Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сэр Эдвард Эльгардың А мажордағы 1-ші симфониясы, Op. 55 – оның аяқталған екі симфониясының бірі. Алғашқы орындалуы 1908 жылдың 3 желтоқсанында Манчестерде, Ханс Рихтер жетекшілік еткен Hallé оркестрі тарапынан таныстырылды. Элгар он жылдан астам уақыттан бері симфония жоспарлап отырғаны бұрыннан мәлім болғандықтан, оның ақыры аяқталғаны туралы жаңалық зор қызығушылық тудырды. Сыншылар тарапынан ыстық қарсы алуға ие болды, ал халықтың реакциясы бұрынғысыздай болды. Симфония "The Musical Times" журналы сипаттағандай, "бірден және керемет табысқа" жетті, премьерасынан кейін бір жылдан сәл астам уақыт ішінде Ұлыбританияда, Еуропаның континенттік бөлігінде және Америкада жүздеген рет орындалды. Симфония британдық оркестрлердің репертуарында тұрақты түрде орындалады және Солтүстік Америка мен Еуропаның континенттік бөлігіндегі концерттік бағдарламаларда жиі кездеседі. Ол жазбаларда кеңінен ұсынылған, композитордың 1931 жылғы Лондон симфониялық оркестрімен жасаған нұсқасынан бастап қазіргі заманғы цифрлық жазбаларға дейін, соның 40-тан астамы 1980-ші жылдардың ортасынан бері жарық көрді.
Sir Edward Elgar's Symphony No. 1 in A major, Op. 55 is one of his two completed symphonies. The first performance was given by the Hallé Orchestra conducted by Hans Richter in Manchester, England, on 3 December 1908. It was widely known that Elgar had been planning a symphony for more than ten years, and the announcement that he had finally completed it aroused enormous interest. The critical reception was enthusiastic, and the public response unprecedented. The symphony achieved what The Musical Times described as "immediate and phenomenal success", with a hundred performances in Britain, continental Europe and America within just over a year of its première. The symphony is regularly programmed by British orchestras, and features occasionally in concert programmes in North America and continental Europe. It is well represented on record, with recordings ranging from the composer's 1931 version with the London Symphony Orchestra to modern digital recordings, of which more than 40 have been issued since the mid 1980s.
Құрастыру және премьера
Бірінші симфониясын жазуға он жылдай қалғанда, Эльгар генерал Чарльз Джордж Гордонның құрметіне симфония жазу идеясымен қызығушылық танытқан. 1899 жылы ол досы Август Ягерге (Энигма вариацияларының "Нимроды") "Гордон туралы: бұл ой мені иеленді, бірақ әлі жаза алмаймын" деп жазды. Ол бірінші бөлімін аяқтап, жұмысты жалғастырды. Англияға оралғаннан кейін ол 1908 жылдың жазында симфонияның қалған бөліктерін жазды. Эльгар "Гордон" симфониясынан бас тартып, толыққандай бағдарламалық емес туындыны жазуға кірісті. Ол абстрактілі музыканы оркестрлік композицияның шыңы деп есептеді. 1905 жылы ол Брамстың үшінші симфониясы туралы лекция оқыды, онда музыка тек басқа нәрсенің сипаттамасы болғанда, ол өнерді қалағаннан артық алып кететінін айтты. Ол музыканың қарапайым өнер ретінде, сипаттамасыз, қарапайым болғанда жақсырақ болатынын ойлады, мысалы, Брамстың симфониясындағыдай. Қолжазбаның бірінші бетінде "Толық оркестрге арналған симфония, Op. 55" деп жазылған. Музыка сыншысы Эрнест Ньюманға ол жаңа симфонияның Гордонмен еш қатысы жоқ екенін жазды, ал композитор Уолфорд Дэвиске: "Адам өмірінің кең тәжірибесінен басқа ешқандай бағдарлама жоқ, зор қайырымдылық (махаббат) және болашаққа үлкен үміт" деп жазды. Лондондық премьерасы төрт күннен кейін, Рихтердің жетекшілігімен Королева залында Лондон симфониялық оркестрімен өтті. 1909 жылдың ақпан айына қарай Нью-Йорк филармониялық оркестрі Карнеги залында тағы екі қойылым жасады және шығарманы "ішкі аймақтағы ең ірі қалалардың кейбіреулеріне" алып барды. Сол кезеңде шығарма Лондон қаласында Рихтер, композитор және Генри Вудтың жетекшілігімен алты рет орындалды. "Musical Times" газеті симфония туралы баспасөзтің пікірлерін жинақтап басты. Daily Telegraph газетінің мәлімдемесінше, "Тематикалық сұлулық мол. Ол адажиода өте әдемі, ал бірінші және екінші аллегроларда, соңғысы – шкерцо сияқты; ырғақтық күш, қуат және құмарлық ең жоғары деңгейде болғанда, музыка өзінің керемет күшімен шатасып кеткенде, таза сұлулық сезімі әлі де күшті". Morning Post газеті: "Бұл болашаққа арналған туынды, ол болашақ ұрпақтарға мұра болып қалады; оның ішінде шедеврді білдіретін биік және асылшылық бар, бірақ оның толық бағасы тек ең ойлы адамдардан ғана болады; бүгін біз оны мақтанатын иелік ретінде танимыз". Evening Standard газеті: "Міне, нағыз Эльгар – мықты, нәзік, қарапайым, сөзсіз өрнек тудырған қарапайымдылығы бар. Композитор ерекше сұлулыққа, сезімталдыққа және адамгершілікке толы туынды жазды, оны барлығы түсіне алады". "Musical Times" газеті басты газеттер арасында қарсы пікір білдірген "Observer" газетіне сілтеме жасаудан бас тартты. Ол жұмыстың Мендельсон, Брамс және Вагнердің туындысы екеніне шағымданып, баяу бөлімнің тақырыбын "арзан, дайын материал" деп санады. Алайда, "Эльгардың оркестрлеуі өте заманауи, ал киім скелетті жасырады" деді. Бұл жағымсыз пікір "The Times" газетінде жазылған мақтауға қарама-қайшы болды: "[Бұл] ұлы өнер туындысы, оның идеясы биік, сөздері шынайы, және ол ағылшын музыкасының жас мектебінің дамуындағы маңызды кезең болуы керек". The Manchester Guardian газетінде Сэмюэл Лэнгфорд бұл туындыны "керемет" деп сипаттады. Бұл туынды ағылшын композиторының аспаптар үшін жазған ең асыл туындысы". The Times Вагнер мен Брамстың ықпалын атап өтті: "Парсифалды еске түсіретін ерекшеліктер бар және ырғақты түрде басты тақырып Брамстың ұрпағы сияқты көрінеді", бірақ "бұл тек бірегей жұмыс ғана емес, сонымен қатар соңғы музыка қорына қосылған ең бірегей және маңызды туындылардың бірі" деп қорытындылады. "The New York Times" газеті Парсифалдың әсерін байқаған, ал финалда Вердидің "Аида" симфониясын "дирижерлер оны оңай тастамайтын маңызды туынды" деп атады.
Nearly ten years before composing his first symphony, Elgar had been intrigued by the idea of writing a symphony to commemorate General Charles George Gordon rather as Beethoven's Eroica was originally intended to celebrate Napoleon Bonaparte. In 1899 he wrote to his friend August Jaeger (the "Nimrod" of the Enigma Variations), "Now as to Gordon: the thing possesses me, but I can't write it down yet." he continued work on it, finishing the first movement. After his return to England he worked on the rest of the symphony during the summer of 1908. Elgar had abandoned the idea of a "Gordon" symphony, in favour of a wholly non programmatic work. He had come to consider abstract music as the pinnacle of orchestral composition. In 1905 he gave a lecture on Brahms's Symphony No. 3, in which he said that when music was simply a description of something else it was carrying a large art somewhat further than he cared for. He thought music, as a simple art, was at its best when it was simple, without description, as in the case of the Brahms symphony. The first page of the manuscript carries the title, "Symphony for Full Orchestra, Op. 55." To the music critic Ernest Newman he wrote that the new symphony was nothing to do with Gordon, and to the composer Walford Davies he wrote, "There is no programme beyond a wide experience of human life with a great charity (love) and a massive hope in the future." The London première followed four days later, at the Queen's Hall, with the London Symphony Orchestra conducted by Richter. By February 1909 the New York Philharmonic Orchestra had given two more performances at Carnegie Hall and had taken the work to "some of the largest inland cities It is doubtful whether any symphonic work has aroused so great an interest since Tchaikowsky's Pathétique." In the same period the work was played six times in London, under the baton of Richter, the composer, and Henry Wood. The Musical Times printed a digest of press comments on the symphony. The Daily Telegraph was quoted as saying, "[T]hematic beauty is abundant. It is exquisite in the adagio, and in the first and second allegros, the latter a kind of scherzo; when the rhythmic impulse, the power and the passion are at their extreme height, when the music becomes almost frenzied in its superb energy, the sense of sheer beauty is still strong." The Morning Post, wrote, "This is a work for the future, and will stand as a legacy for coming generations; in it are the loftiness and nobility that indicate a masterpiece, though its full appreciation will only be from the most serious minded; to day we recognise it as a possession of which to be proud." The Evening Standard said, Here we have the true Elgar – strong, tender, simple, with a simplicity bred of inevitable expression. The composer has written a work of rare beauty, sensibility, and humanity, a work understandable of all." The Musical Times refrained from quoting The Observer, which was the only dissenting voice among the main newspapers. It complained that the work was derivative of Mendelssohn, Brahms and Wagner, and thought the theme of the slow movement "cheap ready made material". It allowed, however, that "Elgar's orchestration is so magnificently modern that the dress disguises the skeleton." This adverse view was in contrast with the praise in The Times: "[A] great work of art, which is lofty in conception and sincere in expression, and which must stand as a landmark in the development of the younger school of English music." In The Manchester Guardian, Samuel Langford described the work as "sublime the work is the noblest ever penned for instruments by an English composer." The Times noted the influence of Wagner and Brahms: "There are characteristic reminiscences of Parsifal and rhythmically the chief theme looks like an offspring of Brahms" but concluded "it is not only an original work, but one of the most original and most important that has been added to the stock of recent music." The New York Times, which also detected the influence of Parsifal, and, in the finale, of Verdi's Aida, called the symphony "a work of such importance that conductors will not lightly let it drop."
Музыкалық талдау
Бұл шығарманың негізгі тональдығы – ля бемоль мажоры, симфония үшін сирек кездесетін. Ол үш флейтаға (біреуі пикколоны екілендіреді), екі гобой мен кор английский, екі кларнет және бас кларнет, екі фагот және контрафагот, төрт валторна, үш труба, үш тромбон, туба, литавра, соққы аспаптары (соның ішінде барабан, бас барабан және тарелкалар), екі арфа және скрипкалар тобына арналған. Ол төрт бөлімнен тұрады:
The work's main key is A flat major, rare for a symphony. It is scored for three flutes (one doubling piccolo), two oboes and cor anglais, two clarinets and bass clarinet, two bassoons and contrabassoon, four horns, three trumpets, three trombones, tuba, timpani, percussion (including snare drum, bass drum and cymbals), two harps, and strings. It is in four movements:
Симфония циклдік формада: бірінші бөлімдегі аяқталмаған "nobilmente" тақырыбы жұмыстың барысында түрленулерден өткеннен кейін финалда толық, грандиозды мәлімдеме үшін қайта оралады. Эльгар былай деп жазды: "Ашылу тақырыбы қарапайым болуы және, ниетім бойынша, асыл және рухты көтеруі керек – инаудың, көндірудің түрі (мәжбүрлеудің немесе бұйрық берудің емес), күнделікті және жаман нәрселерден жоғарырақ." Музыктанушы Майкл Кеннеди былай деп жазады: "Бұл тақырыпты девиз деп атауға болмайды, бірақ ол тұрақты идея, және оның алғашқы тыныш айтылуынан кейін толық оркестр оны фортиссимо қайталайды. Ол ақырын-ақырын ағаш аспаптары мен альттарға қайта оралып, кенеттен ре минорына өтеді, ля бемоль мажорындағы симфонияның бірінші аллегросы үшін ерекше таңдау." Рид Эльгардың ре минорын таңдауы академиялық ережелерге қарсы жасалған қадам деп болжайды. Дирижер сэр Адриан Болттың айтуынша, қақтығыс туындаған себеп – Эльгармен біреудің симфонияны бір уақытта екі тоналдықта жаза алмайтынына тігіс тіккені. Бұл бөлім дәстүрлі соната формасында екі негізгі тақырып, даму және репризадан тұрады. Ол "жайқын тыныштық әсерімен" аяқталады. Екінші бөлім – шапшаң аллегро. Эльгар оны скерцо деп атаған жоқ, және Рид оны "жанды" деп атаса да, Кеннеди сияқты басқалары оны мазасыз және тіпті кейбір бөлімдерінде зұлым деп тапты, олардың темптері мен тоналдығы контрастты болғанына қарамастан. Ридтің сөзіне сүйенсек, "Бірде біреу Эльгардан аллегро немесе адажио қайсысы бірінші жазылғанын сұрауға батылдық танытқан, бірақ сұрақ жақсы қабылданбады және тақырыпқа одан әрі тоқталған жоқ." Кеннеди адажио туралы былай дейді: "Эльгардың баяу бөлімдерінің арасында ерекше, өйткені оның тыныш үлестерінде әдетте кездесетін азапты сағыныш жоқ. Мұнда қорқыныш жоқ, керісінше, құт-берекелі тыныштық." Бөлімнің екінші тақырыбы тыныш үндемеде қалады, ал бөлім Ридтің "соңғы бес такттағы өшірілген тромбондардың таңғажайып әсері – басқа әлемнен келген дауысқа ұқсайды" деп атаған нәрсесімен аяқталады.
The symphony is in a cyclic form: the incomplete "nobilmente" theme from the first movement returns in the finale for a complete grandioso statement after various transformations throughout the work. Elgar wrote, "the opening theme is intended to be simple &, in intention, noble & elevating the sort of ideal call – in the sense of persuasion, not coercion or command – & something above every day & sordid things." The musicologist Michael Kennedy writes "One cannot call it a motto theme, but it is an idée fixe, and after its first quiet statement, the full orchestra repeat it fortissimo. It gently subsides back to woodwind and violas and abruptly switches to D minor, an extraordinary choice of key for the first allegro of a Symphony in A flat." Reed speculates that Elgar's choice of D minor was a gesture against academic rules. According to the conductor Sir Adrian Boult, the clashing keys arose because someone made a bet with Elgar that he could not compose a symphony in two keys at once. The movement is in traditional sonata form with two main themes, a development and a recapitulation. It ends quietly, "an effect of magical stillness". The second movement is a brisk allegro. Elgar did not call it a scherzo, and though Reed calls it "vivacious", others, including Kennedy, have found it restless and even sinister in parts. despite their contrasting tempi and different keys. According to Reed, "Someone once had the temerity to ask Elgar which version, the allegro or the adagio, was written first; but the question was not very well received and the subject was not pursued." Kennedy says of the adagio that it is "unique among Elgar slow movements in the absence of that anguished yearning usually to be found in his quieter passages. There is no Angst here, instead a benedictory tranquillity " The second subject of the movement remains in the tranquil vein, and the movement ends in what Reed calls "the astounding effect of the muted trombones in the last five bars like a voice from another world."
Ұзақтығы
Композитордың 1931 жылы EMI студиясында жазылған Бірінші симфониясы 46 минут 30 секундқа созылады. BBC архивтері 1930 жылғы эфирде Эльгардың орындауы 46 минутқа дейін жалғанын көрсетеді. Эльгар өзінің музыкасында жылдам темпте орындағанымен белгілі болды, ал кейінгі орындаулар баяу болды. Эльгардың замандастары, сэр Генри Вуд және сэр Гамильтон Харти 1930 жылы тиісінше 50:15, ал 1940 жылы 59:45 минутты алды. Барбироллидің 1963 жылғы жазбасы 53:53 минутты, ал Солтидікі 48:48 минутты құрайды. Кейінгі баяу темптердің мысалдары ретінде Джузеппе Синополидің 1992 жылғы жазбасы (55:18) және сэр Колин Дэвис басқарған 2001 жылғы тікелей эфирдегі жазба (54:47) бар.
The composer's 1931 EMI recording of the First Symphony plays for 46 minutes and 30 seconds. The BBC's archives show that in a 1930 broadcast performance Elgar took 46 minutes. Elgar was noted for his brisk tempi in his own music, and later performances have been slower. Elgar's contemporaries, Sir Henry Wood and Sir Hamilton Harty took respectively 50:15 (1930) and 59:45 in 1940. Barbirolli's 1963 recording takes 53:53; Solti takes 48:48. Later examples of slower tempi include a 1992 recording conducted by Giuseppe Sinopoli (55:18), and a 2001 live recording conducted by Sir Colin Davis (54:47).
Жазбалар
Симфонияның алғашқы жазбасын 1931 жылы Лондон симфониялық оркестрі жасаған, композитор "Оның қожайынының дауысы" үшін дирижерлік етті. Жазу 1970 жылы ұзақ ойналатын пластинкада (LP) және 1992 жылы компакт-дискте EMI-нің "Elgar Edition" құрамында композитордың барлық шығармаларының электрлік жазбалары ретінде қайта шығарылды. 1931 жылдан кейін бұл туынды тағы бір граммофонға жазылмаған, тек 1950 жылы сэр Адриан Болттың жазбасынан кейін қайта жазылды. 1950 жылдары симфонияның тағы бір жаңа жазбасы болды, ал 1960 жылдары тек екеуі ғана жарық көрді. 1970 жылдары төрт жаңа жазба, 1980 жылдары алты, ал 1990 жылдары он екі жазба шықты. XXI ғасырдың алғашқы онжылдығында он жаңа жазба жарық көрді. Көптеген жазбаларды британдық оркестрлер мен дирижерлер жасаған, бірақ Балтимор симфониялық оркестрі, Штутгарт радио симфониялық оркестрі, Дрезден штаткапеллесі және Сидней симфониялық оркестрі, сондай-ақ дирижерлер Владимир Ашкенази, Даниэль Баренбойм, Бернард Хайтинк, Тадаки Отака, Андре Превин, Константин Сильвестри, Джузеппе Синополи және Леонард Слаткин сияқты орындаушылар да бар.
The first recording of the symphony was made by the London Symphony Orchestra in 1931, conducted by the composer for His Master's Voice. The recording was reissued on long playing record (LP) in 1970, and on compact disc in 1992 as part of EMI's "Elgar Edition" of all the composer's electrical recordings of his works. After 1931 the work received no further gramophone recordings until Sir Adrian Boult's 1950 recording. During the 1950s there was only one other new recording of the symphony, and in the 1960s there were only two. In the 1970s there were four new recordings. In the 1980s there were six, and the 1990s saw twelve. Ten new recordings were released in the first decade of the 21st century. Most of the recordings have been by British orchestras and conductors, but exceptions include the Baltimore Symphony Orchestra, Stuttgart Radio Symphony Orchestra, Dresden Staatskapelle, and Sydney Symphony Orchestra, and conductors Vladimir Ashkenazy, Daniel Barenboim, Bernard Haitink, Tadaaki Otaka, André Previn, Constantin Silvestri, Giuseppe Sinopoli, and Leonard Slatkin.