, but also for the fact that it had a banjo in it, which, as Geoffrey Perkins recalls, Adams said would give it an "on the road, hitch hiking feel". Adams also wanted to incorporate music from a variety of pop, rock and classical artists. Series one ("The Primary Phase") included an eclectic range of modern classical, experimental rock and electronic music. The Hitchhiker's Guide to the Galaxy: The Original Radio Scripts lists works including A Modern Mass for the Dead (Requiem) by György Ligeti, A Rainbow in Curved Air by Terry Riley, Volumina by György Ligeti, As it happened, the programme gained listeners through the lack of any competition elsewhere on television or radio, but primarily through word of mouth; several Sunday newspapers included reviews and it was mentioned in Radio 4's Pick of the Week. Broadcasting by National Public Radio in the United States followed in March 1981 with a repeat broadcast in September. This was one of their first transmissions in stereo. The following year, 1982, the series was carried by CBC Radio (Canadian Broadcasting Corporation). A German radio version of the first six radio episodes, Per Anhalter ins All was transmitted in 1981 and the twelve original radio episodes have been translated and transmitted in Finland, France, The Netherlands and Sweden. All of the episodes, including those completed after Adams's death, are referred to as "Fits" after Lewis Carroll's "The Hunting of the Snark: an Agony in Eight Fits". In 1981, upon a rebroadcast of the twelve episodes of the first two series, it was decided that the Christmas episode, which previously had no episode number, would be called "Fit the Seventh" and the episodes in the second series, which had first been billed as Fit the First to Fit the Fifth (representing five parts of the second series) would become Fit the Eighth to Fit the Twelfth.

Хабарландыру

2003 жылдың қарашасында Адамстың қайтысынан екі жыл өткен соң және Екінші кезеңнің өндірісі тоқтағаннан кейін 23 жыл өткенде Адамстың бейімделмеген романы "Life, the Universe and Everything" радиоға бейімделетіні жарияланды. Бұл радиода "Галактикаға жолдаманың" үшінші сериясы болды. Адамстың досы Дирк Маггс бейімделулерді жасауға, режиссерлік етуге және продюсерлікпен айналысуға таңдалды. Маггс 1993 және 1997 жылдары Адамспен соңғы үш кітапты радиоға бейімдеу мүмкіндігі туралы кеңескен болатын. Жоба 2001 жылдың қыркүйегінде Маггс, Хелен Чаттуэлл және Брюс Хайман, Джейн Белсон мен Эд Виктордың көмегімен қайта басталды. Хабарлама жасалған кезде бастапқы мақсат 2004 жылдың ақпан айынан бастап үшінші романның алты бөлімнен тұратын бейімделуін көрсету, ал қалған сегіз эпизод соңғы екі роман бойынша болатындығы айтылды. "Қош бол, балықтар, барлықтарына рахмет" және "Көбінесе зиянсыз" романдары негізінде төртінші және бесінші сериялар 2004 жылдың қыркүйегінде көрсетілуі тиіс еді. "Above the Title Productions" үшінші серияны құрайтын алты эпизодты жазғаннан кейін, өндіріс компаниясы мен 2003 жылы "Hitchhiker" фильмінің өндірісін бастаған "The Walt Disney Company" арасында эпизодтардың интернетте қолжетімділігіне байланысты шағын құқықтық дау туды. Бұл үшінші серияның көрсетілуін кешіктірді және төртінші және бесінші сериялардың өндірісі дереу тоқтатылды. Біраз уақыттан соң келісімге келді, ал үшінші кезең алғаш рет 2004 жылдың 21 қыркүйегінде BBC Radio 4 арнасында көрсетілді.

Бейімделу

Маггс серияның сценарий кітабында, үшінші кітаптың сюжетін қатаң сақтау туралы Дуглас Адамсқа берген уәдесіне байланысты өзін міндетті сезінгенін айтты: «Өзім үшінші кезеңге 10 балдық шкала бойынша 7 бал қоятын едім, себебі мәтінге тым құрметпен қарадым, соның салдарынан қарқыны баяулады». Бірақ соңғы екі романды бейімдеу кезінде Адамстан алған жалғыз нұсқау: «Олардың әрқайсысына төрттен артық эпизод қажет емес». Алғашқы серияда Мистер Проссер және Простетник Вогон Желц рөлін орындаған Билл Уоллис қол жетімді болмады, ал Тоби Лонгворт жаңа серияда Желц рөлін сомдады. Fits the Second-тен Twelfth-ке дейін үздіксіз хабарлаушы болған Джон Марш, бұл рөлді қайта орындау үшін қайтадан шақырылды. Адамстың романының BBC аудиокітабынан монтаждалған, өлімінен кейін Аградж рөліндегі эпизодтық қатысуы да болды.

Сюжет

3-серияда 2-сериядағы оқиғалар – галлюцинация екені белгілі болғаннан кейін Артур Дент пен Форд Префект тағы да тарихқа дейінгі Жерде қалғандай болады. Құтқарылған соң, олар Лордтың крикет алаңына жеткізіледі, бірақ 11 ақ робот оны жоймас бұрын. Слартибарфаст Дентке крикеттің галактикадағы ең қорқынышты соғыстар тарихына негізделгенін үйретеді, ал екеуі тағы бір соғыстың алдын алу үшін Крикитке барады. Соңғы бөлімінде Дент пен Трилиан суперновалық бомбаның артындағы компьютермен кездеседі және өмір, ғалам мен барлық нәрсеге қатысты соңғы сұрақты табуға тағы бір әрекет жасалады. Төртінші серияда Дент Жердің қайта құрылғанын біледі және арманындағы әйел – Фенчерчпен танысады. Осы уақытта ғарыш кемесі Найтсбриджге қонады, Құдайдың жаратылысына арналған соңғы хабары табылады, ал Марвин өмірінен айырылады. Бесінші серияда күн жүйесінде он бірінші планета табылады және Форд «Жол көрсетушінің» жұмыс істеу үшін бұрынғыдан да қауіпті орынға айналғанын біледі. Артур Дент өзінің әке екенін жасайды. Оның қызы Рэндом ұрланған ғарыш кемесімен Жерге ұшып келеді. Барлық адам кейіпкерлері Жерде қайта бірігеді, планета тағы да жойылды, енді бұл соңғы жойылды. Кейіпкерлердің тағдыры белгісіз, үш мүмкін аяқтама ұсынылады.

Эфир

Үшінші серия 2004 жылдың 21 қыркүйегінен 26 қазанға дейін BBC Radio 4 арнасында эфирге берілді, келесі бейсенбілерде қайталап көрсетілді. Осы серияларға берілген атаулар стандартты "төртіншілік" және "бесіншілік" терминдеріне қарағанда "азырақ қорқынышты, жақсы есте қалатын және жазуы оңай" болу үшін таңдалды.

Алтыншы радио сериясы

"Шексеулік кезең" деп аталатын алты бөлімдік серия 2018 жылдың 8 наурызында BBC Radio 4 арнасында эфирге шықты, бұл 1978 жылы бірінші серияның тұңғыш эфирынан дәл 40 жыл өткен соң болды, және 2018 жылдың 12 сәуірінде аяқталды. Сериал Эойн Колфердің алтыншы романы "And Another Thing" негізінде жасалған және режиссер Дирк Маггс Адамстың жазбаларындағы аяқталмаған идеяларына сүйенген кейбір диалогтар мен материалдарды қосты. Дирк Маггс осы серияны продюсерлік етті, онда түпнұсқа радио және телешоу актерлері қатысты.

БАҚ-қа арналған хабарламалар

Алғашқы екі серия алғаш рет 1979 жылы радиодағы хабарламалар түрінде, содан кейін аудио кассетада (радиодан өңделген) және 1988 жылы CD-де жарық көрді, бұл бірінші бөлімнің алғашқы эфирден бері он жыл толуына орай жасалды. Бұл BBC Radio Collection компаниясы CD-де шығарған алғашқы бағдарламалар болды. Екі радио сериясы 1992 жылға дейін «бірінші серия» және «екінші серия» деп аталып келді, содан кейін BBC оларды «The Primary Phase» және «The Secondary Phase» деген атаулармен жеке қораптарда қайта шығарды. Эпизодтар 1993 және 1998 жылдары, сериалдың жиырма жылдығына орай осы атаулармен қайта жарық көрді. 2001 жылы олар BBC Radio Collection компаниясының MP3 CD форматында қайта шығарған алғашқы бағдарламалар болды. Алтыншы серия 2018 жылдың 13 сәуірінде CD-де шығару жоспарлануда. 2005 жылдың шілдесінде соңғы он төрт эпизодтың сценарий кітабы жарық көрді. Кітап «Галактикалық автостопшының радио сценарийлері: үшінші, төртінші және ең маңызды кезеңдер» деп аталды. Дирк Маггс кіріспесінде «Бұл кітап «The Original Radio Scripts» жинағына қосымша ретінде жазылған» деп жазады. «Галактикалық автостопшының радио сериясы: толық жинақ» атты қорап 2005 жылдың 3 қазанында жарық көрді. Ол радио сериялары бойынша бөлінген он бес CD және қорапқа арналған эксклюзивті бонус материалдарды қамтиды. BBC Audio 2006 жылдың қазан айында үшінші кезеңнің 5.1 дыбыс жүйесіндегі DVD нұсқасын шығарды.

Арнайы басылымдар

2008 жылдың қараша айында Бастауыш және Екінші кезеңдердің арнайы басылымдары жарық көрді. BBC мәліметінше, Дирк Маггс оларды "мұқият тазартып, жаңадан өңдеген". Бұл жаңа Филип Поуптың таныс әуенінің қолданылуын қамтиды, соның арқасында материалды бүкіл әлемде таратуға болады. Осы үшін Джон Маршқа өзінің хабарларын қайта жазуға тура келді, оларды дыбысқа қосу үшін. Жазуларды тазарту мақсаты – түпнұсқадағы үстіне жазылған дыбыстардың салдарынан пайда болған қысылтуды азайту, сондай-ақ эпизодтардың дыбыстық айқындығын арттыру. Арнайы басылыммен бірге келген құралымда көрсетілгендей, Бастауыш және Екінші кезеңдердің барлық бұрынғы CD басылымдары мастерингтік таспа машинасының тозуына байланысты сәл жылдам ойнатылған, нәтижесінде аудио жарты тонға көтерілген. Бұл арнайы басылымдарда түзетілді, соның салдарынан әрбір эпизод шамамен бір минутқа ұзарды.

Коммерциялық құқық мәселелері

Fit the Third фильміндегі бір көрініс коммерциялық түрде таралған радиосерия жазбаларынан алынып тасталды, себебі ол авторлық құқыққа ие музыканы қамтыды, оны қолдануға рұқсат алу мүмкін болмады. Осы көріністе Марвин Pink Floyd сияқты "ысқырықтайды", "Shine On You Crazy Diamond" әнінің кіріспе бөлігін пайдаланады, содан кейін The Beatles тобының "Rock and Roll Music" әнін "орындайды", ал соңында 2001: A Space Odyssey фильмінің тақырыптық музыкасы, Рихард Штраустың "Заратустра осылай сөйледі" шығармасынан "Sunrise" бөлімі естіледі. 1980 жылдары осы музыкамен Fit the Third жазбасын шығару үшін рұқсат алу өте қымбатқа түсер еді, бірақ бірінші серияда қолданылған авторлық құқыққа ие музыканың қалған бөлігі үшін келісімге қол жеткізілді. Осының салдарынан, Fit the Third-тің барлық коммерциялық жазбалары басқа бөлімдерге қарағанда шамамен екі минутқа қысқа. Алғашқы радиохабарламалардың жазбаларында бұл көрініс әлі де сақталған. АҚШ-тағы Tertiary Phase CD және кассеталық шығарылымдарында, сондай-ақ Quandary және Quintessential Phases CD және кассеталық шығарылымдарында, Бёрни Лидон жазған және бастапқыда американдық Eagles рок-тобы орындаған "Journey of the Sorcerer" инструменталды тақырыпты Филип Поуптың аранжировкасымен The Illegal Eagles тобы, құрмет көрсету тобы, қайта орындады. Бұл лицензиялық себептермен жасалды (бірақ бастапқы трек алғашқы радиохабарламалар мен жүктеулер үшін қолданылды). 2005 жылы Саймон Джонспен болған сұхбатта осы әнді пайдалану АҚШ-та жаңа серияның жазбаларын шығаруды кешіктірген басты себептердің бірі ретінде айтылды.

Дискография

Ескерту: Бұл атау дұрыс – Simon & Schuster кассеталық шығарылымда "End" сөзін үлкен әріппен жазбаған, бірақ АҚШ кітаптарында жазған. Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы: Бірінші бөлім, 2 LP жинағы. Hannibal Records, 1982, HNBL2301. Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы Екінші бөлім: Ғаламның соңындағы мейрамхана, LP. Hannibal Records, 1982, HNBL 1307. "Жиырма жылдық автостоп" Radio 4 бағдарламасы, 1998 жылғы 5 наурызда эфирге шықты. Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы UK DVD шығарылымы, "Fit the Ninth" көрінісінің артындағы жағдайды көрсетеді. BBC Video, каталог нөмірі BBCDVD 1092. Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы: коллекционерлік 8 CD жинағы, 1978 және 1980 жылдардағы 12 радио эпизодтарын, сондай-ақ Иан Джонстонмен өткізілмеген сұхбатты және жиырма жылдық мерейтой бағдарламасын қамтиды. Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы: Үшінші кезең 3 CD жинағы. Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы: Квантари фазасы 2 CD жинағы. Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы: Негізгі фаза 2 CD жинағы. Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы: толық радио сериясы.