Хорват ақыны Иван Горан Ковачич: Өмір және шығармашылығы
Ivan Goran Kovačić
Хорват ақыны Иван Горан Ковачич (1913-1943) өмірі мен шығармашылығы. Екінші дүниежүзілік соғысындағы партизан қозғалысына қатысуы, өлеңдері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хорват ақыны және жазушысы Иван Горан Ковачич (21 наурыз 1913 – 12 шілде 1943) – хорват ақыны және жазушысы болған.
Croatian poet and writer
Ivan Goran Kovačić (; 21 March 1913 – 12 July 1943) was a Croatian poet and writer.
Ерте өмірі және өмірбаяны
Ол Горски Котардағы Луковдол қаласында (Врбовсконың бір бөлігі) хорват әкесі Иван Ковачич пен Трансильваниялық еврей анасы Ружа (Клейн) отбасында дүниеге келген. Карловац гимназиясында оқыған. Оның құрметіне 1838 жылы құрылған Карловац қалалық кітапханасы, қаланың ең көне мәдени мекемесі, оның атымен аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1942 жылдың суық қысында Ковачич пен Владимир Назор партизандық күштерге ерікті түрде қосылып, әлемге фашизмге қарсы тұрудың үлгісін көрсетті. Сол кезде Горан туберкулезбен ауырып, ал Назор жасы толып еді, бірақ оларды өз саналары жетеледі. Ковачич 1943 жылдың 13 шілдесінде Боснияның шығысындағы Фоча маңындағы Врбица ауылында серб четниктерінің қолынан қаза болды. Оның өлімі былай сипатталады: «Ежелгі трагедиядағыдай, жамандыққа ең қарсы шыққан адам жамандықтан ең қатыгез түрде өледі. Хорват усташтарының серб азаматтарын (әсіресе әйелдер мен балаларды) жаппай өлтіруі мен азаптауына қарсы дауыс көтерген ақынның тамыры серб четниктерімен кесілді. Бірнеше сенімді куәгерлер Горанның бесінші шабуылдан аман қалғанын растайды, бірақ ол ауру досы, доктор Симо Милошевичке көмектесу үшін оралғанда, фашистер хорват ақыны мен серб ғалымын ешқандай айырма жасамай өлтірді. Фашизм әлемнің ешбір жерінде ақындар мен ғалымдарды бағаламады».
He was born in Lukovdol (part of Vrbovsko), a town in Gorski Kotar, to a Croat father, Ivan Kovačić, and Transylvanian Jewish mother Ruža (née Klein). He attended the Gymnasium Karlovac. In his honour, the Karlovac city library, the city's oldest cultural institution founded in 1838, was renamed after him. During World War II, in the harsh winter of 1942, Kovačić and Vladimir Nazor volunteered for the Partisan forces to set an anti fascist example for the world. At that time, Goran was already ill with tuberculosis and Nazor was advanced in age, but they were motivated by their consciences. Kovačić was killed by Serbian Chetnik troops in an east Bosnian village of Vrbica near Foča on 13 July 1943. His death is described as follows: “Like in an ancient tragedy, the one who is most opposed to evil will most cruelly die from evil. The poet who raised his voice against the Croatian Ustaše massive killing and torturing of Serbian civilians (women and children mostly) had his throat cut by Serbian Chetniks A few reliable witnesses confirm that Goran survived the hell of the fifth offensive, but when he returned to help his ill, left behind, friend, Dr Simo Milošević, the fascists killed both the Croatian poet and the Serbian scholar without distinction. Fascism did not look on poets or scientists anywhere in the world as being of value.”
Шығармалары
Өлім Ковачич поэзиясының көп бөлігінде орталық тақырып болып табылады, алайда бұл оның өмірге деген көзқарасын көрсете бермейді. Оның мұңды тақырыптары ішкі қайғыға бейімділіктен емес, сыртқы оқиғалардан – өзінің және ағасының туберкулезбен ауыруы сияқты жағдайлардан туындаған. Ковачичтің замандасы Юре Каштелан оның поэзиясында романтизм мен реализмге бірдей бейім екенін, сондай-ақ Ковачичтің өмірді терең сезіну қабілетіне ие екенін айтқан. Оның ең танымал туындысы – "Жама" ("Құдық"). Ол осы өлеңді соғыс жылдарында, Ливно қаласының жанындағы қызметте жүрген кезінде жазған. Бұл өлең хорват усташтары жасаған қасіреттер мен жаппай қырғынды айыптайтын зиялылық және рухани жауапкершіліктен туған. Ол зардап шеккен, шейіт болған және құрбан болған адам туралы метафора ретінде сипатталған: «Зардап шеккен – кінәсіз адамның қасіретке ұшырауы. Шейіт – адам емес нәрселердің адамды азаптауы. Құрбан – әділетсіздіктің қамшысымен өмірдің тоқтатылуы. Бұл Горанның метафорасы. Оның өмірі де осылай». Оның туындылары – азаптау, жаппай өлтірулер және соғыс қылмыстарына қарсы үгіттейтін соғысқа қарсы поэзияның көрнекті үлгісі. "Жама" Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының барлық бастауыш мектептерінде оқылған.
Death is a central theme in much of Kovačić's poetry, however this is not a reflection on his life outlook. His melancholy subjects came from outside events—such as his own and his brother's affliction with tuberculosis—rather than from an internal disposition toward the morose. Jure Kaštelan, one of Kovačić's contemporaries, expressed that Kovačić was inclined both toward romanticism and realism in his poetry, and that Kovačić had an intense perception of life. His best known work is "Jama" ("The Pit"). He penned it during the war, while in service near the town of Livno. The poem was written out of intellectual and ethical responsibility that condemns atrocities and massacres done by the Croatian Ustaše. It has been described as a metaphor about the sufferer, martyr, and victim: “The sufferer is when a person without fault suffers. The martyr is when nonhumans torture a person. The victim is when the whips of injustice extinguish life. That is Goran’s metaphor. And his life.” His work is an example of anti war poetry with messages against torture, mass murders and war crimes. "Jama" was studied in elementary schools throughout the Socialist Federal Republic of Yugoslavia.