Жерді қорғау философиясы

🌍Қоршаған ортаны қорғау: экология, биоәртүрлілік, жер этикасы туралы философия. Табиғатты сақтау, қалпына келтіру және жаңарту мақсатындағы қозғалыс.🌱

22 мин оқу

100%

Дереккөз: Environmentalism — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Жерді қорғау туралы философия

Экология немесе экологиялық құқықтар – өмірді, орта тұру орындарын және қоршаған ортаны қолдауға бағытталған кең философия, идеология және әлеуметтік қозғалыс. Экология көгалдандырылған идеология мен саясаттың қоршаған ортаға және табиғатқа қатысты аспектілеріне көбірек назар бөледі, ал экологизм әлеуметтік экология мен экологияның идеологиясын біріктіреді. Экологизм көбінесе континенттік Еуропа тілдерінде қолданылады, ал экология ағылшын тілінде жиірек қолданылады, бірақ бұл сөздердің мағыналары шамалы өзгеше. Экология табиғи ортаны, климат сияқты Жер жүйесінің маңызды элементтерін немесе процестерін сақтауға, қалпына келтіруге және жақсартуға ұмтылады, сондай-ақ ластануды бақылауға немесе өсімдіктер мен жануарлардың түрлілігін қорғауға бағытталған қозғалыс ретінде қарастырылуы мүмкін. Осы себепті жер этикасы, экологиялық этика, биологиялық әртүрлілік, экология және биофилия гипотезасы сияқты ұғымдар маңызды орын алады. Экологияның мәні – адам мен олардың тәуелді болатын әртүрлі табиғи жүйелер арасындағы қарым-қатынасты осылай тепе-теңдікке келтіруге бағытталған әрекет, осылайша барлық құраушыларға тиісті деңгейде тұрақтылық беріледі. Бұл тепе-теңдіктің нақты өлшемдері мен нәтижелері күмәнді және экологиялық мәселелерді іс жүзінде білдірудің көптеген жолдары бар. Экология және экологиялық мәселелер көбінесе жасыл түспен байланыстырылады, бірақ маркетинг индустриясы осы байланысты «жасыл бояу» деп аталатын тактика үшін пайдаланады. Экологияға қарсы тұратын антиэкологизм, Жердің кейбір экологтар айтқандай, әлсіз емес екенін мәлімдейді және экологияны климат өзгеруіне адамның үлесіне шамадан тыс реакция ретінде немесе адамның жетістіктеріне қарсылық ретінде көрсетеді.

Анықтамалар

Қоршаған ортаны қорғау – табиғи ресурстар мен экожүйелерді қорғау мақсатында лоббилеу, белсенділік және білім беру арқылы саяси процеске әсер етуге ұмтылатын әлеуметтік қозғалыс. Қоршаған ортаны қорғаушы – бұл біздің табиғи ортамыз бен оның ресурстарын тұрақты басқару туралы мемлекеттік саясат немесе жеке мінез-құлық өзгерту арқылы пікір білдіретін адам. Бұл хабардар тұтыну, табиғатты қорғауға бағытталған бастамаларды қолдау, жаңаруға жарамды ресурстарға инвестиция салу, материалдық экономиканың тиімділігін арттыру, экологиялық экономика сияқты жаңа есептеу үлгілеріне көшу, адам емес тіршілікпен байланысты жаңару және жандандыру, тіпті тұтынуды азайту және ресурстарға түсетін қысымды төмендету үшін бір балаға дейін шектелу сияқты амалдарды қамтиды. Әр түрлі жолдармен (мысалы, халықтық белсенділік және наразылық акциялары) қоршаған ортаны қорғаушылар мен ұйымдар адам қызметінде табиғатқа күшті дауыс беруге тырысады. Жалпы алғанда, қоршаған ортаны қорғаушылар ресурстарды тұрақты басқаруды, мемлекеттік саясат пен жеке мінез-құлық өзгерту арқылы табиғи ортаны қорғауды (және қажет болған жағдайда қалпына келтіруді) жақтайды. Адамзатты экожүйелерге қатысушы ретінде мойындауда, бұл қозғалыстың негізгі бағыттары – экология, денсаулық және адам құқықтары болып табылады.

Тарих

Қоршаған ортаны қорғау туралы ойлар тарих бойы әлемнің әртүрлі аймақтарында сан түрлі нысандарда қайта-қайта туындады. Экологиялық қорғаушылықтың ең алғашқы идеяларын ежелгі Үндістан діні – джайнизмде табуға болады, оны Махавира б.з.д. VI ғасырда жаңғыртқан. Джайнизм, көп жағынан, экологиялық белсенділікпен байланысты негізгі құндылықтармен үйлесетін көзқарас ұсынады, мысалы, зорлық-зомбылықсыз өмірді қорғау, бұл жаһандық қоршаған ортаны қорғау үшін берік экологиялық этика құруға мүмкіндік береді. Махавираның барлық тірі жандардың өзара байланысы және жер, су, ауа, от және кеңістік сияқты бес элемент туралы ұстанымдары бүгінгі экологиялық ой-сананың негізін құрайды. Таяу Шығыста 630 жылдары халифа Әбу Бәкір өз әскеріне: «Ағаштарға зиян тигізбеңдер, оларды отқа жегізбеңдер» және «Дұшпанның малын, тек тамақ үшін ғана өлтірмеңдер» деп бұйрық берген. 9-13 ғасырлардағы түрлі араб медициналық трактаттары экология және экологиялық ғылым, соның ішінде ластану мәселелерімен айналысты. Мұндай трактаттардың авторларына Аль-Кинди, Куста ибн Лука, Аль-Рази, Ибн Аль-Джаззар, Аль-Тамими, Аль-Масихи, Авиценна, Али ибн Ридван, Ибн Джумай, Исаак Израиль бен Соломон, Абд әл-Латиф, Ибн аль-Куфф және Ибн аль-Нафис кіреді. Олардың еңбектері ауаның, судың, топырақтың ластануы, тұрмыстық қатты қалдықтарды дұрыс пайдаланбау сияқты ластанумен байланысты көптеген мәселелерді қамтыды. Сондай-ақ, кейбір аймақтардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін бағалау да қарастырылды. 1272 жылы Англия королі Эдуард I Лондон қаласында «теңіз көмірін» жағу мен сатуға тыйым салды, өйткені оның түтіні қала бойынша кеңінен тараған жағымсыз жағдайға айналған еді. Бұл отын, Лондонға жергілікті ағаш тапшылығына байланысты кеңінен таралған, оның атын осылай атау себебі, оны кейбір жағалаулардан тауып, арбамен тасымалдауға болатын.

Ертедегі экологиялық заңнама

Бу мен электр энергиясының пайда болуымен тарих мұрагері мұрнын ұстап, көзін жапты (Г. Г. Уэллс, 1918). Экологиялық қозғалыстың бастауы өнеркәсіптік революция кезінде атмосферадағы түтін ластануының күшеюіне жауап ретінде болды. Үлкен зауыттардың пайда болуы және көмір тұтынудың үдемелі өсуі өнеркәсіптік орталықтарда ауаның бесiлiм деңгейде ластануына әкелді; 1900 жылдан кейін өнеркәсіптік химиялық шығарындылардың үлкен көлемі өңделмеген адам қалдықтарының артуына қосылды. Алғашқы iрi ауқымды, заманауи экологиялық заңдар 1863 жылы қабылданған Британияның Сода күлін өндіру үшін пайдаланылатын Лебланк процесінен шығатын зиянды ауа ластануын (газ тәрізді тұз қышқылы) реттеуге бағытталған "Сода заңдары" болды. Бұл мәселені бақылау үшін бір сілтілік инспектор мен төрт инспектор тағайындалды. Инспекцияның жауапкершілігі біртіндеп кеңейтіліп, 1958 жылғы "Сода бұйрығы" барлық ірі ауыр өнеркәсіптерді түтін, шаң, күл және газ шығаратын бақылауға алды. Өнеркәсіптік қалаларда жергілікті сарапшылар мен реформаторлар, әсіресе 1890 жылдан кейін, қоршаған ортаның нашарлауын және ластануды анықтауға, сондай-ақ реформаларды талап ету және жүзеге асыру үшін халықтық қозғалыстарды бастауға жетекшілік етті. Әдетте ең жоғары басымдық су мен ауа ластануына берілді. Көмір түтінін жою қоғамы 1898 жылы құрылды, ол ең көне экологиялық үкіметтік емес ұйымдардың біріне айналды. Оны суретші сэр Уильям Блейк Ричмонд құрды, ол көмір түтінінен туындаған қараңғылықтан кейіп көрді. Бұрынғы заңдар болғанымен, 1875 жылғы Қоғамдық денсаулық туралы заң барлық пештер мен от орындарында өз түтінін жағып жоюды талап етті. Сондай-ақ, ол ірі көлемде қара түтін шығаратын зауыттарға қарсы санкциялар қарастырды. Бұл заңның ережелері 1926 жылы Түтінді азайту туралы заңмен кеңейтілді, оған басқа да шығарындылар, мысалы, күл, шаң және ұсақ бөлшектер қосылды, сондай-ақ жергілікті билік органдарына өз ережелерін енгізуге мүмкіндік берілді. 1952 жылы Лондонда болған Ұлы тұман қаланы тоқтатты және 6000-нан астам өлімге себеп болғандықтан ғана 1956 жылғы Таза ауа заңы қабылданды және қаладағы ауа ластануына алғаш рет қарсы шаралар қолданылды. Үй иелеріне ашық көмір оттарын баламалармен ауыстыруға (мысалы, газ оттарын орнату) немесе олардан гөрі коксті (қалалық газ өндірудің қосалқы өнімі) жағуға мүмкіндік беретін қаржылық жеңілдіктер ұсынылды. Кейбір қалаларда тек тұтсыз отын жағуға болатын "тұтсыз аймақтар" құрылды, ал электр станциялары қалалардан алысқа көшірілді. Бұл заң қазіргі заманғы экологиялық сананы дамытуға маңызды серпін берді және қоршаған ортаның нашарлауының адамдардың өмір сүру сапасына төндіретін қауіптерін қайта қарастыруға себеп болды. XIX ғасырдың соңында жабайы табиғатты қорғау туралы алғашқы заңдар қабылданды. Зоолог Альфред Ньютон 1872-1903 жылдар аралығында жергілікті жануарларды сақтау үшін "жабық мерзім" белгілеудің тиімділігі туралы бірқатар зерттеулер жариялады. Оның жануарларды жұптасу кезеңінде аң аулаудан қорғау туралы заң шығаруға бағытталған күш-жігері Құстарды қорғау жөніндегі Корольдік қоғамның құрылуына әкелді және 1869 жылы Теңіз құстарын қорғау туралы заңның әлемдегі алғашқы табиғатты қорғау заңы ретінде қабылдануына ықпал етті. Испания революциясы кезінде анархистер бақылауындағы аумақтарда қоршаған ортаны қорғау бойынша бірнеше реформалар жүргізілді, олар сол кезде әлемдегі ең ірі реформалардың бірі болды. Дэниел Гуэрин анархистік аумақтар егінді әртараптандырғанын, суаруды кеңейткенін, орманды қайта жаратқанын, ағаш шаруашылықтарын ашқанын және натуралистік қауымдастықтарды құруға көмектескенін атап өтті. Ауаның ластануы мен туберкулездің арасындағы байланыс анықталғаннан кейін, CNT бірнеше металл зауыттарын жапты.

At the advent of steam and electricity the muse of history holds her nose and shuts her eyes (H. G. Wells 1918). The origins of the environmental movement lay in the response to increasing levels of smoke pollution in the atmosphere during the Industrial Revolution. The emergence of great factories and the concomitant immense growth in coal consumption gave rise to an unprecedented level of air pollution in industrial centers; after 1900 the large volume of industrial chemical discharges added to the growing load of untreated human waste. The first large scale, modern environmental laws came in the form of Britain's Alkali Acts, passed in 1863, to regulate the deleterious air pollution (gaseous hydrochloric acid) given off by the Leblanc process, used to produce soda ash. An Alkali inspector and four sub inspectors were appointed to curb this pollution. The inspectorate's responsibilities were gradually expanded, culminating in the Alkali Order 1958 which placed all major heavy industries that emitted smoke, grit, dust and fumes under supervision. In industrial cities, local experts and reformers, especially after 1890, took the lead in identifying environmental degradation and pollution, and initiating grass roots movements to demand and achieve reforms. Typically the highest priority went to water and air pollution. The Coal Smoke Abatement Society was formed in 1898 making it one of the oldest environmental NGOs. It was founded by artist Sir William Blake Richmond, frustrated with the pall cast by coal smoke. Although there were earlier pieces of legislation, the Public Health Act 1875 required all furnaces and fireplaces to consume their own smoke. It also provided for sanctions against factories that emitted large amounts of black smoke. This law's provisions were extended in 1926 with the Smoke Abatement Act to include other emissions, such as soot, ash, and gritty particles, and to empower local authorities to impose their own regulations. It was only under the impetus of the Great Smog of 1952 in London, which almost brought the city to a standstill and may have caused upward of 6,000 deaths, that the Clean Air Act 1956 was passed and airborne pollution in the city was first tackled. Financial incentives were offered to householders to replace open coal fires with alternatives (such as installing gas fires) or those who preferred, to burn coke instead (a byproduct of town gas production) which produces minimal smoke. 'Smoke control areas' were introduced in some towns and cities where only smokeless fuels could be burnt and power stations were relocated away from cities. The act formed an important impetus to modern environmentalism and caused a rethinking of the dangers of environmental degradation to people's quality of life. The late 19th century also saw the passage of the first wildlife conservation laws. The zoologist Alfred Newton published a series of investigations into the Desirability of establishing a 'Close time' for the preservation of indigenous animals between 1872 and 1903. His advocacy for legislation to protect animals from hunting during the mating season led to the formation of the Royal Society for the Protection of Birds and influenced the passage of the Sea Birds Preservation Act in 1869 as the first nature protection law in the world. During the Spanish Revolution, anarchist controlled territories undertook several environmental reforms, which were possibly the largest in the world at the time. Daniel Guerin notes that anarchist territories would diversify crops, extend irrigation, initiate reforestation, start tree nurseries and help to establish naturist communities. Once there was a link discovered between air pollution and tuberculosis, the CNT shut down several metal factories.

Алғашқы экологиялық қозғалыстар

Қоршаған ортаға деген қызығушылық 19 ғасырдың басында романтизм қозғалысының ерекшелігі болды. Адамның өнеркәсіптік дамуы мен оның қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы ойлардың ең алғашқы заманауи тұжырымдарының бірін жапон географы, педагог, философ және жазушы Цунесабуро Макигучи 1903 жылғы "Джинсей Чиригаку" (Адам өмірінің географиясы) басылымында жазды. Ұлыбританияда ақын Уильям Вордсворт Көлдер аймағын көп аралап, оны "көздері мен жүрегі бар әрбір адамның құқығы мен мүддесі бар ұлттық мүлік" деп сипаттады. Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі жүйелі күш-жігер 19 ғасырдың соңында ғана басталды. Ол 1870 жылдары Ұлыбританиядағы жақсарту қозғалысынан өркендеді, бұл индустрияландыруға, қалалардың өсуіне және ауа мен судың нашарлауына реакция болды. 1865 жылы Commons Preservation Society құрылғаннан бастап, қозғалыс индустрияландырудың ықпалына қарсы ауылды сақтауды қолдады. Қоғамның адвокаты Роберт Хантер Хардвик Раунсли, Октавия Хилл және Джон Раскинмен бірге Ньюлендс пен Эннердейлдің табиғатын бұрмалап, карьерлерден тас тасу үшін теміржол салуға жол бермеу үшін сәтті науқанға жетекшілік етті. Бұл жетістік "Көлдер аймағын қорғау қоғамының" (кейіннен "Көлдер аймағының достары") құрылуына әкелді. Питер Кропоткин экология туралы экономика, ауыл шаруашылығы ғылымы, табиғатты қорғау, этиология, криминология, қала құрылысы, география, геология және биология салаларында жазды. Швейцария мен Сібір мұздықтарының өнеркәсіптік революция басталғаннан бері баяу еруін байқаған ол, мүмкін, климаттың өзгеруін болжағандардың бірі болды. Сонымен қатар ол орманды жою мен аң аулаудың салдарына назар аударды. Кропоткиннің жазбалары 1970 жылдары ықпалды болды және қасақана қауымдастық қозғалысына үлкен әсер етті, сондай-ақ оның идеялары әлеуметтік экология теориясының негізі болды. 1893 жылы Хилл, Хантер және Раунсли ел бойынша қоршаған ортаны қорғау жұмыстарын үйлестіру үшін ұлттық ұйым құруға келісті; "Тарихи қызығушылық немесе табиғи сұлулық орындарына арналған Ұлттық сенім" 1894 жылы ресми түрде құрылды. Ұйым 1907 жылғы Ұлттық сенім заңына сәйкес заңды корпорация мәртебесін алды, ал заң 1907 жылдың тамызында қабылданды. Қазіргі заманғы экологиялық идеалды болжаған "Табиғатқа оралу" қозғалысын Джон Раскин, Уильям Моррис, Джордж Бернард Шоу және Эдвард Карпентер сияқты зиялылар қолдады. Олардың барлығы тұтынушылыққа, ластануға және табиғи әлемге зиян келтіретін басқа да әрекеттерге қарсы болды. Бұл қозғалыстың себебі – өнеркәсіптік қалалардың жағдайы, нашар санитария, төзімсіз ластану және тар тұрғын үйлер. Идеалистер ауылдық өмірді мифтік утопия ретінде бағалап, оған қайта оралуды ұсынды. Джон Раскин адамдардың "әдемі, бейбіт және жемісті кішкентай ағылшын жеріне" оралуы керек деді. "Бізде онда бу машиналары болмайды, гүлдер мен көкөністер мол болады, музыка мен поэзия болады; балалар оған би билеуді және ән айтуды үйренетін болады". Тіпті шағын кооперативтік шаруашылықтарды құруға тырысылды, ал "өндірістің бұзғыштығы мен жасандылықтың зияны" жоқ ескі ауылдық дәстүрлер, Моррис биі мен май бағанасы сияқты, ынтамен қайта жаңғыртылды. Бұл идеялар Ұлыбританиядағы түрлі экологиялық топтарға, мысалы, 1889 жылы Эмили Уильямсон құрған аралдың жергілікті құстарын қорғау үшін күшейтілген қорғауды талап ету үшін наразылық ретінде құрылған Құстарды қорғау жөніндегі Корольдік қоғамға әсер етті. Қоғам қала маңындағы орта таптардың, сондай-ақ орнитолог профессор Альфред Ньютон сияқты көптеген басқа да ықпалды тұлғалардың қолдауын алды. 1900 жылға қарай ұйымға қоғамдық қолдау өсті және оның 25 000-нан астам мүшесі болды. Бақ қалалары қозғалысы өзінің қала құрылысы манифестіне көптеген экологиялық мәселелерді енгізді; Социалистік лига және Кларион қозғалысы табиғатты қорғау шараларын қолдауға кірісті. АҚШ-тағы қозғалыс 19 ғасырдың соңында Батыстың табиғи ресурстарын қорғау туралы алаңдаушылықтан туды, Джон Мьюр және Генри Дэвид Торо сияқты тұлғалар маңызды философиялық үлес қосты. Торо адамдардың табиғатпен қарым-қатынасына қызығушылық танытып, қарапайым өмірде табиғатқа жақын өмір сүру арқылы зерттеді. Ол өзінің тәжірибелерін "Уолден" кітабында жариялады, онда адамдардың табиғатпен тығыз байланыста болуы керектігі айтылады. Мьюр, әсіресе Йосемити аңғарында серуендеп, оның экологиясы мен геологиясын зерттегеннен кейін табиғаттың табиғи құқығына сенді. Ол Йосемити ұлттық паркін құру үшін Конгреске сәтті лоббиледі және 1892 жылы Sierra Club ұйымын құрды. Табиғатты қорғау принциптері және табиғаттың табиғи құқығына сенім қазіргі заманғы экологияның негізі болды. 20 ғасырдың басында экологиялық идеялар танымалдылығы мен мойындалуы арта түсті. Кейбір жабайы жануарларды сақтауға күш-жігер жұмсала бастады, әсіресе американ бизоны. Соңғы жол тасқын құсының өлімі және американ бизонының жоғалу қаупі табиғатты қорғаушылардың назарын аударды және олардың алаңдаушылығын күшейтті. 1916 жылы АҚШ президенті Вудро Вильсон Ұлттық парктік қызметті құрды. 1919 жылы Ұлыбританияда орман шаруашылығы комиссиясы құрылды, оның мақсаты – орманды көбейту үшін жер сатып алу және қайта орманды өсіру. Комиссия сонымен қатар орман шаруашылығын және ағаш өнімдерін саудаға ынталандырумен айналысты. 1920 жылдары Комиссия жаңа орманды отырғызу үшін жерді сатып алуға баса назар аударды; көптеген жерлер бұрын ауыл шаруашылығына пайдаланылған. 1939 жылға қарай Орман шаруашылығы комиссиясы Ұлыбританиядағы ең ірі жер иесі болды. 1930 жылдары нацистерде жануарлар құқықтарын, бақшаларды және жабайы жануарларды қолдайтын элементтер болды және оларды қорғау үшін бірнеше шаралар қабылдады. 1933 жылы үкімет қатаң жануарларды қорғау заңын қабылдады, ал 1934 жылы "Das Reichsjagdgesetz" (Рейх аң аулау заңы) аң аулауды шектеді. Көптеген нацистер экологиялық саясатты қолдады (әсіресе Рудольф Гесс), ал түрлерді қорғау және жануарларға жақсы қарау режим үшін маңызды мәселелер болды. 1949 жылы Альдо Леопольдтың "A Sand County Almanac" жарық көрді. Онда Леопольд адамзаттың қоршаған ортаға қатысты моральдық құрметке ие болуы керек екеніне және оған зиян келтірудің әдепсіз екеніне сендірді. Кітап кейде табиғатты қорғау бойынша ең ықпалды кітап деп аталады. 1950, 1960, 1970 жылдары және одан кейін фотосуреттер жерді қорғау қажеттілігі туралы хабардарлықты арттыру және экологиялық ұйымдарға мүшелерді тарту үшін пайдаланылды. Дэвид Брауэр, Ансель Адамс және Нэнси Ньюхолл Sierra Club Exhibit Format Series құрды, ол қоғамдық экологиялық хабардарлықты арттыруға және Sierra Club-қа және жалпы экологиялық қозғалысқа жаңа мүшелердің көп ағынын әкелуге көмектесті. Уоллес Стегнердің редакциялаған "This Is Dinosaur" кітабында Мартин Литтон мен Филипп Хайдтың суреттері болды, ол Динозавр ұлттық ескерткішінің ішінде бөгеттер салуға қарсы тұрып, Т оро, Леопольд және Мьюрдің табиғатты қорғау идеалдарымен бірге жарнама, лоббилік жұмыс, кітап тарату, хат жазу кампаниялары сияқты жаңа белсенділік түріне айналды. Фотосуреттің жазбаша сөзбен бірге табиғатты қорғау үшін пайдалануы Йосемити ұлттық паркінің құрылуына дейін жетеді, онда суреттер Авраам Линкольнды әдемі мұздықпен жасалған ландшафты барлық уақытқа сақтауға көндірді. Sierra Club Exhibit Format Series Гранд Каньонда бөгет салуға қарсы қоғамдық қарсылықты күшейтті және көптеген басқа табиғатты қорғады...

Early interest in the environment was a feature of the Romantic movement in the early 19th century. One of the earliest modern pronouncements on thinking about human industrial advancement and its influence on the environment was written by Japanese geographer, educator, philosopher and author Tsunesaburo Makiguchi in his 1903 publication Jinsei Chirigaku (A Geography of Human Life). In Britain the poet William Wordsworth travelled extensively in the Lake District and wrote that it is a "sort of national property in which every man has a right and interest who has an eye to perceive and a heart to enjoy". Systematic efforts on behalf of the environment only began in the late 19th century; it grew out of the amenity movement in Britain in the 1870s, which was a reaction to industrialisation, the growth of cities, and worsening air and water pollution. Starting with the formation of the Commons Preservation Society in 1865, the movement championed rural preservation against the encroachments of industrialisation. Robert Hunter, solicitor for the society, worked with Hardwicke Rawnsley, Octavia Hill, and John Ruskin to lead a successful campaign to prevent the construction of railways to carry slate from the quarries, which would have ruined the unspoiled valleys of Newlands and Ennerdale. This success led to the formation of the Lake District Defence Society (later to become The Friends of the Lake District). Peter Kropotkin wrote about ecology in economics, agricultural science, conservation, ethology, criminology, urban planning, geography, geology and biology. He observed in Swiss and Siberian glaciers that they had been slowly melting since the dawn of the industrial revolution, possibly making him one of the first predictors for climate change. He also observed the damage done from deforestation and hunting. Kropotkin's writings would become influential in the 1970s and became a major inspiration for the intentional community movement as well as his ideas becoming the basis for the theory of social ecology. In 1893 Hill, Hunter and Rawnsley agreed to set up a national body to coordinate environmental conservation efforts across the country; the "National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty" was formally inaugurated in 1894. The organisation obtained secure footing through the 1907 National Trust Bill, which gave the trust the status of a statutory corporation. and the bill was passed in August 1907. An early "Back to Nature" movement, which anticipated the romantic ideal of modern environmentalism, was advocated by intellectuals such as John Ruskin, William Morris, George Bernard Shaw and Edward Carpenter, who were all against consumerism, pollution and other activities that were harmful to the natural world. The movement was a reaction to the urban conditions of the industrial towns, where sanitation was awful, pollution levels intolerable and housing terribly cramped. Idealists championed the rural life as a mythical utopia and advocated a return to it. John Ruskin argued that people should return to a "small piece of English ground, beautiful, peaceful, and fruitful. We will have no steam engines upon it we will have plenty of flowers and vegetables we will have some music and poetry; the children will learn to dance to it and sing it." Practical ventures in the establishment of small cooperative farms were even attempted and old rural traditions, without the "taint of manufacture or the canker of artificiality", were enthusiastically revived, including the Morris dance and the maypole. These ideas also inspired various environmental groups in the UK, such as the Royal Society for the Protection of Birds, established in 1889 by Emily Williamson as a protest group to campaign for greater protection for the indigenous birds of the island. The Society attracted growing support from the suburban middle classes as well as support from many other influential figures, such as the ornithologist Professor Alfred Newton. By 1900, public support for the organisation had grown, and it had over 25,000 members. The garden city movement incorporated many environmental concerns into its urban planning manifesto; the Socialist League and The Clarion movement also began to advocate measures of nature conservation. The movement in the United States began in the late 19th century, out of concerns for protecting the natural resources of the West, with individuals such as John Muir and Henry David Thoreau making key philosophical contributions. Thoreau was interested in peoples' relationship with nature and studied this by living close to nature in a simple life. He published his experiences in the book Walden, which argues that people should become intimately close with nature. Muir came to believe in nature's inherent right, especially after spending time hiking in Yosemite Valley and studying both the ecology and geology. He successfully lobbied congress to form Yosemite National Park and went on to set up the Sierra Club in 1892. The conservationist principles as well as the belief in an inherent right of nature were to become the bedrock of modern environmentalism. In the 20th century, environmental ideas continued to grow in popularity and recognition. Efforts were starting to be made to save some wildlife, particularly the American bison. The death of the last passenger pigeon as well as the endangerment of the American bison helped to focus the minds of conservationists and to popularise their concerns. In 1916, the National Park Service was founded by US President Woodrow Wilson. The Forestry Commission was set up in 1919 in Britain to increase the amount of woodland in Britain by buying land for afforestation and reforestation. The commission was also tasked with promoting forestry and the production of timber for trade. During the 1920s the Commission focused on acquiring land to begin planting out new forests; much of the land was previously used for agricultural purposes. By 1939 the Forestry Commission was the largest landowner in Britain. During the 1930s the Nazis had elements that were supportive of animal rights, zoos and wildlife, and took several measures to ensure their protection. In 1933 the government created a stringent animal protection law and in 1934, Das Reichsjagdgesetz (The Reich Hunting Law) was enacted which limited hunting. Several Nazis were environmentalists (notably Rudolf Hess), and species protection and animal welfare were significant issues in the regime. In 1949, A Sand County Almanac by Aldo Leopold was published. It explained Leopold's belief that humankind should have moral respect for the environment and that it is unethical to harm it. The book is sometimes called the most influential book on conservation. Throughout the 1950s, 1960s, 1970s and beyond, photography was used to enhance public awareness of the need for protecting land and recruiting members to environmental organisations. David Brower, Ansel Adams and Nancy Newhall created the Sierra Club Exhibit Format Series, which helped raise public environmental awareness and brought a rapidly increasing flood of new members to the Sierra Club and to the environmental movement in general. This Is Dinosaur, edited by Wallace Stegner with photographs by Martin Litton and Philip Hyde, prevented the building of dams within Dinosaur National Monument by becoming part of a new kind of activism called environmentalism that combined the conservationist ideals of Thoreau, Leopold and Muir with hard hitting advertising, lobbying, book distribution, letter writing campaigns, and more. The powerful use of photography in addition to the written word for conservation dated back to the creation of Yosemite National Park, when photographs persuaded Abraham Lincoln to preserve the beautiful glacier carved landscape for all time. The Sierra Club Exhibit Format Series galvanised public opposition to building dams in the Grand Canyon and protected many other national treasures. The Sierra Club often led a coalition of many environmental groups including the Wilderness Society and many others. After a focus on preserving wilderness in the 1950s and 1960s, the Sierra Club and other groups broadened their focus to include such issues as air and water pollution, population concern, and curbing the exploitation of natural resources. The prevailing belief regarding the origins of early environmentalism suggests that it emerged as a local response to the adverse impacts of industrialization in Western nations and communities. In terms of conservation efforts, there is a widespread view that the conservation movement began as a predominantly elite concern in North America, focusing on the preservation of local natural areas. A less prevailing view, however, attributes the roots of early environmentalism to a growing public concern about the influence of Western economic forces, particularly in connection with colonization, on tropical environments. Richard Grove, in a 1990 report, points out that little attention has been given to the significance of the colonial experience, particularly the European colonial experience, in shaping early European environmentalism. The resulting public concern led to the creation of the United States Environmental Protection Agency in 1970 which subsequently banned the agricultural use of DDT in the US in 1972. The limited use of DDT in disease vector control continues to this day in certain parts of the world and remains controversial. The book's legacy was to produce a far greater awareness of environmental issues and interest into how people affect the environment. With this new interest in environment came interest in problems such as air pollution and petroleum spills, and environmental interest grew. New pressure groups formed, notably Greenpeace and Friends of the Earth (US), as well as notable local organisations such as the Wyoming Outdoor Council, which was founded in 1967. From 1962 to 1998, the environmental movement founded 772 national organizations in the United States. In the 1970s, the environmental movement gained rapid speed around the world as a productive outgrowth of the counterculture movement. The world's first political parties to campaign on a predominantly environmental platform were the United Tasmania Group of Tasmania, Australia, and the Values Party of New Zealand. The first green party in Europe was the Popular Movement for the Environment, founded in 1972 in the Swiss canton of Neuchâtel. The first national green party in Europe was PEOPLE, founded in Britain in February 1973, which eventually turned into the Ecology Party, and then the Green Party. Protection of the environment also became important in the developing world; the Chipko movement was formed in India under the influence of Mhatmas Gandhi and they set up peaceful resistance to deforestation by literally hugging trees (leading to the term "tree huggers"). Their peaceful methods of protest and slogan "ecology is permanent economy" were very influential. Another milestone in the movement was the creation of Earth Day. Earth Day was first observed in San Francisco and other cities on 21 March 1970, the first day of spring. It was created to give awareness to environmental issues. On 21 March 1971, United Nations Secretary General U Thant spoke of a spaceship Earth on Earth Day, hereby referring to the ecosystem services the earth supplies to us, and hence our obligation to protect it (and with it, ourselves). Earth Day is now coordinated globally by the Earth Day Network, and is celebrated in more than 192 countries every year. The UN's first major conference on international environmental issues, the United Nations Conference on the Human Environment (also known as the Stockholm Conference), was held on 5–16 June 1972. It marked a turning point in the development of international environmental politics. By the mid 1970s, many felt that people were on the edge of environmental catastrophe. The back to the land movement started to form and ideas of environmental ethics joined with anti Vietnam War sentiments and other political issues. These individuals lived outside normal society and started to take on some of the more radical environmental theories such as deep ecology. Around this time more mainstream environmentalism was starting to show force with the signing of the Endangered Species Act in 1973 and the formation of CITES in 1975. Significant amendments were also enacted to the United States Clean Air Act and Clean Water Act. In 1979, James Lovelock, a British scientist, published Gaia: A new look at life on Earth, which put forth the Gaia hypothesis; it proposes that life on earth can be understood as a single organism. This became an important part of the Deep Green ideology. Throughout the rest of the history of environmentalism there has been debate and argument between more radical followers of this Deep Green ideology and more mainstream environmentalists.

ХХІ ғасыр және одан кейінгі

Экология жаһандық жылыну, халық санының артуы, гендік инженерия және пластик ластану сияқты жаңа мәселелерге жауап беру үшін дамып келеді. Зерттеулер АҚШ жұртшылығының 19 түрлі экологиялық мәселеге деген қызығушылығы күрт төмендегенін көрсетіп тұр. Америкалықтар 2000 жылғымен салыстырғанда экологиялық қозғалысқа немесе ұйымға белсенді түрде қатысуға аз дайын, ал экологиялық қозғалысқа "бейжай" деп санауға көбірек бейім. Бұл, әдетте, 2008 жылғы Үлкен экономикалық дағдарыстың салдары болуы мүмкін. 2005 жылдан бері қоршаған ортаны экономикалық өсімнен жоғары қоюға келісетін американдықтардың үлесі 10 пайызға азайды, ал "қоршаған ортаға қандай да бір зиян тисе де" экономикалық өсімге басымдық беру керек дейтіндердің саны 12 пайызға өсті.

Экоактивизмнің жаңа түрлері

Ағашқа отыру – бұл наразылықтың бір түрі, онда наразы ағашқа отырып, ағашты кесіп тастауды тоқтатуға немесе аумақтың бұзылуына кедергі келтіруге тырысады. Ең ұзақ және ең танымал ағашқа отырған адам – Джулия Баттерфлай Хилл, ол Калифорниядағы секвойяда 738 күн өткізіп, үш акрлық орманды сақтап қалды. Сонымен қатар, «Сары қарлығаш» ағашқа отыруы да ерекше, ол 2018 жылдан 2021 жылға дейін 932 күн бойы Тау аңғары құбыр желісін тоқтатып тұрды. Отырыстар әлеуметтік өзгерістерді ынталандыру үшін қолданылуы мүмкін, мысалы, 1960 жылы нәсілдік сегрегацияны тоқтату мақсатымен өткен Гринсборо отырыстары, сондай-ақ экологиялық белсенділікте де қолданылуы мүмкін, мысалы, Дакотаның қолжетімділік құбыр жолына қарсы наразылық. Сириядағы азаматтық соғысқа дейін Рожава монокультура, мұнай өндіру, өзендерді бөгей салу, орманды жою, құрғақшылық, топырақ эрозиясы және жалпы ластанудан экологиялық тұрғыдан зардап шекті. DFNS «Рожаваны қайтадан жасылдандыру» ( «Американы қайтадан ұлы етудің» пародиі) атты науқанды бастады, ол қауымдастықтарға жаңартылатын энергия (әсіресе күн энергиясы) ұсынуға, орманды қалпына келтіруге, су көздерін қорғауға, бақшалар отырғызуға, қалалық ауыл шаруашылығын дамытуға, жабайы табиғат қорықтарын құруға, суды қайта өңдеуге, ара шаруашылығын дамытуға, қоғамдық көлікті кеңейтуге және олардың қауымдастықтарында экологиялық сананы арттыруға бағытталған. Жауынгерлік сапатистік автономиялық муниципалитеттер экологиялық тұрғыдан белсенді және Лакандон орманынан мұнай, уран, ағаш және металл өндіруді тоқтатты, сондай-ақ егіншілікте пестицидтер мен химиялық тыңайтқыштарды қолдануды тоқтатты. CIPO RFM жел электр станцияларына, креветка шаруашылықтарына, эвкалипт плантацияларына және ағаш өнеркәсібіне қарсы саботаж және тікелей әрекеттер жасады. Олар сондай-ақ жергілікті халыққа көмек көрсету үшін жүгері және кофе өндірушілердің кооперативтерін құрды, мектептер мен ауруханалар салды. Сонымен қатар, олар қоршаған ортаға төнетін қауіптер туралы халықты хабардар ету және жаңа өнеркәсіптік жобалар туралы айналасындағы қауымдастықтарды мәлім ету үшін автономды қоғамдық радиостанциялар желісін құрды, бұл жобалар жерді бұзуы мүмкін. 2001 жылы CIPO RFM План Пуэбла Панаманың бір бөлігі болған тас жолдың құрылысын тоқтатты.

Tree sitting is a form of activism in which the protester sits in a tree in an attempt to stop the removal of a tree or to impede the demolition of an area with the longest and most famous tree sitter being Julia Butterfly Hill, who spent 738 days in a California Redwood, saving a three acre tract of forest. Also notable is the Yellow Finch tree sit, which was a 932 day blockade of the Mountain Valley Pipeline from 2018 to 2021. Sit ins can be used to encourage social change, such as the Greensboro sit ins, a series of protests in 1960 to stop racial segregation, but can also be used in ecoactivism, as in the Dakota Access Pipeline Protest. Before the Syrian civil war, Rojava had been ecologically damaged by monoculture, oil extraction, damming of rivers, deforestation, drought, topsoil loss and general pollution. The DFNS launched a campaign titled 'Make Rojava Green Again' (a parody of Make America Great Again) which is attempting to provide renewable energy to communities (especially solar energy), reforestation, protecting water sources, planting gardens, promoting urban agriculture, creating wildlife reserves, water recycling, beekeeping, expanding public transportation and promoting environmental awareness within their communities. The Rebel Zapatista Autonomous Municipalities are firmly environmentalist and have stopped the extraction of oil, uranium, timber and metal from the Lacandon Jungle and stopped the use of pesticides and chemical fertilisers in farming. The CIPO RFM has engaged in sabotage and direct action against wind farms, shrimp farms, eucalyptus plantations and the timber industry. They have also set up corn and coffee worker cooperatives and built schools and hospitals to help the local populations. They have also created a network of autonomous community radio stations to educate people about dangers to the environment and inform the surrounding communities about new industrial projects that would destroy more land. In 2001, the CIPO RFM defeated the construction of a highway that was part of Plan Puebla Panama.

Экологиялық қозғалыстар

Экологиялық қозғалыс (кейде бұл терминге табиғатты қорғау және «жасыл» қозғалыстар да кіреді) – әр түрлі ғылыми, әлеуметтік және саяси қозғалыс. Қозғалыс түрлі ұйымдармен өкілдік етілгенімен, білім беру бағдарламаларына экологиялық тақырыптардың енгізілуінің арқасында экологиялық қозғалыстың демографиялық құрамы басқа әлеуметтік қозғалыстарға қарағанда жас (қараңыз: «жасыл» қарттар). Экологиялық қозғалыс институционалдық қанаудың кең ауқымын қамтиды, мысалы: экожүйелер мен табиғи ресурстарды ысырапқа жұмсау, артық қалдықтарды әлеуметтік жағдайы нашар аймақтарға төгу, ауаның ластануы, судың ластануы, нашар дамыған инфрақұрылым, тірі организмдердің зиянды заттарға ұшырауы, монокультура, полиэтиленге қарсы күрес (жхола қозғалысы) және тағы да басқа бағыттар. Осы айырмашылықтарға байланысты экологиялық қозғалысты негізгі бағыттарға бөлуге болады: экологиялық ғылым, экологиялық белсенділік, экологиялық жақтаушылық және экологиялық әділеттілік.

Еркін нарықтық экология

Еркін нарықтық экология – еркін нарық, меншік құқығы және зиян келтіру туралы заң қоршаған ортаның саулығы мен тұрақтылығын қорғаудың ең тиімді құралдары екенін дәлелдейтін теория. Бұл теория қоршаған ортаны қорғауды табиғи процесс деп қарастырады, сондай-ақ жеке және ұжымдық шаралар арқылы ластаушылар мен басқа да зиян келтірушілердің жолын кесуді қолдайды.

Евангелистік экологиялық көзқарас

Евангелистік экология – АҚШ-тағы экологиялық қозғалыс, онда кейбір евангелисттер адамзаттың жаратылыстың сақшысы ретіндегі рөлі және одан туындайтын жауапкершілік туралы библиялық талаптарды баса көрсетеді. Қозғалыс түрлі экологиялық мәселелерге назар аударғанмен, ең көп танымал болғаны – климаттық өзгерістерге қарсы іс-қимылдарды библиялық негізде теологиялық тұрғыдан қарауға бағытталғандығы. Бұл қозғалыс, діни негізде болуына байланысты, кейбір христиан емес экологтардың арасында пікір-дау тудырады.

Сақтау және сақтау

Америка Құрама Штаттарында және әлемнің басқа аймақтарында, Австралияны қоса алғанда, қоршаған ортаны сақтау – адамдардың араласуынан немесе ағаш өңдеу, кен өндіру, аң аулау және балық аулау сияқты белгілі бір шаралардан туындайтын зиянды алдын алу мақсатында табиғи ресурстарды резервтеу болып қарастырылады. Көбінесе бұл ресурстар туризм мен демалыс сияқты жаңа қызметтермен алмастырылады. Табиғи ресурстарды сақтау үшін қағидалар мен заңдар қабылдануы мүмкін.

Ресурстардың жұмсалуы мен қол жетімділігі

Термодинамикалық тұрғыдан келген экология термодинамиканың екінші заңына, эксергияның бұзылуын (немесе энтропияның өсуін) азайтуға және қолжетімділік концепциясына негізделген. Ол Ян Сзаргуттың маңызды еңбектерінен бастау алады, ол эксергия мен қолжетімділік арасындағы байланысты ерекше атап өтті. Goran Wall-дың «Эксергия, Экология және Демократия» атты қысқаша эссесі эксергияның бұзылуы мен экологиялық және әлеуметтік бұзылудың тығыз байланысын көрсетеді. Соңғы кезде мемлекеттік эмиссиялар мен әсерлер есебінің адам қызметі арқылы шығарылатын парниктік газдардың нақты көлемін төмендетіп бағалайтыны анықталды. Шындығында, олар импорт/экспорт байланысты эмиссиялардың әсерін көбінесе ескермейді. Бұдан өзге, БҰҰ-ның Тұрақты Даму Мақсаттарын және елдердің прогресін бағалауға арналған әдістерді талдады. Бұл талдаулар объективті және сараланған параметрлердің жетіспейтінін көрсетті. Сондықтан, экологиялық деградацияны бағалаудың ең тиімді әдісі ретінде эксергиялық талдауды енгізу ұсынылады. Осыған байланысты, эксергия мен қолжетімділіктің бұзылуына негізделген жаңа фискалдық модель жаһандық нарықтардың салдарынан туындаған проблемаларды шешудің жалғыз мүмкін жолы деп саналады.

Ұйымдар мен конференциялар

Экологиялық ұйымдар жаһандық, аймақтық, ұлттық немесе жергілікті болуы мүмкін; олар мемлекеттік немесе жеке (NGO) болуы мүмкін. Экологиялық қызмет барлық елдерде дерлік кездеседі. Сонымен қатар, қоғамдық даму және әлеуметтік әділетке бағытталған топтар да қоршаған орта мәселелеріне назар аударады. АҚШ-тың кейбір экологиялық ұйымдары, оның ішінде Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі және Қоршаған ортаны қорғау қоры, сотқа шағымдануға маманданған (бұл елде ерекше пайдалы тактика ретінде қарастырылады). Басқа топтар, мысалы, АҚШ-та орналасқан Ұлттық жабайы табиғат федерациясы, Жер күні, Ұлттық тазалау күні, Табиғатты қорғау қоры және Жерді қорғау қоғамы, сондай-ақ Дүниежүзілік табиғат қоры және Жердің достары сияқты жаһандық ұйымдар ақпарат таратумен, қоғамдық тыңдауларға қатысумен, лоббилеумен, демонстрациялар ұйымдастырумен және жерді сақтау үшін сатып алумен айналысады. Wyoming Outdoor Council сияқты штаттық коммерциялық емес ұйымдар көбінесе осы ұлттық ұйымдармен ынтымақтасады және ұқсас стратегияларды қолданады. Wildlife Conservation International сияқты кішігірім топтар жойылып бара жатқан түрлер мен экожүйелерді зерттейді. Greenpeace, Earth First! және Жерді азат ету фронты сияқты радикалды ұйымдар қоршаған ортаға зиянды деп санайтын әрекеттерге тікелей қарсы тұрады. Greenpeace экологиялық бұзушылықтарға куәлік ету және мәселелерді қоғамдық талқылауға шығару үшін бейбіт қарсылықтарды қолдайды, ал Жерді азат ету фронты мүлікті жасырын түрде жоюға, тұтқындалған жануарларды босатуға және басқа да қылмыстық әрекеттерге қатысады. Дегенмен, мұндай тактикалар қозғалыс шеңберінде ерекше саналады. Халықаралық деңгейде қоршаған ортаны қорғау мәселесі 1972 жылы Стокгольмде өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам және орта туралы конференциясында талқыланды, оған 114 ел қатысты. Осы кездесудің нәтижесінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта бағдарламасы (БҰҰҚОБ) және 1992 жылы өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта және даму жөніндегі конференциясы құрылды. Қоршаған орта саясатын дамытуға қолдау көрсететін басқа халықаралық ұйымдарға Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (NAFTA) аясындағы Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі ынтымақтастық комиссиясы, Еуропалық қоршаған орта агенттігі (EEA) және Климаттық өзгерістер жөніндегі үкіметаралық комиссия (IPCC) жатады.

Environmental organisations can be global, regional, national or local; they can be government run or private (NGO). Environmentalist activity exists in almost every country. Moreover, groups dedicated to community development and social justice also focus on environmental concerns. Some US environmental organisations, among them the Natural Resources Defense Council and the Environmental Defense Fund, specialise in bringing lawsuits (a tactic seen as particularly useful in that country). Other groups, such as the US based National Wildlife Federation, Earth Day, National Cleanup Day, the Nature Conservancy, and The Wilderness Society, and global groups like the World Wide Fund for Nature and Friends of the Earth, disseminate information, participate in public hearings, lobby, stage demonstrations, and may purchase land for preservation. Statewide nonprofit organisations such as the Wyoming Outdoor Council often collaborate with these national organisations and employ similar strategies. Smaller groups, including Wildlife Conservation International, conduct research on endangered species and ecosystems. More radical organisations, such as Greenpeace, Earth First!, and the Earth Liberation Front, have more directly opposed actions they regard as environmentally harmful. While Greenpeace is devoted to nonviolent confrontation as a means of bearing witness to environmental wrongs and bringing issues into the public realm for debate, the underground Earth Liberation Front engages in the clandestine destruction of property, the release of caged or penned animals, and other criminal acts. Such tactics are regarded as unusual within the movement, however. On an international level, concern for the environment was the subject of a United Nations Conference on the Human Environment in Stockholm in 1972, attended by 114 nations. Out of this meeting developed the United Nations Environment Programme (UNEP) and the follow up United Nations Conference on Environment and Development in 1992. Other international organisations in support of environmental policies development include the Commission for Environmental Cooperation (as part of NAFTA), the European Environment Agency (EEA), and the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC).

Адам өлтіру

Жыл сайын әлемде 100-ден астам қоршаған ортаны қорғайтын белсенділер қаны төгіледі. Соңғы оқиғалар Бразилияда болды, онда белсенділер Амазонка орманында заңсыз ағаш кесуге қарсы күресіп жатыр. 2014 жылы 116 қоршаған ортаны қорғайтын белсенді өлтірілді, ал 2015 жылы – 185 адам. 2016 жылдан 2018 жылдың басына дейін әлем бойынша 200-ден астам қоршаған ортаны қорғайтын белсенді қаны төгілді. 2020 жылы Конго орманында браконьерлік жасаған топтар бірнеше рейнджерлерді өлтірді. Мұндай жағдайлар жиі кездеседі және көптеген өлімге себеп болады.

Танымал мәдениетте

1944 жылы АҚШ Орман шаруашылығы қызметі Смоки атты аюды жасады; ол орман өрттері туралы ескерту үшін көптеген плакаттарда, радио және теледидар бағдарламаларында, фильмдерде, баспасөз хабарламаларында және басқа да түрлерде пайда болды. Эколог Эд Доддтың «Марк Трейл» комиксі 1946 жылы жарық көрді; ол әлі күнге дейін апта сайын 175 газетте жарияланып тұрады. Тед Тернер мен Барбара Пайл 1989 жылы балаларға қоршаған орта мәселелері туралы хабар беру мақсатымен «Капитан Планета және Планеташылар» атты балалар анимациялық шоуын жасады. Шоу 1990-1996 жылдар аралығында әлемнің 100 елінде алты маусым мен 113 сериядан көрсетілді. 1974 жылы Вашингтон штатының Спокан қаласы әлемдік көрме өткізген ең кішкентай қалалардың бірі болды. 1974 жылдың 4 мамырынан 3 қарашасына дейін Спокан қаласы «Экспо-74» көрмесін қабылдады, бұл қоршаған ортаға бағытталған алғашқы әлемдік көрме болды. «Экспо-74» көрмесінің тақырыбы «Ертеңгі жаңа, таза қоршаған ортаны тойлау» болды. (1982 жылы Ноксвилл қаласы да әлемдік көрмеге табан тіреген кішкентай қала болды: «Энергия әлемді өзгертеді» тақырыбымен «Экспо-82».) «ФернГалли: Соңғы тропикалық ормандар» – 1992 жылы шыққан, толығымен қоршаған ортаға арналған анимациялық фильм. Фильм Диана Янгтың осы аттас кітабы негізінде жасалған. 1998 жылы «ФернГалли 2: Сиқырлы құтқару» атты жалғасы жарық көрді. «Жер-Ана» – төрт ірі халықаралық сұлулық сайысының бірі. (Қалған үшеуі – «Әлем мисс», «Халықаралық мисс» және «Жер мисс».) Осы төрт сұлулық сайысының ішінде «Жер-Ана» ғана «экологиялық сананы» насихаттайтын халықаралық сұлулық сайысы болып табылады. Жеңімпаздар өздерінің лауазымдық мерзімінде нақты жобаларды ілгерілетуге, мектептерге сапарлар жасау, ағаштар отырғызу, көшедегі акциялар ұйымдастыру, жағалауларды тазалау, лекциялар оқу, сауда орталықтарына бару, БАҚ-та сұхбат беру, экологиялық жәрмеңкелерге қатысу, оқу бағдарламаларын жүзеге асыру, экологиялық сән көрсетулер және басқа да экологиялық шаралар арқылы қоршаған орта және басқа да жаһандық мәселелерге қатысты мәселелерді көтеруге арналады. «Жер-Ана» жеңімпазы «Жер-Ана» қорының, БҰҰ Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының (ЮНЕП) және басқа да экологиялық ұйымдардың өкілі болып табылады. «Жер-Ана» қоры қатысушы елдердің экологиялық департаменттері мен министрліктерімен, түрлі жеке секторлармен және корпорациялармен, сондай-ақ Greenpeace және Дүниежүзілік жабайы табиғат қорымен (WWF) де жұмыс істейді. Экологияның тағы бір саласы – қоршаған ортаның дұрыс пайдаланылмауы туралы хабардарлықты арттыру үшін өнерді пайдалану. Мысалы, қоқыстан киім, әшекейлер және үйге қажетті басқа да заттар жасау. Марина ДеБрис – мұхит және жағажайдағы қоқыстарды киім-кешек жасау және қайырымдылық жинау, білім беру мақсатында пайдаланатын сәнді дизайнер.

The U. S. Forest Service created Smokey the Bear in 1944; he appeared in countless posters, radio and television programs, movies, press releases, and other guises to warn about forest fires. The comic strip Mark Trail, by environmentalist Ed Dodd, began in 1946; it still appears weekly in 175 newspapers. The children's animated show Captain Planet and the Planeteers, created by Ted Turner and Barbara Pyle in 1989 to inform children about environmental issues. The show aired for six seasons and 113 episodes, in 100 countries worldwide from 1990 to 1996. In 1974, Spokane, Washington, became one of the smallest cities ever to host a World's Fair. From Saturday, 4 May, to Sunday, 3 November 1974, Spokane hosted Expo 74, the first world's fair to focus on the environment. The theme of Expo 74 was "Celebrating Tomorrow's Fresh New Environment." (In 1982, Knoxville, Tennessee, was another small city to host a world's fair: Expo '82, with the theme, "Energy Turns the World.") FernGully: The Last Rainforest is an animated motion picture released in 1992, which focuses exclusively on the environment. The movie is based on a book under the same title by Diana Young. In 1998, a sequel, FernGully 2: The Magical Rescue, was introduced. Miss Earth is one of the Big Four international beauty pageants. (The other three are Miss Universe, Miss International, and Miss World.) Out of these four beauty pageants, Miss Earth is the only international beauty pageant that promotes "environmental awareness." The reigning titleholders dedicate their year to promote specific projects and often address issues concerning the environment and other global issues through school tours, tree planting activities, street campaigns, coastal clean ups, speaking engagements, shopping mall tours, media guesting, environmental fair, storytelling programs, eco fashion shows, and other environmental activities. The Miss Earth winner is the spokesperson for the Miss Earth Foundation, the United Nations Environment Programme (UNEP) and other environmental organizations. The Miss Earth Foundation also works with the environmental departments and ministries of participating countries, various private sectors and corporations, as well as Greenpeace and the World Wildlife Foundation (WWF). Another area of environmentalism is to use art to raise awareness about misuse of the environment. One example is trashion, using trash to create clothes, jewelry, and other objects for the home. Marina DeBris is one trashion artist, who focuses on ocean and beach trash to design clothes and for fund raising, education.

Сын-пикирлер мен басқа көзқарастар

Қоршаған ортаны қорғау 20 ғасырдың басында танымал бола бастаған кезде, назар негізінен жабайы жерлерді және жануарлар дүниесін қорғауға аударылды. Бұл мақсаттар қозғалыстың бастапқы, көбінесе ақ орта және жоғарғы тап өкілдерінің мүдделерін көрсетті. Олар сақтау мен қорғауды отаршыл "экологтардың" ғасырлар бойы өмір сүрген және осы қоныс салушылықтың салдарынан туған қоршаған ортаның жойылмауына себеп болмаған жергілікті қауымдастықтардың еңбегін бағаламаған көзқарас арқылы қарастырды. Көптеген ірі экологиялық ұйымдардың қазіргі әрекеттері әлі де осы бастапқы принциптерді көрсетеді. Көптеген төмен кірісті топтар қозғалыстан шеттетілген немесе оның салдарынан зардап шеккенін сезінді, мысалы, Оңтүстік-Батыс Ұйымдастыру Жобасының (SWOP) 10 топқа жазған хаты. Бұл хатты бірнеше жергілікті экологиялық әділет белсенділері ірі экологиялық ұйымдарға жіберді. Хатта экологиялық қозғалыстың табиғатты тазалау және сақтауға тым көп мән бергендігі, ал осының жақын жердегі қауымдастықтарға тигізген жағымсыз әсерлерін, атап айтқанда жұмыс орындарының азаюын назарға алмағаны айтылды. Бұл PIBBY принципіне немесе кемінде PIMBY (Азаматтардың ауласындағы орын) қағидасына әкелді, оны 1987 жылы Біріккен шіркеудің зерттеуі қолдады. Осының салдарынан кейбір азшылықтар экологиялық қозғалысты элиталық деп қарастырды. Экологиялық элиталық үш түрлі нысанда көрінді:

Құралымдық – Экологтар орта және жоғарғы таптан шыққан. Идеологиялық – Реформалар қозғалысты қолдаушыларға пайда әкеледі, бірақ оған қатыспағандарға шығын тигізеді. Әсерлік – Реформалардың "кері әлеуметтік әсері" бар. Олар экологиялық қорғаушыларға артық пайда әкеледі және әлсіз топтарға зиян келтіреді. Көптеген экологиялық қорғаушылар адамның "табиғатқа" араласуын шектеу немесе азайту қажет деп санайды (өмір үшін, планета үшін немесе адамзаттың игілігі үшін), ал экологиялық скептиктер мен антиэкологтар мұндай қажеттілік жоқ деп есептейді. Адам өзін қоршаған ортаны қорғаушы деп санап, адамның "табиғатқа" араласуын күшейтуге болады. Дегенмен, эмоционалды экологиядан табиғи ресурстарды техникалық басқаруға көшу адамның табиғатпен байланысын азайтып, қоршаған ортаны қорғауға деген қызығушылықты төмендету қаупі бар. Қазіргі уақытта табиғатты қорғау туралы жиі айтылатын сөздер қалпына келтіру тәсілдерімен және кең ауқымды ландшафттық жобалармен алмастырылуда, олардың мақсаты көбірек кешенді әсер ету. 2000 жылдары американдық автор, кинорежиссер, медицина бітіруші және зиялы Майкл Крайтон экологиялық қозғалысты эмпирикалық деректерге емес, діни ынталандырған деп сынады, климаттың өзгеруі Жер тарихының табиғи бөлігі екенін және адамдар планетаға үстемдік етуден бұрын көп бұрын болғанын айтты. Сондай-ақ, антропологиядағы шағын біліміне сүйене отырып, дін адамның әлеуметтік құрамының бір бөлігі екенін және оны басуға тырысса, ол басқа нысанда қайта пайда болады деп мәлімдеді. Оның пікірінше, батыс әлемінде христиан дінінің және шіркеуге барудың төмендеуімен экологиялық қозғалыс танымал бола бастады, ол "қалалық атеистердің діні" деп аталды. Ал басқалары қоршаған ортаға терең қамқорлық жасаумен қатар, ғылымның оған әсер ететін әрекеттерді басқаруына мүмкіндік беретін теңгерімді іздеуде. Мұндай тәсіл эмоционализмнен аулақ болып, мысалы, ГМО-ға қарсы белсенділікке сын айтылып, ғылымның тұтастығын қорғайды. Мысалы, ағаш отырғызу эмоционалдық қанағат әкелуі мүмкін, бірақ сонымен қатар су айналымына әсер ету және жергілікті емес, ықтимал инвазивті түрлерді пайдалану сияқты экологиялық мәселелерді ескеруді де қамтиды.

Compositional – Environmentalists are from the middle and upper class. Ideological – The reforms benefit the movement's supporters but impose costs on nonparticipants. Impact – The reforms have "regressive social impacts". They disproportionately benefit environmentalists and harm underrepresented populations. Many environmentalists believe that human interference with 'nature' should be restricted or minimised as a matter of urgency (for the sake of life, or the planet, or just for the benefit of the human species), whereas environmental skeptics and anti environmentalists do not believe that there is such a need. One can also regard oneself as an environmentalist and believe that human 'interference' with 'nature' should be increased. Nevertheless, there is a risk that the shift from emotional environmentalism into the technical management of natural resources and hazards could decrease the touch of humans with nature, leading to less concern with environment preservation. Increasingly, typical conservation rhetoric is being replaced with restoration approaches and larger landscape initiatives that seek to create more holistic impacts. In the 2000s, American author, film director, medical graduate and intellect Michael Crichton criticized environmentalism as being religiously motivated rather than grounded in empirical evidence, arguing that climate change was a natural part of Earth's history and had been occurring long before humans dominated the planet. Also claiming to argue from his minor education in anthropology, he stated that religion was a part of human social make up and that if it was suppressed, it would simply re emerge in another form. With the decline of Christianity and Church attendance in the Western world, environmentalism has become more popular according to him, which he termed as "the religion of urban atheists". Others seek a balance that involves both caring deeply for the environment while letting science guide human actions affecting it. Such an approach would avoid the emotionalism which, for example, anti GMO activism has been criticized for, and protect the integrity of science. Planting trees, for another example, can be emotionally satisfying but should also involve being conscious of ecological concerns such as the effect on water cycles and the use of nonnative, potentially invasive species.