Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Челси фарфоры – 1743–45 жылдар шамасында құрылған және 1770 жылға дейін тәуелсіз жұмыс істеген, кейін Дерби фарфорымен біріктірілген, Англиядағы алғашқы маңызды фарфор фабрикасы – Челси фарфор фабрикасы жасаған фарфор. Ол өзінің тарихы бойында жұмсақ паста порцелянын өндірді, бірақ «корпус» материалы мен глазурь бірнеше рет өзгерді. Оның өнімдері сәнді нарыққа бағытталған, ал Лондонның Челси ауданындағы орналасқан жері 1742 жылы ашылған әйгілі Ренела Гарденс ойын-сауық орнына жақын болды. Алғашқы белгілі өнімдер – түбінде отырған ешкілер бейнеленген «ешкі және ара» крем құмыралары, олардың кейбіреулеріне «Челси», «1745» және үшбұрыш белгісі салынған. Кәсіпкер директор, кем дегенде 1750 жылдан бастап, Николас Спримонт болды, ол Соходағы гугенот күміс шебері еді, бірақ фабрика тарихын толықтыруға көмектесетін жеке құжаттар өте аз сақталған. 1750 жылға қарай көптеп өндірілген ерте үстел ыдыстары Мейсен фарфорының үлгілеріне және тұздықтар сияқты күміс заттардың прототиптеріне негіделген, мысалы, реалистік қабықшалар пішіндес тұздықтар. Челси өзінің фигураларымен танымал болды, бастапқыда олар көбінесе «Лондонның дауыстары» және басқа да тақырыптар бойынша жеке тұрған фигуралар еді. Олардың көпшілігі еуропалық стандарттар бойынша өте кішкентай болды, шамамен биіктігінен бастап, 1750 және 1760 жылдары фабрика танымал болған «Челси ойыншықтары» санатына жақын болды. Бұл өте кішкентай бөлшектер, көбінесе металл бекіткіштерімен жабдықталған және бонбоньерлер (кішкентай қораптар), хош иіс су шашегіштер, тігіс жинақтары, этикейстер, саусаққа кигізілетін қапшықтар және кішкентай мөрлер ретінде қолданылды, олардың көпшілігінде француз тілінде жазулар болды, «көбінесе махаббат туралы ұсыныстар», бірақ көбінесе қате жазылған. 1760 жылдан бастап оның шабыт көзі Мейсенге қарағанда Севр фарфорынан көбірек алынды, гүлді өсімдіктердің бокаж экранының алдында отырған жұптар бейнеленген вазалардың әсем жинақтары мен үлкен топтамаларын жасады, бәрі Рококо ою-өрнегінің көтерілген табанында орналасқан. Басқа ағылшын фабрикалары сияқты, сатудың көп бөлігі жылына бір рет өткізілетін аукциондар арқылы жүзеге асты; 1755, 1756 және (ішінара) 1761 жылдардың каталогтарының көшірмелері ғалымдар үшін өте құнды. 1770 жылы фабриканы Дерби фарфор фабрикасының иесі Уильям Дюсбери сатып алды, ал «Челси-Дерби кезеңі» 1784 жылға дейін ажыратылмайды, сол кезде Челси фабрикасы бұзылып, оның қалыптары, үлгілері және көптеген жұмысшылары мен суретшілері Дербиге көшірілді.
Chelsea porcelain is the porcelain made by the Chelsea porcelain manufactory, the first important porcelain manufactory in England, established around 1743–45, and operating independently until 1770, when it was merged with Derby porcelain. It made soft paste porcelain throughout its history, though there were several changes in the "body" material and glaze used. Its wares were aimed at a luxury market, and its site in Chelsea, London, was close to the fashionable Ranelagh Gardens pleasure ground, opened in 1742. The first known wares are the "goat and bee" cream jugs with seated goats at the base, some examples of which are incised with "Chelsea", "1745" and a triangle. The entrepreneurial director, at least from 1750, was Nicholas Sprimont, a Huguenot silversmith in Soho, but few private documents survive to aid a picture of the factory's history. Early tablewares, being produced in profusion by 1750, depend on Meissen porcelain models and on silverware prototypes, such as salt cellars in the form of realistic shells. Chelsea was known for its figures, initially mostly single standing figures of the Cries of London and other subjects. Many of these were very small by European standards, from about high, overlapping with the category of "Chelsea Toys", for which the factory was famous in the 1750s and 1760s. These were very small pieces which often had metal mounts and were functional as bonbonnières (little boxes), scent bottles, needlecases, étuis, thimbles and small seals, many with inscriptions in French, "almost invariably amorous suggestions", but often misspelled. From about 1760, its inspiration was drawn more from Sèvres porcelain than Meissen, making grand garnitures of vases and elaborate large groups with seated couples in front of a bocage screen of flowering plants, all on a raised base of Rococo scrollwork. As with other English factories, much of the sales came from public auctions, held about once a year; copies of the catalogues for 1755, 1756 and (in part) 1761 are very useful to scholars. In 1770, the manufactory was purchased by William Duesbury, owner of the Derby porcelain factory, and the wares are indistinguishable during the "Chelsea Derby period" that lasted until 1784, when the Chelsea factory was demolished and its moulds, patterns and many of its workmen and artists transferred to Derby.
Белгілер бойынша кезеңдер
Зауыт тарихы, Дербимен бірігуге дейін, тауарлардың астындағы анықтама белгілерімен аталатын төрт негізгі кезеңге бөлінеді, бірақ белгілердегі өзгерістер материалдар мен стильдегі өзгерістермен толық сәйкес келмейді. Кейбір өнімдердің барлық кезеңдерде белгісі болмайды, сондай-ақ белгілердің бірімен-бірі қабаттасуы байқалады; тіпті кейбір өнімдерде екі түрлі белгі кездеседі. Көк және қоңыр түсті зәкір белгілері де бар, және өте сирек кездесетін "тақ және үш тіс" белгісі бар, ол бар болғаны 20 данада ғана белгілі және шамамен 1749 жылға жатқызылады. Осы белгісі бар сынық стақан 2015 жылы аукционда 37 мың фунт стерлингке сатылды. Мұнда көрсетілген алғашқы үш мысал фарфор зауытының белгілері орналастырылатын өнімдердің төменгі жағынан алынған, бірақ Челсидің кішкентай зәкір белгілері көбінесе "күтпеген жерлерде" жасырылған. Қытай музыканттары тобында, домбыра ұстаған әйел мен баланың арасында, білектің үстіндегі тік тұсында шағын қызыл зәкір белгісін көруге болады.
The factory history, before the merger with Derby, can be divided into four main periods, named for the identifying marks under the wares, although the changes in marks do not exactly coincide with changes in materials or style. Some pieces are unmarked in all periods, and there appears to be some overlapping of marks; indeed some pieces have two different marks. There are also anchor marks in blue and brown, and an extremely rare "crown and trident" mark in underglaze blue, known on only about 20 pieces, and thought to date from around 1749. A chipped beaker with this mark fetched £37,000 at auction in 2015. Although the first three examples shown here are from the underside of the bases of pieces, where most porcelain factory marks are placed, the very small Chelsea anchor marks are often "tucked away in the most unexpected places". In the group of Chinese musicians, the tiny red anchor mark is visible on the raised base at ankle level, between the woman with the tambourine and the boy.
Үшбұрышты кезең (1743-1749 жылдары)
Бұл ертедегі өнімдерде ойылған үшбұрыш белгісі болған. Бұйымдардың көпшілігі ақ түсті болған және күміс бұйымдардың дизайнына күшті әсер ерген. Бастапқы материал "өте мөлдір, сүттей ақ шынысқа ұқсас" болған, кейін "қатаңдап, салқындау көрінетін материалға" айналған. Осы кезеңде қалыптарға пастаны басудың орнына, құю әдісі қолданыла бастады және Челси фигуралары үшін бұл әдетке айналды. Бұл дәуірдің ең танымал өнімдері – рак пішіндес ақ тұздықтар. Ең белгілі туындылары – күміс үлгісіне негізделген Ешкі мен Ара құмыралары. 19 ғасырда Коалпорт порцеляны осы құмыралардың көшірмелерін жасаған. 1749 жылдың наурыз айында сату тоқтатылды, бұл Спримонт басқаруды қолға алған кезде болғандай, және фабрика Челси ішінде жақын жерге көшірілді.
These early products bore an incised triangle mark. Most of the wares were white and were strongly influenced by silverware designs. The early body was "a very translucent material, resembling milk white glass", later changing "to a harder and rather colder looking material". Slipcasting rather than pressing paste into the moulds was introduced during this period, and remained usual for Chelsea figures. The most notable products of this era were white saltcellars in the shape of crayfish. Perhaps the most famous pieces are the Goat and Bee jugs that were also based on a silver model. Copies of these were made by Coalport porcelain in the 19th century. Sales were suspended in March 1749, which appears to be when Sprimont took control, and the factory was moved a short distance within Chelsea.
Жоғары жаққа сүйену кезеңі (17491752)
1750 жылдың 9 қаңтарында Спримонт фабриканың қайта ашылғанын жариялады, «мүлдем жаңа талғаммен әшекейлеуге арналған әртүрлі бұйымдар» ұсынылды және жаңа белгі осы оқиғаны тойлау үшін жасалған деп есептеледі. Фабрика Темзаға өте жақын орналасқан, ал зәкір – үміт пен теңізшілердің қадірлісі Миралық Николайдың символы, Спримонт оның құрметіне аталған болуы мүмкін. Келесі алты жыл фабрика үшін ең табысты жылдар болды. Осы кезеңде паста мен глазурь бояу үшін мөлдір, ақ, сәл мөлдір емес бет алу үшін өзгертілді. Мейсеннің ықпалы итальяндық қираған орындар мен портовы көріністеріндегі классикалық фигураларда және Фрэнсис Барлоудың «Эзоп ертегілері» басылымынан бейімделген нұсқаларында анық көрінеді. 1751 жылы Мейсеннің екі сервизі көшірілді. Челси Мейсеннің түпнұсқаларынан шабыттанған фигуралар, құстар мен жануарлар жасады. Гүлдер мен пейзаждар Винсенн фарфорынан көшірілді (жақын арада Севрге көшірілді). Құстар жұптары бейнеленген суреттер Джордж Эдвардстың 1743-1751 жылдары төрт томдық «Сирек құстардың табиғи тарихы» кітабындағы суреттерге негізделген. Пайдаланылған көшірмелер, әдетте, түссіз суреттер болған, өйткені формалар суреттерге жақсы ұқсаса да, фигуралардың түсі көбінесе ерекше және дұрыс емес.
On 9 January 1750 Sprimont advertised the reopening of the factory, with "a great Variety of Pieces for Ornament in a Taste entirely new", and the new mark is assumed to celebrate this. The factory was very close to the Thames, and the anchor is a symbol of hope, and of Saint Nicolas of Myra, patron saint of seamen, after whom Sprimont was perhaps named. The next six or so years were the most successful for the factory. In this period, the paste and glaze were modified to produce a clear, white, slightly opaque surface on which to paint. The influence of Meissen is evident in the classical figures among Italianate ruins and harbour scenes and adaptations from Francis Barlow's edition of Aesop's Fables. In 1751, copies were made of two Meissen services. Chelsea also made figures, birds and animals inspired by Meissen originals. Flowers and landscapes were copied from Vincennes porcelain (soon to move to Sèvres). A set of figures of pairs of birds were evidently based on the illustrations to A Natural History of Uncommon Birds, by George Edwards, published in four volumes from 1743 to 1751. The copies used were probably with uncoloured illustrations, as though the forms follow the illustrations well, the colouring of the figures is often eccentric and inaccurate.
Қызыл зәкір кезеңі (17521756)
Кейбір уақыт бұрын Мейссен мен Шантильде болғандай, 1740-шы жылдардың аяғынан бастап 1758 жылға дейін Какиемон стиліндегі жапондық экспорттық фарфордың көшірмелері танымал болды. Бұл бұйымдар континенттік және жапондық түпнұсқалардан көшірілді, ал кейбіреулері осы стильде жаңадан жасалған. Кейбір асханалық ыдыстар "ботаникалық" деп аталатын, өсімдіктердің айқын және ботаникалық тұрғыдан дәл суреттерімен безендірілді. Бұл суреттер, негізінен, порцеланға көшірілген үлкен ботаникалық кітаптардағы иллюстрацияларды еске түсіреді және көбінесе қолмен боялған. Зауыт Челси физикалық бағына (1673 жылы құрылған және әлі де сол жерде ашық) өте жақын орналасқан, бұл тәсілге әсер еткен болуы мүмкін және кем дегенде, суреттелген кітаптарды үлгі ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Кейбір бұйымдар әртүрлі кітаптардан көшірілді, соның ішінде бақтың директоры Филип Миллердің еңбектерінен (1752 жылғы The Gardener's Dictionary еңбегінің сегізінші басылымы және Figures of Plants, 1 том, 1755 жыл) және Георг Дионисий Эрреттің кітаптарынан. 1758 жылғы жарнамада "Ханс Слоанның өсімдіктерінен эмальданған үстел табақтары, шұба табақтары және десерт табақтары" ұсынылды (Слоан 1722 жылы бақтың қазіргі орнын құрған). Бұл жаңашылдық фарфор дизайнына, әсіресе Ұлыбританияда, ұзақ уақыт бойы әсер етті. Осыған ұқсас стильдер 20-ғасырдың соңында, 1972 жылы Портмейрион Коттеринің "Ботаникалық бақ" коллекциясының іске қосылуымен, Томас Гриннің Универсалды немесе Ботаникалық, медициналық және ауыл шаруашылығы сөздігінен (1817) бейімделген суреттерді пайдалану арқылы қайта жаңғырды. Осы кезеңде танымал болған кішкентай "Ойыншықтар" 1751-54 жылдары жұмыс істеген, қазір әдетте Лондонның Батыс бөлігіндегі әйгілі Сент-Джеймс ауданында орналасқан "Күсіктегі қыз" фабрикасынан көшірілген болуы мүмкін. Бұл фабриканың Челси фабрикасымен байланысы болған сияқты. Тағы бір жаңалық – түрлендер және кейде басқа да ірі формалар, жануарлар, құстар немесе өсімдіктер пішінде жасалған. Мейссен бұйымдарын толық көшірудің мысалы – "Маймыл оркестрі" (неміс тілінде Affenkapelle немесе "маймыл оркестрі"), он маймыл музыканттан тұратын топ және әсем заманауи костюмдердегі үлкен, қуанышты дирижер. Мұндай әзіл-қалжыңдар түрлі материалдарда кең таралған.
As at Meissen and Chantilly some time earlier, imitations of Japanese export porcelain in the Kakiemon style were popular from the late 1740s until around 1758. These were copied both from the Continental imitations and Japanese originals, and some apparently freshly created in the style. Some tableware was decorated with bold and botanically accurate paintings of plants, known as "botanical" pieces, which essentially take onto porcelain the style of the large botanical book illustrations that were beginning to be produced, and often hand coloured. The factory was very close to the Chelsea Physic Garden (founded 1673 and still open on the same site), which may have influenced the approach, and at least provided illustrated books as models. Some pieces were copied from various books, including those by Philip Miller, the director of the gardens (the eighth edition of The Gardener's Dictionary (1752) and Figures of Plants, vol 1, 1755) and Georg Dionysius Ehret. An advertisement in 1758 offered "Table Plates, Soup Plates, and Desart Plates enamelled from the Hans Sloane's Plants" (Sloane had set up the garden's current site in 1722). These innovative pieces exerted a long lasting influence on porcelain design, especially in Britain, and similar styles have seen a strong revival from the late 20th century, led by Portmeirion Pottery's "Botanic Garden" range, launched in 1972, using designs adapted from Thomas Green's Universal or Botanical, Medical and Agricultural Dictionary (1817). The small "Toys", which become prominent in this period, may have been copied from the elusive "Girl in a Swing" factory, now usually located at St James's, an even more fashionable location in the West End of London, which was active about 1751–54. This seems to have been connected to the Chelsea factory in some way. Another development was tureens and sometimes other large forms in the shapes of animals, birds or plants. Examples of fairly exact copying of Meissen wares are the "Monkey Band" (Affenkapelle or "ape orchestra" in German), a group of ten figures of monkey musicians, and a larger excited conductor, all in fancy contemporary costumes. Such singeries were popular in various media.
Алтын зәкір кезеңі (1756 1769)
Севрдің ықпалы өте зор болды және француз талғамы басымдыққа ие болды. Көптеген бұрынғы үлгілер өндірілуін жалғастырғанмен, алтын якорь кезеңінде бай түсті негіздер, әсем алтын жалатылған әшекейлер және рококо стилінің шарқыншақтық энергиясы көзге түсті. Мейссен Какиэмонның үлгілерін жасағандай, Челси де Севрдің рококо стилін еліктеуге кірісті, тіпті Севрдің өзі оны қарапайым пішіндер мен әшекейлерге алмастырған кезде. Челсидің вазадан тұратын жиынтықтары өте ірі және күрделі болды, кейбіреулерінде жетіге дейін, біртіндеп кішірейетін бөліктер болды. Қазіргі кезде құрамында сүйек күлі де, түрлі-түрлі бояулар мен алтын жалатылған әшекейлер де бар. Глазурьтегі тамшылар мен жиналған жерлер, сондай-ақ жарықтар пайда болды, ал түсі аздап жасылқай болды. 1763 жылы Георг III және королева Шарлотта королеваның інісі Адольф Фредерик IV, Мекленбург-Стрелиц герцогіне үлкен Челси жиынтығын жіберді. Еуропалық фабрикалардың (соның ішінде Шығыс Азияда) дипломатиялық сыйлықтар үшін фарфорға тапсырыс беруі кең таралған, бірақ Англия үшін бұл жаңалық болды. Бұл жиынтықты Гораций Уолполл жоғары бағалады, оның құны 1200 фунт стерлингке жетеді деді, қазіргі кезде оның көп бөлігі – 137 данасы Корольдік коллекцияда сақталады. Шығыс Азия стильдері қызыл якорь кезеңінде жапондық Имари ыдыстарының үлгілері түрінде қайта оралды, бірақ алтын якорь кезеңінде олар жиірек кездеседі. Бұл ағылшындардың сүйіктісі болды, әсіресе кейінгі Crown Derby фарфорымен байланысты, және оның үлгілері бүгінгі күнге дейін жасалып келеді. Бір ағылшын зерттеушісінің айтуынша, алғашқы Челси үлгілері «өте жаман түпнұсқаларын әлдеқайда басып өтеді». Дәлелдер 1763 жылдан бастап өндіріс азайғанын көрсетеді, мүмкін Спримонт зейнетке шығуды қалағандықтан. 1763 жылы өткен саудаға кем дегенде бірнеше қалыптар мен үй-жайлар, сондай-ақ Спримонттың үй жиһаздары кірді. 1769 жылға дейін арнайы сауда өткізілмеді, содан кейін қалыптар қайтадан ұсынылды. 1769 жылдың тамызында денсаулығы нашарлаған Спримонт зауытын сатты, ал келесі жылы оны Дерби фарфорының иесі Уильям Дюсбери сатып алды және 1784 жылға дейін басқарды; Спримонт зауытты 1769 жылдың тамызында Джеймс Кокске сатты. 1770 жылдың ақпанында Дюсбери және оның серіктесі Джон Хит оны сатып алды. Зауыт Челсиде жұмыс істеуін жалғастырды, бірақ осы кезеңде Челси өнімдерін Дюсберидің Дерби өнімдерінен ажырату мүмкін емес, сондықтан бұл кезең әдетте «Челси-Дерби» деп аталады. Челсидің соңғы саудасы (Кристис аукционында) 1770 жылдың 14 ақпанында басталды.
The influence of Sèvres was very strong and French taste was in the ascendancy. Although many existing types continued to be produced, the gold anchor period saw rich coloured grounds, lavish gilding and the nervous energy of the Rococo style. As had been the case with imitations of Meissen Kakiemon, Chelsea began to imitate the Sèvres Rococo style just as Sèvres itself was abandoning it for more restrained shapes and decoration. Chelsea garnitures of vases became very large and elaborate, some with as many as seven pieces in diminishing sizes. The body now included bone ash, and a wider range of colours was used, as well as lavish gilding. The glaze now had a tendency to drip and pool, as well as crazing, and had a slight greenish tint. In 1763, George III and Queen Charlotte sent the queen's brother Adolphus Frederick IV, Duke of Mecklenburg Strelitz a large Chelsea service. This commissioning of porcelain for diplomatic gifts was common among the ruler owned European factories (and indeed in East Asia), but novel for England. The service was praised by Horace Walpole, who said it cost £1,200, and is now mostly in the Royal Collection, who have 137 pieces. East Asian styles had returned in the red anchor period in the form of versions of Japanese Imari ware, but are more common with the gold anchor. These were to remain an English favourite, especially associated with later Crown Derby, and versions are still made today. According to at least one English authority the first Chelsea versions "greatly surpass in beauty their dull originals". Evidence suggests that production was low from 1763, perhaps because Sprimont wished to retire. A sale in 1763 included at least some moulds and premises, as well as household furniture of Sprimont. No dedicated sale was then held until 1769, when moulds were offered again. In August 1769, the factory was sold by Sprimont, whose health had been bad, and the next year it was purchased by William Duesbury of Derby porcelain who ran it until 1784; Sprimont sold the factory in August 1769 to a James Cox. Duesbury and his partner John Heath bought it in February 1770. The factory continued to operate in Chelsea but during this time the Chelsea wares are indistinguishable from Duesbury's Derby wares and the period is usually termed "Chelsea Derby". A final Chelsea sale (at Christie's) began on 14 February 1770.
Менеджмент пен суретшілер
Қазіргі Бельгиядағы Лиежден келген күміс шебері Николас Спримонт (1716–1771) зауыттың әдеттегі қоғамдық беті болды, бірақ басқа да маңызды тұлғалар да болды, олардың нақты рөлдері белгісіз. Чарльз Гуин немесе Гуйон (1737 жылға дейін – 1782) – Лондонның тағы бір гугенот күміс шебері, сонымен қатар фарфор сатушысы, ол зауыттың алғашқы жылдарына қатысқан, бірақ оның рөлі түсініксіз. Ол өндірістің техникалық бөлігімен айналысқан немесе қаржыны қамтамасыз еткен, сондай-ақ тауарлардың ірі сатып алушысы немесе дистрибьюторы болған болуы мүмкін. 1749 немесе 1750 жылдары екеуінің арасында келіспеушілік туған болуы мүмкін. Гуин «Күсіктегі қыз» фабрикасын немесе Сент-Джеймс фабрикасын құрған болуы мүмкін, ол дүкені болған сәнді көшеге аталған. Кез келген фарфор фабрикасына «арканист» немесе химияшы қажет болды, ол дене пастасының, глазурасының және түстерінің формулаларын жасап, отқа жағудың жағдайларын анықтай алатын. Бұл кім болғаны белгісіз; Британ мұражайындағы, Спримонтқа жатқызылатын қағазда «бұл жолмен біраз білімі бар химикпен кездейсоқ танысқаны» және оның фабриканы ашуға ықпал еткені айтылады. Гуин – бұл бір ұсыныс, екіншісі – Томас Брайан немесе Брайан, ол 1743 жылы Корольдік қоғамға фарфор үлгілерін көрсеткен. 1746 жылы ол Стаффордширде тұрақты, бизнес серіктестігін құрған, өзін «керамика жасау өнерін тапқан суретші» деп сипаттаған, бұл керамика фарфордан аздап төмен сапалы; бірақ ол келесі жылы қайтыс болған сияқты. 1746–1748 жылдары корольдің үшінші ұлы, Камберленд герцогы Уильямның хатшысы сэр Эверард Фокенерден зауытқа үлкен төлемдер түскен. Бұл төлемдер ханзаданың атынан жасалған ба, Фолкенердің жеке қаражатынан ба, немесе қаржы операциясының сипаты белгісіз. Еуропада фарфор өндірісіне патшалық инвестиция кең таралған болса, Англияда мұндай жағдай бұрын-соңды болмаған. Принстің бес дюймдік портреттік басы жасалды, бұл Челсидің әдеттегі тауарларынан ерекшеленді. 1751 жылы бір хатта Фокенердің Челсиде көшірмелеу үшін Мейсеннің кейбір бөлшектерін қарыз алғаны және «Челсидегі қытай өндірісіне қатысты» деп сипатталғаны айтылған, ал сол жазушы «Мен герцогтың Челсидегі қытай өндірісін қатты қолдауын байқадым» деп қосты. Зауыттың жұмысшысы Фолкенер мен Камберлендтің алғашқы иелері деп есептеді, олар Спримонтты күніне бір гинеяға жұмысқа алды. Фокенер 1758 жылы қаржылық қиындықтар кезінде қайтыс болды, осы кезде Спримонт ақыры толық иесі болған болуы мүмкін. Спримонт әдетте металл үлгілерін көп қолданған үстел ыдыстары пішіндерінің жетекшісі ретінде қарастырылады. Көптеген суретшілердің біразы ғана белгілі. Фигуралардың негізгі модельін фламанд мүсіншісі Жозеф Виллемс 1749 жылдан 1766 жылға дейін Челсиде жасаған, ол Турнедегі фабрикаға кеткен кезде жұмысын тоқтатқан. Миниматура суретшісі Джеффриес Хамет О’Нейл «Челси ертегі суретшісі» деп танылды, бірақ қарсылықтар болды; ол кейінірек Вурчестер фарфорына қол қойды, бірақ, бәлкім, Лондонда жұмыс істеген. В. Б. Хони қол қойылған Вурчестер кескіндері «Челси ертегі суретшісінің» қолынан шыққан болуы мүмкін емес деп ойлады, бірақ соңғы жазушылар бұл сәйкестендіруді қабылдайды. Француз, бірақ Лондонда жұмыс істейтін жетекші мүсінші Луи Франсуа Рубиляк көптеген фигураларды модельдеген деп көптен бері саналған, олар қосымша «R» таңбасымен белгіленген, бірақ бұл таңба басқа нәрсені білдіреді және оның модельдерінің ең көп дегенде бірнеше данасы болған. Спримонт оның бір қызының құдасы болды. Челсидің бір суреті оның жұмысына негізделген, ол суретші Уильям Хогарттың Трамп деген атпен атқарған итінің суреті. Рубиляк 1741 жылы Хогарттың бюстіне қоса терракотадан Трампты мүсіндеп шығарды. Кейінгі жылдары бұл сурет Челси порцелянында пайда болды, содан кейін 1774 жылы терракотадан құйма сатып алғаннан кейін Джозиа Веджвудтың қара базальт бұйымдарында пайда болды. Уэльс принсі Фредериктің портреттік бюсті де Рубиляк стиліне жақын көрінеді. 1770 жылы зауытты сатып алған Уильям Дюсбери өзінің Лондон шеберханасында Челси және басқа да тауарлар суретшісі болған, бұл 1751 жылдан 1753 жылға дейінгі есеп кітабымен құжатталған. Алайда, оның шеберханасында жасалған Челси бұйымдарының ешқайсысын анықтап болмайды. Кітаптарда құстардың көптеген бейнелері жазылған.
The silversmith Nicholas Sprimont (1716–1771), who came from Liège in modern Belgium, was the usual public face of the factory, but there were other main figures, and the precise roles of all of them are uncertain. Charles Gouyn or Gouyon (before 1737–1782) was another London Huguenot silversmith, and also a dealer in porcelain, who was involved in the early years, but whose role is obscure. He has been suggested as being "concerned with the technical part of the manufacture", or as providing the finance, and acting as a major buyer or distributor of wares. By 1749 or 1750 there may have been a rift between the two. Gouyn may have founded the "Girl in a Swing" factory or St James's factory, named after the fashionable street where he had a shop. Any porcelain factory needed an "arcanist", or chemist who could devise the formulae for the body paste, glaze, and colours, and specify the firing variables. It is not clear who this was at Chelsea; a paper in the British Museum believed to be by Sprimont speaks of having "a casual acquaintance with a chymist who had some knowledge that way", who influenced him to start the factory. Gouyn is one suggestion; another is a Thomas Bryand or Briand, who in 1743 showed the Royal Society examples of porcelain. By 1746 he was living in Staffordshire, establishing a business partnership, self described as a painter who "had found out ye art of making an Earthenware Little inferior to Porcelain or China Ware"; but he seems to have died the following year. Large payments to the factory are recorded in 1746 to 1748 from Sir Everard Fawkener, secretary to the king's third son, Prince William, Duke of Cumberland, who had put down the Jacobite rising of 1745. It is not clear if these were on behalf of the prince or from Fawkener's own funds, or the exact nature of what seems to have been a financing operation. Whereas royal investment in porcelain manufacturing was very common in Europe, it would have been unprecedented in England. A five inch high portrait head of the prince was produced, which was an unusual departure from Chelsea's normal wares. In 1751 a letter says that Fawkener borrowed some Meissen pieces to be copied in Chelsea, and was described as "concerned in the manufacture of China at Chelsea", while the same writer adds "I find that the Duke is a great encourager of the Chelsea China". A worker at the factory believed that Fawkener and Cumberland were the first owners, who employed Sprimont at a guinea a day. Fawkener died in 1758, in some financial difficulties, and at this point Sprimont may have finally become the full owner. Sprimont is generally regarded as the guiding hand of the tableware shapes, which made heavy use of metal precedents. Few of the many artists involved are known. The main modeller of figures was the Flemish sculptor Joseph Willems, at Chelsea from about 1749 to 1766, when he left for the factory at Tournai. The miniature painter Jefferyes Hamett O'Neale has been identified as the "Chelsea Fable Painter", though not without objections; he later signed pieces of Worcester porcelain, though probably working in London. W. B. Honey felt the signed Worcester pieces were too crude to be by the hand of the "Chelsea Fable Painter", though more recent writers accept the identification. The leading sculptor Louis François Roubiliac, French but working in London, was long believed to have modelled many figures, which were additionally marked with an impressed "R", but it seems that this mark means something else, and it is likely that there were at most only a handful of instances of models by him. Sprimont was the godfather of one of his daughters. One Chelsea figure certainly based on his work is the reclining portrait of the painter William Hogarth's pug dog called Trump. Roubiliac sculpted Trump in terracotta in about 1741, to accompany a bust of Hogarth. The figure appeared in Chelsea porcelain some years later, and then in Josiah Wedgwood's Black Basalt ware after he bought a cast of the terracotta in 1774. A portrait bust of Frederick, Prince of Wales also appears close to Roubiliac's style. William Duesbury, who bought the factory in 1770, had been a painter of Chelsea and other wares at his own London workshop, which is documented by an account book of his covering 1751 to 1753 which has survived. However, no Chelsea pieces by his workshop can be securely identified. The books record many figures of birds in particular.
Базарлар мен коллекторлар
Челси және басқа ағылшын фарфоры (және Веджвуд сияқты жоғары сапалы қыш ыдыстар) көбінесе «қытайлар» арқылы таралды, олар фарфорға дилерлік және бөлшек сауда жасаумен айналысқан танымал сатушылар еді, сондай-ақ Орталық Лондондағы «қоймалар» арқылы сатылды. Бұл қоймалар негізінен провинциялардан келген шағын дилерлерге, дүкен иелеріне және тікелей тұтынушыларға тауар сатты. Челсидің жұмысы Боудікіне қарағанда жақсы құжатталмаған, бірақ Гуиннің Сент-Джеймстегі дүкені, кем дегенде алғашқы кезеңде, сату орны болған болуы мүмкін. Жылдық саудалар «қытайлар» үшін де ұйымдастырылды, ал кейбір лоттар әртүрлі тауарлардан құралды, осылайша қор жасалды. Шығыс Индия компаниясы ондаған жылдар бойы Шығыс Азия фарфорын аукцион арқылы сатқан. Челси өнімдері Британдық Америкаға жеткен, бірақ Еуропаға экспорт көбінесе аз болды. Алғашқы ағылшын фарфоры тез жиналды, әсіресе 19 ғасырдың соңында, бағалар тұрақты түрде өскен кезде. 20 ғасырда коллекционерлердің қызығушылығы өзгерді, ғасырдың соңындағы өнімдер бұрынғыға қарағанда (инфляцияны ескере отырып) әлдеқайда арзан болды, ал сирек кездесетін алғашқы бұйымдардың құны күрт өсті. 2003 жылы аукционда тауық және қозылар пішініндегі түркен 223 650 фунт стерлингке сатылды, ол 18 ғасырғы ағылшын фарфорының аукциондық рекорды болды. 2018 жылы Дэвид Рокфеллер мен оның әйелінің коллекциясынан 1755 жыл шамасындағы бір жұп дойбаш пішініндегі түркен 300 000 долларға сатылды (екеуі де Кристис аукционында сатылды).
Much of the distribution of Chelsea and other English porcelain (and fine earthenware such as Wedgwood) was through the "chinamen", already a recognised category of dealers and retailers for porcelain, and "warehouses" in Central London, which sold mainly to smaller dealers and shop keepers, often from the provinces, but also to customers. Chelsea's arrangements are less well documented than those of Bow, but Gouyn's shop in St James was probably an outlet, at least in the early period. The annual actions were partly intended for the chinamen, with some lots made up of a range of wares to provide a stock. The East India Company had been selling its cargos of East Asian porcelain at auction for some decades. Chelsea wares reached British America, but there were probably few exports to the Continent. Early English porcelain was soon being collected, especially in the late 19th century, when prices rose steadily. Over the 20th century there has been a great reversal in collectors' interests, with wares from later in the century far cheaper now (allowing for inflation) than they were a century ago, while the rare earliest pieces have seen dizzying increases in value. The sale at auction in 2003 of a tureen in the form of a hen and chickens for £223,650 was then the auction record for English 18th century porcelain. In 2018 a pair of plaice shaped tureens of c. 1755 from the collection of David Rockefeller and his wife fetched $300,000 (both sales at Christie's).