Кіріспе

Канадалықтардың өмірбаяндары сөздігі ағылшын және француз тілдерінде жарық көрді. Канадалық өмірбаяндар сөздігі (DCB;) – Канада тарихына үлес қосқан тұлғалардың өмірбаяндарынан тұратын сөздік. 1959 жылы бастау алған DCB – Торонто университеті мен Лаваль университеті арасындағы бірлескен жоба. Қазірге дейін он бес томдық басылым жарық көрді, онда 1000-1930 жылдар аралығында қайтыс болған немесе соңғы белгілі қызметі осы кезеңге түскен 8400-ден астам адамның өмірбаяны жарияланды. Басылымның толық нұсқасы онлайн режимінде қолжетімді, сонымен қатар 2000 жылға дейінгі бірнеше қосымша өмірбаяндар да бар.

Жобаны құру

Жоба, бизнесмен Джеймс Николсонның Торонто университетіне Ұлттық биография сөздігінің канадалық нұсқасын құру үшін қалдырған мұрасының негізінде қолға алынды. 1959 жылдың көктемінде Джордж Уильямс Браун бас редактор болып тағайындалды, ал Торонто университетінің баспасы, баспагер ретінде тағайындалған, жобаны таныстыратын 10 000-ға жуық хабарлама таратты. Жұмыс сол жылдың шілде айында басталды. Сөздіктің ресми құрылған күні 1 шілде деп белгіленді, бұл Канада конфедерациясы тойланатын күнмен сәйкес келеді. Дэвид Хейн Браунның орнына бас редактор болды, Браун I томды дайындау кезінде күрт қайтыс болды; 1871 жылдан 1880 жылға дейінгі кезеңді қамтитын X том жиналған алғашқы том болды және 1972 жылы 574 адамның өмірбаянымен жарық көрді, олардың көпшілігі Канаданың құрылуына зор үлес қосты. 1969 жылы Хейннің орнын баса Франсис Г. Халпенни бас редактор лауазымын 20 жыл бойы атқарды, бұл ұзақ редакциялық тұрақтылықты қамтамасыз етті. Жан Хамелен 1973 жылы бас редактордың орынбасары болды.

19-шы ғасырдың екінші томы 1976 жылы – IX том түрінде жарық көрді. 311 автордың жазған 524 өмірбаяны 400 сөзден 12 000 сөзге дейін ауқымды болды және 1861 жылдан 1870 жылға дейінгі кезеңді қамтыды. Сол кезде кіріспе тарихи мақала енгізуден бас тарту туралы шешім қабылданды, себебі ол кейінірек шығатын томда дәуірдің толық қорытындысына қосылуы тиіс еді. Сол жылы I том түзетулермен қайта басылды, ал жетінші том 1982 жылы жарық көрді. XI томда 1881 жылдан 1890 жылға дейін қайтыс болған 586 белгілі канадалықтардың өмірбаяндары жинақталды. Осы томда жаңа мүмкіндік – мамандық және географиялық орналасу бойынша көрсеткіштер енгізілді. Бұл жаңа мүмкіндік жаңа томдарға және бұрынғы томдардың қайта басылымдарына, сондай-ақ жеке көрсеткіштерге енгізілуі керек еді, олардың бірі 1981 жылы I–IV томдары үшін жарық көрді. VI том (1821–1835) 479 өмірбаянмен; VII том (1836–1850) 538 өмірбаянмен. Соңында, 1990 жылы он екінші том жарық көрді, бұл 19-шы ғасырды аяқтады. XII томдағы 597 өмірбаян (1891–1900) жобаның бірінші негізгі кезеңін аяқтады және жобаға барлығы 6 520 өмірбаян қосты.

Премьер-министрлер туралы кітап

2007 жылы DCB «Канаданың премьер-министрлері: Макдональдтан Трюдоға дейін» – «Канадалық биография сөздігінен» алынған портреттер жинағын жариялады. Кітаптағы 15 өмірбаян бұған дейін DCB-нің әртүрлі томдарында жарияланған өмірбаянды қайта басып, 1930 жылдан бері қайтыс болған премьер-министрлердің өмірбаяндарымен толықтырылған.

Бағалаулар

Кәсіби тарихшылардың бағалары басым көпшілігінде өте жағымды болды. Халпенни "тарихи география, социология, антропология және әдебиеттің көзқарастарын" пайдалануын ерекше атап көрсетеді және ол сандық тарихшылардың, сондай-ақ азшылықтар, еңбек және әйелдер саласындағы ғалымдардың көңіліндегі мәселелерге жауап беретінін айтады. Маритим аймағы туралы сөздікте ертедегі жергілікті басшылар туралы ақпарат аз, бірақ Годфридің сөзіне сүйенсек, француз миссионерлерін жақсы жабады және Акадияның Франциямен және Жаңа Франциямен байланысын аңғартты. IX және X томдары акадиялықтар мен жергілікті халықтарға көңіл бөлмейді, көбінесе саясатты элиталар арасындағы күреске тоқтатып кетеді. Теңіз экономикасы мен интеллектуалдық дамуына қатысты зерттеулер XIX ғасырдың ортасындағы "Алтын ғасырдың" тек сыртқы әсемдік болғанын көрсетеді.