Кіріспе

Гарри Тертлдоувтың 2004 жылғы романы "Үйге қарай" (2004) – Гарри Тертлдоувтың ғылыми фантастика және тарихтың балама жолдары туралы романы. Бұл оның "Дүниежүзілік соғыс" сериясындағы сегізінші және соңғы туындысы. Ол "Колонизация" трилогиясының оқиғаларын жалғастырады және оқиға желілеріне түйін қояды. "Үйге қарай" 1972 жылы басталады, содан кейін 1977, 1982, 1984, 1994, 2012 және, ақырында, 2031 жылға көшеді, осы жылы американдық жұлдыздық кеме "Адмирал Пирри" Тау Сетисіне және "Жарыс" өркениетінің туған планетасы – "Үйге" жетеді.

Атау

"Үйге қарай" кітабында бірнеше мағына бар. Бұл сөз ойыны, себебі Жарыс планетасы "Үй" деп аталады, ал көптеген кейіпкерлер сонда бара жатыр. Ттомалс, Атвар және Страха сияқты Жарыс мүшелері үшін, олар Жерді жаулап алу әрекеті сәтсіз аяқталып, үйлеріне қайтып барады. Касквит үшін ол биологиялық емес, мәдени үйі. Жер кемесі "Адмирал Пирри" Үй планетасына бет алды, онда олар Жарысқа қарсы тұрып, тәуелсіз планета ретінде немесе кем дегенде АҚШ үшін құрмет талап етуге тырысады. Романның соңында, кеме экипажының көпшілігі криогендік ұйқыда болғандықтан және уақыттың өзгеруінен зардап шеккен, оларға Жерге (өз үйлеріне) қайта оралу мүмкіндігі беріледі. Кейіпкерлер келген кезде, олар қайтып оралуын барынша жақсы қабылдауға тырысады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Адмирал Пирри 0,35 және 0,4 c аралығында қозғалады және Жер мен Тау Сети арасындағы он екі жарық жылын 24 жыл емес, 30 жылдан астам уақытта кесіп өтеді (Жылымның жұлдыздық кемелерінің жылдамдығы 0,5 c). Кеме Арктикадағы зерттеулерді жүргізген адмирал Роберт Пирридің құрметіне, әскери зерттеу кемесі ретінде осы атпен аталады. Адмирал Пирри Тау Сети жүйесіндегі Жылымның планетасы – "Тұрғы" орбитасына келгенде, Жылымның жоғарғы эшелондарында дағдарыс тудырады. Жылым императоры Риссон мен флот-лорд Атвар, планетаны жаулап алмаған жалғыз флот-лорд ретінде "Тұрғыға" қайтарылған, адамзатты ауқымды ядролық соққылармен жоюға тырысудың пайдасы мен зияны туралы пікірталас жүргізеді. Осы уақытта зерттеуші Ттомалс Жердегі адам ғалымдарының маңызды жаңалықтарын зерттейді. Жылым, ең болмағанда, Жердегідей экологиялық апатқа ұшырауы мүмкін, өйткені Жердің экожүйесіне енгізілген Жылымның түрлері сияқты, адамдар ұстаған егеуқұйрықтарды "Тұрғыда" босатып алады. Егеуқұйрықтар адамдар үшін тамақ сынақтарында қолданылған. Жылым үшін үлкен жаңалық – екінші адам жұлдыздық кемесі, "Комодор Перри", "Тұрғы" орбитасына келіп, он екі жарық жылын бес апта ішінде қана өтеді. Ғарышты бүктеу принципіне негізделген сияқты көрінетін жарықтан жылдам жылдамдықпен қозғалыс, экипажға Жерге оралуға мүмкіндік береді, ол олар тастап кеткендей таныс, бірақ әлдеқандай өзгеше. Кеменің капитаны Николь Николс – тағы бір қызық факт, ол "Жұлдызды жол" сериалының лейтенанты Ухурадан шабыттанған, бірақ актрисаның нақты атын пайдаланады. Кеме Комодор Мэтью С. Перридің құрметіне "Комодор Перри" деп аталды, ол Жапониямен бірдей іс жасаған, Жылым империясын АҚШ-қа ашқан. Жылым басқа адам ұлттарының, әсіресе қайта жаңғырған Германияның "Тұрғыға" жететінінен қорқады.

Кейіпкерлер

Сэм Йегер – Америка Құрама Штаттарының Жарысқа жасаған елшісі және Жарыс туралы ең білгір адам сарапшысы. Джонатан Йегер – Жарыс сарапшысы, елшілер тобының мүшесі, Сэм Йегердің ұлы, Карен Йегерге үйленген. Карен Йегер – Жарыс сарапшысы, Джонатан Йегерге үйленген. Глен Джонсон – скутер ұшқышы және «Адмирал Пирри» кемесінің үшінші деңгейдегі басты ұшқышы. Атвар – Жарыстың флот лорды, ол бастапқыда Жерді басып алған жаулау флотының басшысы болды (Tosev 3). Ттомалсс – Жарыстың аға зерттеушісі және психологы. Адам психологиясы бойынша ең білікті сарапшы. Кассквиттің «әкесі». Кассквит – Жарыс үшін зерттеуші, Жарыс салтында тәрбиеленген адам, Империяның жалғыз Тосевит азаматы. 37-ші император Рисон – Империяның қазіргі императоры. (Рисон – мыңдаған императорлар болғандықтан, 37-ші император емес, бірақ «Рисон» есімін алған 37-ші император.) Доктор – өлімі Сэм Йегерді АҚШ-тың Жарысқа жасаған елшісінің міндеттерін атқаруға итермелейтін, кадрдан тыс кейіпкер. (Ескерту: Роман бойынша кейіпкерге көбінесе «Доктор» деп аталады, бірақ ол Генри Киссинджер.)

Негізгі тақырыптар

Дипломатия – романның маңызды тақырыбы. Адамдар Расаны қауіпті варварлар емес екенін сендіруге күш салады. Бірақ, бұрын технологиялық үстемдікке ие болған Расаның бұл көзқарасы өзгермейді. Америкалықтар нашар позициядан келіссөздер жүргізеді, бірақ екі тарап та бұл позицияның күшеюі тек уақыт мәселесі екенін жақсы біледі. Соғыс, қатты құрылыстарды қирататын соғыс, онда Жерде, Үйде және мүмкін Империяның басқа екі әлемінде "миллиондаған, тіпті миллиардтаған" адам қаза табар еді, әрқашан болатын мүмкіндік. Бірақ екі тараптың келіссөзшілерінің ешқайсысы соғысқа құштар емес, және олар жеке өмірде жақсы қарым-қатынаста. Адмирал Пирри "Үй" орбитасында, ядролық зымырандармен қаруланған, 100 мың жыл бойы соғыс көрмеген әлемге өлім мен қирату әкелуге дайын тұр. Тіпті Расаның императорлық астанасы, императордың сарайымен, Расаның дінінің және үкіметтің орталығымен бірге, жойылуы мүмкін, өйткені император бір сахнада нақты айтқандай. Американдықтар үшін зымырандарды қолдану – ең соңғы шара, бірақ оны ешқашан жоққа шығармайды. Ал Раса өкілдері адамзатқа қарсы жойғыш соғыс бастауға мәжбүр деген қорытындыға келеді, бірақ жеңіске жету мүмкіндігі өте күмәнді, себебі күте беру жеңіске жету мүмкіндігін нөлге дейін азайтады. Бірақ, FTL Commodore Perry-дің келуімен мұндай ойлар ескерілмейді, ол "Tosevites" -ке қарсы алдын ала соғыс жүргізу уақытының өткенін көрсетеді. Жаңа келген американдықтар Расаға ғана емес, тіпті Адмирал Пирридің "ескірген" ағалары мен әйелдеріне де билік етудің үлкен мақтанышын көрсетеді. Бірақ Раса өкілдері, өздері үшін FTL ұшуын жетістікке жеткізу үшін күреске түсіп, тіпті қолдағы субжарық кемелерімен де қарсы шаралар ойластыра алады. Олар оларды жарық жылдамдығының жартысында Жерге бағыттап, ядролық қарудан гөрі қорқынышты зақым келтіріп, Жерді толығымен жоюға немесе оны өмірге жарамсыз етуге болатын идеяны ұсынады. Үйдегі ядролық шабуылға осылайша жауап беру қатері, өзара жойылмаудың жұлдызаралық нұсқасын құрады. Дегенмен, жағдай соңына дейін осал және қауіпті болып қалады, Раса ғана емес, Жердегі басқа да адам күштері FTL ұшуын жетістікке жеткізу үшін өз ресурстарын жұмсайды. Раса мүшелері әсіресе Германия туралы алаңдайды, ол 1960 жылдары Расамен болған соғыстың ауыр салдарынан қалпына келген, әлі де нацистердің билігінде және осы жойылғандық үшін кек алуды қалайды. Басты күштерге Кеңес Одағы да кіреді, ол 21 ғасырдың ортасында әлі де бар және перестройка мен гласностьке ұшырамады, сондай-ақ 1945 жылға дейінгі ұлттық және милитаристтік идеологиясын сақтап қалған және демократиялық АҚШ оккупациясына ұшырамаған Императорлық Жапония да кіреді. Мұндай қауіпті қауіп-қатерлерге қарсы, FTL көптеген жаңа планеталарды отарлауға ашады деген үміт бар, бұл барлығының экспансионистік ұмтылыстарын толық қанағаттандырады, қиратушы соғыстарға мұқтаж болмайды. Бұл үмітті адамдар да, "кескіштер" кейіпкерлері де білдіреді. Бірақ кітап уәжілі түрде екіұшты нотамен аяқталады, кейіпкерлердің жақын болашағында оптимистік және пессимистік сценарийлердің екеуі де мүмкін.