Махарбал: Ханнибалдың серкесі және екінші қолбасшысы
Maharbal
Махарбал: Ганнибалдың Нумидиялық әскербасы, Екінші Пун соғысындағы қолбасшы. Римге қарсы шайқастардағы табысқа үлкен үлес қосты, Канна шайқасынан кейін кеңес берді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Махарбал (,; Μαάρβας; б.з.д. ғасыры) – екінші Пунид соғысы кезінде Ханнибалдың қол астындағы ат әскерінің командирі және оның бас штаб бастығы. Махарбал Ханнибалдың жақын досы болды және оны өте жоғары бағалады. Ол Карфагеннің Римге қарсы шайқастағы табысына үлкен үлес қосты. Италиядағы жорығы барысында Ханнибал ат әскерінің сандық артықшылығын сақтап, оларға және Махарбалға арқа сүйеді, осы арқылы әскеріне басымдықтар жасады. Махарбал Канна шайқасынан кейін Ханнибалмен болған әңгімесінде айтқан сөздерімен ең көп танымал. Ливийдің мәлімдемесіне сәйкес, Махарбал Рим қаласына дереу шабуыл жасауға қатты ұсынды. Ханнибал: «Мен сенің ынтаңды бағалаймын, бірақ сен ұсынған жоспарды салмақтау үшін маған уақыт керек» деп жауап берді. Сонда Махарбал: «Шындығында, ешбір адам Құдайдың барлық нығметтерімен марапатталған емес. Сен, Ханнибал, жеңіске қалай қол жеткізуді білесің, бірақ оны қалай пайдалануды білмейсің» деді. Әңгімедегі соңғы сөйлемнің латын тіліндегі нұсқасы: "Vincere scis, Hannibal; victoria uti nescis."
Maharbal (, ; Μαάρβας; centuryBC) was a Numidian army commander in charge of the cavalry under Hannibal and his second in command during the Second Punic War. Maharbal was a very close friend to Hannibal and admired him greatly. He was often critical to the battlefield success of Carthage over Rome. Throughout his Italian campaign Hannibal maintained numerical superiority in cavalry, and thus relied upon them and Maharbal to give his army an advantage. Maharbal is best known for what he possibly said during a conversation with Hannibal immediately following the Battle of Cannae. According to Livy, Maharbal strongly urged an immediate march on the city of Rome. Hannibal responded by saying "I commend your zeal, but I need time to weigh the plan which you propose." Maharbal then replied, "Assuredly, no one man has been blessed with all God's gifts. You, Hannibal, know how to gain a victory; you do not know how to use it." The Latin for the last sentence of the conversation is: "Vincere scis, Hannibal; victoria uti nescis."
Әскери жетістіктер
Махарбал – Химильконың ұлы. Ол алғаш рет бас қолбасшы Ханнибал болмағанда Сагунтумды қоршау кезінде қоршау күштеріне басшылық еткені туралы мәлімделген (б.з.д. 219 ж.). Ливийдің сөзіне сүйенсек, ол операцияларды соншалықты қарқынмен жүргізді, Ханнибалдың жоқтығы дерлік сезілмеді. Ханнибал Италияға келгеннен кейін, ол атты әскермен бірге Солтүстік Италиядағы По жазығын тонауға жіберілді. Ол Тицин шайқасына (б.з.д. 218 ж.) қолбасшысына қосылу үшін қайта шақырылды, онда консул Публий Корнелий Сципион ауыр жарақат алды, ал оның ұлы Сципион Африкан Рим тарихында тұңғыш рет көзге түсті.
Maharbal was a son of Himilco. He was first mentioned as commanding the besieging force at the siege of Saguntum (219 BC) in the absence of the commander in chief Hannibal. According to Livy, he carried on the operations with such vigour that Hannibal's absence was hardly felt. After Hannibal arrived in Italy, he was sent with a body of cavalry to ravage the plains near the Po in northern Italy. He was recalled to join his commander for the battle on the Ticinus (218 BC) where the consul Publius Cornelius Scipio was seriously wounded and his son, Scipio Africanus, first made an appearance in Roman history.
Трасимен көлі шайқасы (б.з.д. 217)
Трасимен көліне шабуылдан қашып келген 6000 римдік көрші ауылдардың бірінде бекініп, мықты позицияны иеленді. Осы аман қалғандар Махарбалдан қауіпсіздікке кепілдік алғаннан кейін қаруларын тастауға көндірілді. Бірақ Ганнибал Махарбал өкілеттігін асырып түскенін айтып, капитуляцияны бекітуден бас тартты. Ол Италиялық одақтастардың барлығын құжатсыз босатып, тек римдік азаматтарды ғана тұтқын ретінде қалдырды. Махарбал, атты әскердің қолбасшысы болғанымен, Ибериялық жеңіл әскері мен жаяу әскерін жетектеп, шайқастан аман қалған римдіктерді ұстауға кірісті. Консул Гней Сервилий Гемин, өзінің әріптес консулы Гай Фламиниймен кездесуге бет алғанда, претор Гай Центень басқаратын атты әскерін алдын ала жіберді. Трасимен шайқасынан кейін Махарбал (жауынгерлер мен атты әскер тобын басқарып) Центеньді және оның 4000 атты әскерін табысты тоқтатып қалды. Махарбалдың әскері Центеньмен кездескенде римдіктердің жартысы қаза болды, ал қалғаны қашқан жол тартты. Аман қалған римдік атты әскері бір төбеге дейін қуылды, онда олар тәлімдеді. Осы шайқастан кейін Махарбал Нумидиялық атты әскерімен Фалерн жазығын тонауға жіберілді.
At Lake Trasimene, 6000 Romans who had escaped from the battle occupied a strong position in one of the neighbouring villages. These survivors were induced to lay down their arms, on receiving from Maharbal a promise of safety. Hannibal, however, refused to ratify the capitulation, alleging that Maharbal had exceeded his powers. He dismissed, without ransom, all those men who belonged to the Italian allies, and only retained the Roman citizens as prisoners of war. Maharbal, despite being a cavalry commander, led Iberian skirmishers and infantry to round up the Romans who had survived the battle. The consul Gnaeus Servilius Geminus, who was en route to meet with his co consul Gaius Flaminius, had sent his cavalry ahead, led by the praetor Gaius Centenius. After the battle of Trasimene, Maharbal (leading a detachment of spear men and cavalry) successfully intercepted Centinius and his detachment of 4000 cavalry. When Maharbal's force met with Centenius half of the Romans were killed, and the rest retreated. The surviving Roman cavalry were followed to a hill where they eventually surrendered. After this battle, Maharbal was apparently sent with the Numidian cavalry to ravage the rich Falernian plains.
Канна шайқасы (б.з.д. 216)
Бұл атақты шайқаста Махарбалдың рөлі белгісіз. Рим тарихшылары оның қатысқанына немесе қатыспағанына қатысты екіге бөлінген, ал олардың ең сенімдісі – Полибий оның қатысқанын тіпті атап көрсетпеген. Ливийдің сөзіне қарағанда, Махарбал Канна шайқасында Карфаген армиясының оң жақ қанатына басшылық еткен, бұл Полибийдің оң жақ қанатты Бомилкардың ұлы Хано басқарды деген мәлімдемесімен қайшы келеді. Алайда, Аппиан Полибиймен келісіп, сол кездегі атты әскердің қосалқы күштерін Махарбалға тапсырған. Ливий мәлімдейді, жеңіске жеткеннен кейін Махарбал Ганнибалға атты әскерімен бірден Римге шабуыл жасауға ұсыныс жасап, егер солай істесе, бес күн ішінде Капитолийде кешкі асын ішерін уәде берген. Басшысының оған келіспеуінен кейін Махарбалдың Ганнибал жеңіске қалай қол жеткізуді біледі, бірақ оны қалай пайдалану керектігін білмейді деп айтқаны жеткізіледі. Дегенмен, қазіргі тарихшылар Ганнибалдың шешімін Уильям Смит және оның замандастарына қарағанда көбірек түсіністікпен бағалайды. Олар Ганнибал армиясының шаршағанын, Римнің жаңа легиондар жиналай алатынын, Римнің өзі мықты қабырғалармен қоршалғанын және Ганнибалдың қоршау машиналарын жоқ екенін көрсетеді.
Maharbal's role in this famous battle is uncertain. Roman historians are themselves divided over his presence or absence, and the most reliable of them, Polybius, does not mention his presence at all. According to Livy, Maharbal commanded the right wing of the Carthaginian army at the battle of Cannae, contradicting Polybius's claim that the right wing was commanded by Hanno, son of Bomilcar. Appian agrees with Polybius, however, and assigns Maharbal on that occasion the command of the reserve of cavalry instead. Livy claims that immediately after the victory, Maharbal urged Hannibal to push on at once with his cavalry upon Rome itself, promising him that if he did so, within five days he should sup in the Capitol. On the refusal of his commander to do so, Maharbal is said to have observed that Hannibal knew indeed how to gain victories, but not how to use them. However, modern historians judge Hannibal's decision more reasonably than did William Smith and his contemporaries. They point to the fact that Hannibal's army was exhausted, that Rome was able to raise fresh legions, that Rome itself was defended by formidable walls, and that Hannibal had no siege machinery.
Каннадан кейін
Казилинум шайқасынан кейін Махарбалдың тағдыры белгісіз. Фронтин осы есімді адамды Карфагендіктердің Африканың көтерілісші тайпаларына қарсы пайдаланғанын айтады. Бірақ, бұл Ханнибалдың жеке ат әскерінің командирі болған Махарбал екені нақты емес. Ол Казилинум қоршауы кезінде немесе одан кейін қайтыс болған болуы мүмкін.
Maharbal's fate after the Battle of Casilinum, is not known. A person of that name is mentioned by Frontinus as employed by the Carthaginians against some African tribes that had rebelled. However, it is not clear if this is the same Maharbal as Hannibal's cavalry commander. He may have died around the time of the Siege of Casilinum, or shortly thereafter.