Кіріспе

Британдық саяси ұйым

Еңбекші сайлау реформасы үшін науқан (LCER) – британдық Еңбек партиясының мүшелері мен жақтастарынан құралған, демократиялық жаңару және сайлау реформасы мәселелеріне қызығушылық танытатын ұйым. LCER жауапкершілік, демократия және басқарумен байланысты конституциялық мәселелерді қарастырады; оның маңызды бағыты – Төменгі палатадағы пропорционалдық өкілдік, оны басқа демократиялық реформалардың тиімді болуының алғы шарты деп санайды. LCER бірінші өткен дауыс беру жүйесін (FPTP) «әділ емес және кемшіліктері көп, сайлаушылардың бейжайдығына, саясатқа наразылығына және халықты дұрыс көрсете алмайтын парламенттерге әкелетін» жүйе деп сипаттайды. Ол FPTP-ні «барлық дауыс есепке алынатын, неғұрлым пропорционалды» сайлау жүйесімен алмастыруды ұсынады. Ұйым Ұлыбританияда сайлау реформасын қолдайтын басқа ұйымдармен, соның ішінде Make Votes Matter, Electoral Reform Society және Politics for the Many ұйымдарымен тығыз байланыста жұмыс істейді. LCER осы ұйымдардан ерекшеленеді, өйткені ол күшін Еңбек партиясы ішінде пропорционалдық өкілдікті қолдауға жұмсайды. Бұл Ұлыбританияның сайлау жүйесін өзгертуге тек Еңбек партиясының күші жететініне сенуге негізделген: «Біз сайлау жүйесін өзгертуге бастама Еңбек партиясынан шығуы керек деп санаймыз. Консерваторлар ешқашан пропорционалдық өкілдікті қолдамайды, өйткені бірінші өткен дауыс беру оларға үлкен сайлау артықшылығын береді. Кіші партиялар пропорционалдық өкілдікті қолдайды, бірақ өзгерістерді жасауға жеткілікті ықпалға ие емес. Осы өзгерістерді жасауға тек Еңбек партиясы ғана қабілетті». Алғашқы қолдаушылардың арасында ғалым Рон Медлоу, Робин Кук, Джефф Рукер және Мартин Линтон, кейіннен Еңбек партиясының депутаттары болғандар, сондай-ақ белсенді Мэри Сауткотт, кейін LCER-дің парламенттік және саяси қызметкері болғандар бар еді. 1980 және 1990 жылдары, Еңбек партиясының көп бөлігі оппозицияда болған кезде, LCER-ге қолдау Еңбек партиясының мүшелері мен сайланған өкілдері арасында тұрақты түрде артты, партия конференциясында сайлау реформасы туралы ұсыныстар жыл сайын көтерілді. 1990 жылы партия конференциясы сайлау жүйелерін зерттеуді тапсыру үшін тартысты дауыс берді; LCER осы бастаманы іске асырғаны үшін кеңінен мақталады. Профессор Раймонд Плант басқарған зерттеу қосымша дауыс беруді енгізуді ұсынды. Еңбек партиясы 1997 жылғы сайлау манифестіне сайлау реформасы бойынша референдум өткізу туралы уәде берді; алайда, Дженкинс комиссиясының жұмысына қарамастан, бұл уәде орындалмады, онда либерал-демократ (және бұрынғы Еңбек партиясының депутаты) Лорд Дженкинс премьер-министр Тони Блэрдің үкіметі атынан ықтимал дауыс беру жүйелерін зерттеді. 2010 жылы консервативті премьер-министр Дэвид Кэмерон либерал-демократтардың басқарушы коалициядағы қолдауы үшін сайлау реформасы бойынша референдум жариялады. Референдум 2011 жылдың мамыр айында өтті, онда FPTP-ге балама ретінде бірден екінші кезеңге дауыс беру ұсынылды («Альтернативті дауыс» немесе AV). AV пропорционалдық дауыс беру жүйесі емес, сондықтан көптеген сайлау реформашылары оны FPTP-ге қарағанда үлкен жетістік деп санамады: Либералды-демократтардың көшбасшысы және вице-премьер Ник Клегг оны «көңілсіз келісім» деп атады, ал сайлау реформасының кейбір жақтаушылары AV-ді нашар жүйе деп санады, сондықтан олар статус-кво үшін дауыс берді. LCER 2011 жылғы референдумда Yes2AV тобы арқылы AV-ді қолдады, бірақ «Иә» науқанының күрт жеңілісінен кейін LCER-дің қызметі бірнеше жылға тоқтады, белсенділер шаршады және ұйым барлық қаржысын жұмсады. Пропорционалдық өкілдікті қолдайтын қаулылар қабылдап, кәсіподақтардың қызығушылығы артты. 2020 жылдың қыркүйегінде LCER басқа да топтармен және Еңбек партиясының депутаттарымен бірге «Жаңа демократия үшін Еңбек» науқанын іске қосты, оның мақсаты – «Еңбек партиясының келесі конференциясына дейін партия саясатын өзгерту үшін Ұлыбританиядағы сайлау реформасына қолдау көрсету». Сол кездегі сауалнамалар көрсеткендей, Еңбек партиясының төрттен үш бөлігі партия пропорционалдық өкілдікті қолдауға және оны саясат ретінде қабылдауға міндеттенуі керек деп санайды. COVID пандемиясы 2020 жылғы Еңбек партиясының конференциясын онлайн форматта өткізуге мәжбүр етті. 2021 жылғы конференцияға дейін барлық КЛП-ның жартысына жуығы пропорционалдық өкілдікті қолдайтын қаулылар қабылдады, ал 150-ден астам КЛП Еңбек партиясын пропорционалдық өкілдікті қолдауға шақыратын конференциялық ұсыныстар ұсынды. КЛП делегаттарының 80% құрама ұсынысты қолдады, бірақ оған қарсы дауыс берген кәсіподақтардың көптігі, олардың көпшілігі сол кезде сайлау реформасы бойынша саясаты болмағандықтан, қаулы жеңіліске ұшырады. 2021 жылдың қазанында Unite кәсіподағы пропорционалдық өкілдікті қолдау саясатын қабылдады. 2022 жылдың маусымында Unison кәсіподағы да пропорционалдық өкілдікті қолдауға дауыс берді. Пропорционалдық өкілдікті қолдауын жариялаған басқа да кәсіподақтардың арасында Локомотивтер мен өрт сөндірушілердің қауымдастырылған қоғамы (ASLEF), Музыканттар одағы (MU) және Транспорттық қызметкерлер қауымдастығы (TSSA) бар. Еңбек партиясының барлық бағыттарынан саясаткерлер пропорционалдық өкілдікті қолдады, соның ішінде Уэльс Еңбек партиясының жетекшісі, премьер-министр Марк Дрейкфорд. 2022 жылдың қыркүйегіндегі Еңбек партиясының конференциясында КЛП және кәсіподақ делегаттары пропорционалдық өкілдікті қабылдауға басым көпшілікпен дауыс берді. Бұл қаулы партия басшылығы үшін міндетті емес, бірақ партияны сайлау манифестіне пропорционалдық өкілдікті қосуға міндеттейді. Еңбек партиясының басшысы Кир Стармер басшылық науқаны кезінде: «Мен сайлау реформасы бойынша да миллиондаған адамдар қауіпсіз округтерде дауыс береді және олардың дауысы есептелмейді деп ойлаймын. Бұл мәселені шешу керек» деді, бірақ кейін ол пропорционалдық өкілдікке әрдайым қарсы болғаны хабарланды.

Қолдаушылар

Көптеген бұрынғы және қазіргі лейборист депутаттары LCER мен оның қызметін қолдаған. Бұрын бұл топқа Мо Моулам, Робин Кук, Пол Флинн, Клэр Шорт, Тесса Джоуэлл, Родри Морган, Стивен Твигг, Оона Кинг және Джанет Андерсон сияқты белгілі тұлғалар кірген. Лейборист партиясының сол және оң қанаттарынан LCER-дің көрнекті қолдаушылары бар. Қазіргі уақытта оған бұрынғы депутат Сэнди Мартин төрағалық етеді, ал бұрынғы еуропарламент депутаты Джули Уорд пен кеңесші Дункан Энрайт төраға орынбасарлары. Сайлау реформасы қоғамының бұрынғы бас директоры Кен Ричи топтың қазынашысы, ал кәсіподақ өкілі Билли Хейс және бұрынғы депутат Вилли Бэйн де атқару комитетінің мүшелері. 2017 жылы Кэт Смит LCER мен Make Votes Matter бірлесіп жазған есептің алғы сөзін бірлесіп жазды. Басқа да қазіргі қолдаушылардың арасында Дэвид Лэмми, Джонатан Рейнольдс, Тюлип Сиддик, Стивен Киннок, Алан Уайтхед және Джон МакДоннелл бар. Парламенттен тыс қолдау Лордтар палатасының бароншасы Листер мен Үлкен Манчестер қаласының сайланған мэрі Энди Бернхэмнан келіп түседі.