Кіріспе

Ұлттық құрамалар арасындағы жағажай футбол турнирі

ФИФА жағажай футбол әлем чемпионаты – ФИФА мүше-ассоциацияларының ұлттық құрамалары арасында өткізілетін халықаралық жағажай футбол жарысы. Турнирге дейін 1995 жылы құрылған жағажай футболдан әлем чемпионаты бар еді, ол келесі он жыл бойы Beach Soccer Worldwide (BSWW) және оның ізашарларының бақылауымен жыл сайын өткізілді. 2005 жылы ФИФА жарысты ұйымдастыруды өз мойнына алып, BSWW-мен бірлесіп, оны ФИФА-ның ресми турнирі ретінде жаңартты. 2009 жылдан бері турнир екі жылда бір рет өткізілуде, бұл континенттік турнирлерге әлем чемпионатына іріктеу кезеңдерінің жиілігін азайту арқылы дамуға мүмкіндік береді. Жағажай футболының әлемдік деңгейде танымалдылығының артуы ФИФА-ны әлем чемпионатының өткел жерін Бразилиядан әлемнің басқа бөліктеріне көшіруге итерді, осы арқылы жаһандық қызығушылықты одан әрі дамытуға мүмкіндік берді. Қазіргі турнир форматы шамамен 10 күнге созылады және бастапқыда төрт командадан тұратын төрт топқа бөлінген 16 команда қатысады. Топ жеңімпаздары мен күміс жүлдегерлері нокаут кезеңіне өтеді, содан кейін чемпион анықталады. Жартылай финалда жеңіліске ұшыраған командалар үшін үшінші және төртінші орынды анықтау үшін ойын өткізіледі. Бразилиядан тыс жерде өткен алғашқы турнир 2008 жылы Францияның Марсель қаласында болды. 2024 жылғы соңғы турнир Біріккен Араб Эмираттерінің Дубай қаласында өтті, онда Бразилия Италияны 6:4 есебімен жеңіп, алтыншы рет чемпион атанды.

Тарих

Жағажайлық футболдың алғашқы әлем кубогы 1995 жылы Бразилияда, қазіргі заманғы стандартталған ережелерді енгізген Beach Soccer Worldwide ұйымының алдын-ала құрылған ұйымдастырушыларының күшімен, «Жағажайлық футбол әлем чемпионаты» деген атаумен өткізілді. Соңғы турнир 2004 жылы өтті. 2005 жылы ФИФА BSWW ұйымымен бірлесіп, ФИФА атынан жаңа әлем кубогын ұйымдастырды. Рио-де-Жанейрода әлем чемпионаттарын өткізу дәстүрі сақталды және 2004 жылғы жарыстан кейін 12 командаға қатысуға рұқсат берілді. Бұл жарыста Эрик Кантонаның Франция құрамасы финалда пенальтилер сериясында Португалияны жеңіп, чемпион атанды. Турнир «үлкен жетістікке» ие болды, сондықтан 2006 жылғы және одан кейінгі жарыстарда ФИФА қатысушылардың санын 16 елге бекітті. Осыдан кейін FIFA Beach Soccer World Cup іріктеу турнирі де құрылды. 2007 жылғы әлем кубогының соңына қарай турнирдің танымалдылығы артты, ФИФА басқармасы жарысты өз бақылауына алып, жағажайлық футболды «маңызды» спорт түрі ретінде тануға көбірек елдерді ынталандырды. ФИФА жаңа орын таңдауды шешті. Спорттың танымалдығын арттыру мақсатында 2008 жылғы әлем кубогы Францияның Марсель қаласында, ал 2009 жылғы әлем кубогы Біріккен Араб Эмираттарының Дубай қаласында өткізілуіне келісім берілді. Бұл турнирлер Бразилиядан тыс жерде өткізілген алғашқы жарыстар болды. 2008 жылғы жарыста Бразилия тұңғыш рет іріктеу турнирінен өтуге мәжбүр болды, себебі ол жарысқа үй иесі болған жоқ. 2009 жылғы әлем кубогы – Жағажайлық футбол әлем чемпионатының 15 жылдығы және Бразилия үстемдігін сақтап қалды. 2009 жылғы әлем кубогының финалы алдында ФИФА 2011 жылғы әлем кубогынан бастап турнирдің жаңа форматы екі жылда бір рет өткізілетінін жариялады. ФИФА конфедерацияларға спортты дамытуға көбірек уақыт беруді және әлем чемпионаттары арасында конфедерацияларға өздерінің жергілікті турнирлерін ұйымдастыруға мүмкіндік беретін бір жылдық үзіліс жасауды жөн санады. Бұл шешім конфедерациялар мен ФИФА арасындағы өзара келісім бойынша қабылданды. 2010 жылдың наурыз айында ФИФА 2011 жылғы әлем кубогы Италияда, ал 2013 жылғы әлем кубогы Таитиде өтетінін растады. 2013 жылы ФИФА жарыс жеңімпаздарына «ФИФА чемпиондар белгісін» беруді енгізді, осы белгіні Ресей ұтып алды.

Біліктілік

2005 жылы ФИФА-ның алғашқы турнирінен кейін ФИФА финалдағы командалар санын рекордтық 16-ға дейін көбейтті. Сондықтан басқарушы орган BSWW-мен бірлесіп, әр конфедерация үшін чемпионаттар құру арқылы әрбір әлем чемпионатына стандартты іріктеу процесін орнату мақсатында жеке конфедерациялармен кездесті. Бұл чемпионаттардың жеңімпаздары аймақтағы ең үздік команда атанды, "аймақтық бәсекелестікті жандандырады, және ең бастысы, әр конфедерацияның үздік командалары үшін Әлем чемпионатына тұрақты іріктеу әдісіне айналады. Бұл спорттың әлемдік деңгейдегі танымалдылығын арттыруға және барлық конфедерациялардың әрбір келесі Әлем чемпионатының финалында өкілдік етуін қамтамасыз етуге көмектесер еді, бұл бұрынғыдай емес". Еуропа 2008 жылға дейін Әлем чемпионатына іріктеу әдісі ретінде Еуропалық жағажай футбол лигасынан пайдалана берді, ал қалған барлық конфедерациялар сол жылы алғашқы чемпионаттарын өткізді.

Нәтижелер

#ЖылОрныФиналҮшінші орын үшін ойын Командалар саныГолдар (матч орташасы)ЧемпионВице-чемпионҮшінші орын иегеріТөртінші орын иегері12005МақұлдамаCopacabana Beach, Rio de Janeiro, Brazil3–3 (1–0 п.)11–212164 (8.2)22006МақұлдамаCopacabana Beach, Rio de Janeiro, Brazil4–16–416286 (8.9)32007МақұлдамаCopacabana Beach, Rio de Janeiro, Brazil8–22–2 (1–0 п.)16261 (8.2)42008МақұлдамаPlages du Prado, Marseille, France5–35–416258 (8.3)52009МақұлдамаJumeirah Beach, Dubai, United Arab Emirates10–514–716269 (8.7)62011МақұлдамаMarina di Ravenna, Ravenna, Italy12–83–216269 (8.4)72013МақұлдамаPlace To'atā, Papeete, Tahiti5–17–7 (1–0 п.)16243 (7.6)82015МақұлдамаPraia da Baía, Espinho, Portugal5–35–216257 (8.0)92017МақұлдамаMalcolm Park, Nassau, The Bahamas6–05–316266 (8.3)102019МақұлдамаOlympic Park, Luque, Paraguay6–45–416286 (8.9)112021МақұлдамаLuzhniki Complex, Moscow, Russia5–29–716302 (9.4)122024МақұлдамаDesign District, Dubai, United Arab Emirates6–46–116223 (7.0)132025МақұлдамаVictoria, Seychelles16