Кіріспе

Үнді діндеріндегі ұғым, терең ойлау және рухани жетілуді білдіреді. Санскрит/Пали термині. Бхавана (Пали; Санскрит: भावना, сондай-ақ бхавана) сөзбе-сөз "дамыту", "өсіру" немесе "жасау" дегенді білдіреді. Бұл буддалық тәжірибеде (Патипатти) маңызды ұғым. Бхавана сөзі көбінесе басқа сөзбен бірігіп, мысалы, citta bhavana (жүрек/ақыл-ойды дамыту немесе жетілдіру) немесе metta bhavana (мейірімділікті дамыту/жетілдіру) сияқты күрделі сөз тіркесін құрайды. Бхавана жеке қолданылғанда, терең ойлау және жалпы алғанда рухани жетілуді білдіреді.

Этимология

Бхавана – «Бхава» сөзінен туындаған, яғни болу немесе саналық күйлерді оятудың жекелей процесі. Гленн Уоллис тарихи Будданың қолданған терминінің мәдени контекстін түсіндіру үшін бхавананың дамыту мағынасын баса көрсетеді. Ол былай жазады: шаруа топырақ дайындап, тұқым себетін кезде бхавана жасайды. Уоллис Будданың осы термин арқылы қандай мақсатты көздегенін, сол кездегі Солтүстік Үндістанның географиялық ерекшеліктері мен егіншілікке бағытталған өмірін ескере отырып түсіндіреді:

Буддизм

Пали канонында бхавана көбінесе бірге қолданылатын сөз тіркесінде кездеседі, ол белгілі бір қабілетті дамытуға қатысты уақыт өте келе жеке, қасақана күш-жігерді білдіреді. Мысалы, Пали канонында және канондық әдебиеттен кейін келесі тіркестерді табуға болады: citta bhāvanā, "ойды дамыту" немесе "сананы дамыту" деп аударылады. kāya bhāvanā, "денені дамыту" немесе "мейірімділікті дамыту" деп аударылады. paññā bhāvanā, "данышкерлікті дамыту" немесе "түсінікті дамыту" деп аударылады. samādhi bhāvanā, "концентрацияны дамыту" деп аударылады. Сонымен қатар, Канонда саматха випассананың дамуы (бхавана) мадақталады. Кейіннен Тхеравада ұстаздары келесі тіркестерді қолданды: samatha bhāvanā, яғни тыныштықты дамыту. vipassanā bhāvanā, яғни көріп білуді дамыту. Бхавана сөзі кейде ағылшын тілінде 'медитация' деп аударылады, мысалы, метта бхавана 'шынайы мейірімділік туралы медитация' деп аударылуы мүмкін. Медитация дұрыс дхьяна деп аталады (санскрит; пали: джана), самадхиде, сегіз жолдың сегізінші буынында жүзеге асырылады.

Джайнизм

Джайнизмде бхавана — «дұрыс түсінік немесе ұғым» немесе «әңгіменің негізгі ойы» дегенді білдіреді.