Кіріспе

Руандадағы ұлттық парк

Акагера ұлттық паркі – Руанданың шығысында, Танзаниямен халықаралық шекара бойында орналасқан қорғалатын аймақ. 1934 жылы құрылған бұл парк саванна, тау және батпақ жағдайларын қамтиды. Парк, шығыс шекарасымен ағатын және Ихема көлі мен бірнеше кішкентай көлдерге құятын Кагера өзенінің атымен аталады. Көлдер мен папирус батпақтарының күрделі жүйесі парктің үштен бірінен астамын құрайды, бұл Шығыс-Орталық Африкадағы ең ірі қорғалатын су батпақты жері болып табылады.

Тарих

Акагера ұлттық саябағы 1934 жылы сол кезде Руанданы басып алған Бельгия үкіметі тарапынан құрылды. Саябақ кең аумақты және биологиялық әртүрлілігімен ерекшеленді. Акагерада бұрын Африканың жабайы итттерінің саны көп болған. Бір кезде бұл жер "Ликондар паркі" деп аталды, ал жабайы итттердің көптігіне байланысты Бельгия үкіметі оларды зиянды жануарлар деп санады. Бірақ, ауру эпидемиясы олардың санын азайтты және соңғы жабайы иттер 1984 жылы байқалды. 1957 жылы Танзаниядан қара мүйізді бұғы әкелінді. 1970 жылдары саябақтың саванна аймағында 50-ден астам қара мүйізді бұғы өмір сүрді. Браконьерлік кеңінен таралғандықтан, келесі онжылдықтарда олардың саны азайды, ал соңғы расталған байқау 2007 жылы тіркелді. 1990 жылдарға қарай Акагерада 250-300 арыстан мекендегені белгілі болды. 2009 жылы Руанданың даму кеңесі (РДБ) мен Африка парктері желісі Акагераны бірлесіп басқару үшін 20 жылға жаңартылатын келісімге келді. 2010 жылы Акагера басқару компаниясы құрылды, ол Акагера ұлттық саябағын бірлесіп басқаруға жауапты болды. Келесі 5 жыл ішінде ұлттық саябақ аумағында 10 миллион доллар жұмсалды, бұл қаржы Говард Баффетт қорының көмегімен іске асырылды. Мақсаты – ұлттық саябақтың қауіпсіздігін арттыру және жергілікті түрлерді қайта қалпына келтіру болды. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету шараларына мыналар кірді: батыс шекарасына қоршау орнату, әуе бақылауын жүзеге асыру үшін тікұшақтарды пайдалану, мүйізді бұғыларды іздеу және қорғау бойынша мамандарды оқыту, сондай-ақ браконьерлікке қарсы күрес тобын құру. 2015 жылдың шілдесінде Оңтүстік Африкадан жеті арыстан әкелініп, саябақта босатылды, бұл 15 жылдан бері Руандадағы алғашқы арыстандар болды. AndBeyond Пинда жеке қорығынан бес әйел арыстанды, ал Квазулу-Наталдағы Тембе филдер паркінен екі ер арыстанды сыйға берді. African Parks бұл күш-жігерді "парк пен ел үшін маңызды сақтау жұмысы, Акагера ұлттық саябағындағы түрлердің жойылуын тоқтатуға бағытталған жобаның бір бөлігі" деп сипаттады. 2015 жылдан бері арыстандардың саны 58-ге жетті. 2017 жылдың мамыр айында Руанданың даму кеңесі мен Африка парктері бірлесіп 10 жылдан бері жоқ болған 18 шығыс қара мүйізді бұғысын Оңтүстік Африкадан қайта әкелді. Қара мүйізді бұғы мен арыстанның қайта оралуымен ұлттық саябақта Африканың "үлкен бес" түрінің барлығы қоныстанды: арыстан, африкалық барс, африкалық бұталық пил, мүйізді бұғы және африкалық бұқа. 2021 жылдың қараша айында Оңтүстік Африкадағы Пхинда жеке ойын қорығынан Акагераға 30 ақ мүйізді бұғы сәтті көшірілді, бұл бүгінгі күнге дейін жасалған ең ірі мүйізді бұғы көшіру операциясы болды. Бұл көшіру түрдің ареалын кеңейту және Руандада жаңа көбейту орталығын құру мақсатымен жүзеге асырылды. 2023 жылы African Parks бірнеше жаңа төлдің дүниеге келгенін хабарлады, бұл жануарлардың жаңа ортаға бейімделгеніне үміт берді. 2010 жылдан бері ірі сүтқоректілердің саны 4000-нан 2018 жылы 13500-ден астамға дейін өсті.

Туризм

African Parks 2010 жылы Руанданың даму кеңесімен серіктестікпен парк басқаруды қолға алғаннан бері туризм күрт өсті. 2010 жылы паркке 8 мың адам келді. Бұл көрсеткіш 2018 жылы 44 мыңға дейін өсті. Бұл өсім Акагераның 80% дербес қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуіне мүмкіндік берді, демек, донорларға тәуелділігі азайды. 2022 жылғы көрсеткіштерге сәйкес, 34 мың төлемақы төлеп келген келуші болды және парк кірісімен операциялық шығындардың 92% жабылған.