Кіріспе
Бриар каналы (французша: Canal de Briare) – Францияның ең көне каналдарының бірі. Оның құрылысы 1604 жылы басталды. Бұл Еуропадағы алғашқы тау басына дейін салынған канал, ол Рона-Саон және Сена аңғарларын байланыстырады. Оның ұзындығы шамамен және Сеньдегі Сент-Мамместен Саонадағы Шалон-сюр-Саонаға дейінгі Бурбонна жолының бір бөлігі болып табылады. Бриардан Бугге дейін канал алғашқы 12 шлюз арқылы көтеріліп, кейін қалған 24 шлюз арқылы төмен түседі.
The Briare Canal (, kanal də bʁijaʁ) is one of the oldest canals in France. Its construction started in 1604. It was the first summit level canal in Europe that was built using pound locks, connecting the Rhone Saône and Seine valleys. It is long and is part of the Bourbonnais route from Saint Mammès on the Seine to Chalon sur Saône on the Saône. From Briare to Buges, the canal rises through the first 12 locks some and then falls through the remaining 24 locks.
Құрылыс
Каналды Генрих IV қолдауымен Максимилиан де Бетун, де Салли герцогы астық саудасын дамыту және азық-түлік тапшылығын азайту мақсатымен бастады. Оның құрылысы 1604 жылы басталды және 1642 жылы аяқталды. Бұл каналдың құрылысында 6 000 – 12 000 жұмысшы еңбек етті, ол Луар және Сена өзендерінің бассейндерін байланыстырады. Хью Косние Еуропадағы суайырықтарды кесіп өтетін екінші каналды салуға келісімшарт алды, ол алғашқы каналға қарағанда әлдеқайда көп шлюздерді қамтиды. Сондықтан шлюздерді пайдалану қажет болды. Рогни-ле-Сеп-Эклюздерде жеті шлюзден тұратын сатылы жүйе салынды. (Бұл 1887 жылы айналып өтілді, бірақ ежелгі ескерткіш ретінде сақталған және түнде жарықпен жарықтандырылады.) Генрих IV қаза болғаннан кейін Хью Косние 1611 жылы жұмыстан бас тартуға мәжбүр болды. 1638 жылы Гийом Бутероу мен Жак Гвион жұмысты қайта бастауға өтініш білдірді және осы мақсат үшін Людовик XIII-тен патент алды. Олар басқа ақсүйектермен бірге «Канал де Луар ан Сен» компаниясын құрды және жұмыс 1642 жылы аяқталды. Әрбір шлюзде ысырап болатын шамамен 2000 текше метр суды қамтамасыз ету үшін су қоймалары қазылды. Олардың ішінде Турф, Шеной, Гран-Рю, Тилери, Дю Шато, Каодери, Боро, Бурдон су қоймасы және Луаңдағы Мутье су қоймасы бар. Бастапқы су көзі – Этанг де ла Газонн.
Қолданылуы
18 ғасырдың ортасына қарай 500-ден астам шарап баржалары Аувернь, Макон, Божоле, Сансер және Лангедок аймақтарынан шарап тасыды. Басқа жүктердің ішінде отын, ағаш, көмір және темір, Неверден фаянс және Ауверньден жеміс-жидек болды. Барлық тасымалдау жұмысын адамдар жасады, әдетте әр қайықта екі адамнан. Су қоймаларында және Луара аңғарында судың жетіспеуі салдарынан жылына 2-3 айға дейін жабылу жиі кездесетін.
Өзгерістер
1860 жылы канал мемлекетке қайта сатылды. Құрғақшылық жылдары каналдың су қоймалары каналды сумен толық ұстауға жеткіліксіз болғандықтан, 1894 және 1895 жылдары суды жоғарғы деңгейге (саммит фунтқа) айдау үшін сорғы станциясы салынды. Инженер Абель Мазойердің 1890 және 1896 жылдар аралығында Бриарда Луара өзенінің үстіне салған Бриар акведукы Canal latéral à la Loire-дің бөлігі болып табылады және 1820 мен 1830 жылдар аралығында салынған осы каналдың ескі жолын алмастырды.