Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыста Германияның ұзақ қашықтықтағы қаруларына қарсы одақтастардың операциялары
1965 жылғы осы аттас фильм
RAF: 19,584/72,141
USAAF: 17,211/30,350 (2,448 Антверпенді нысанаға алды)
V-2 зымыранының ұшырылуы: 1664 (1402, 76, 19, 11 – Людендорф көпірі)
|салдар1= Ұшқыштар/ұшақтар:
700-ден астам қаза тапты / кем дегенде 154 ұшақ жоғалды
Британ азаматтары қаза тапты/ауыр жарақат алды:
V-1: 6,184/17,981
V-2: 2,754/6,523
Француз азаматтары: 3,600 адам қаза тапты, шамамен 10,000 адам одақтастардың бомбалауынан жарақат алды
|салдар2= V-1: 4,261 жойылды (АА қаруларымен – 1,878, барраж шарларымен – 231, және жауынгер ұшақтарымен – 1,846)
Бір кезде британ үкіметі қатты үрейге келіп, бомбалау миссияларының 40% жуығын ұшыру алаңдарына бағыттауды талап етті. "Кросбоу" шабуылдары аса сәтті болмады, және V-1 немесе V-2 ұшыру алаңына қарсы жасалған әрбір рейд Үшінші рейхтегі басқа нысандарға жасалатын рейдтен бір кем болды. Одақтастардың ресурстарын басқа мақсаттардан бұру Гитлер үшін үлкен жетістік болды.
the 1965 film of the same name
RAF: 19,584/72,141
USAAF: 17,211/30,350 2,448 targetting Antwerp)
V 2 launches: 1664 1402 76 19 11 (Ludendorff Bridge)
|casualties1= Airmen/aircraft:
more than 700 killed /at least 154 aircraft lost
British civilians killed/seriously injured:
V 1: 6,184/17,981
V 2: 2,754/6,523
French civilians: 3,600 killed, about 10,000 wounded by Allied bombing
|casualties2=V 1: 4,261 destroyed by AA guns (1,878)barrage balloons (231)and fighters (1,846)
At one point, the British government, in near panic, demanded that upwards of 40% of bomber sorties be targeted against the launch sites. The Crossbow attacks were not very successful, and every raid carried out against a V 1 or V 2 launch site was one fewer raid against other targets in the Third Reich. The diversion of Allied resources from other targets represented a major success for Hitler.
Тактикалық бомбалау
1943 жылдың мамыр айында одақтасқан күштердің бақылауында солтүстік Франциядағы жасырын неміс қару-жарағына арналған он бір ірі нысанның біріншісінің құрылысы байқалды, оның ішінде V-2 зымыранына арналған алты нысан болды. Қараша айында V-1 ұшқыш бомбасына арналған 96 «шаңғы нысанының» алғашқысы анықталды. Лауазымды тұлғалар неміс қаруларының қаншалықты қауіпті екенін талқылады; кейбіреулері бұл нысандарды одақтас бомбалаушыларын жаңылыстыру үшін жасалған алдау ретінде қарастырды, ал енді біреулері химиялық немесе биологиялық қарулар қолданылуынан қорқыды. Одақтастар Австриялық қарсылық тобынан, дін қызметкері Генрих Майердің жетекшілігімен, V-1, V-2 және Пеенемунде зерттеу орталығы туралы толыққанды ақпарат алды. Бұл Raxwerke сияқты өндіріс орындарын да қамтыды. V-2 туралы барлау ақпараты нақтыланғаннан кейін, Соғыс кабинетінің қорғаныс комитеті (Операциялар) науқанның алғашқы жоспарланған шабуылын (1943 жылдың тамызында Пеенемундеге жасалған «Гидра» операциясы) жүргізуге бағыт берді. Франциядағы нысандар немістің «Жүйе 1 нысандары» деп аталды, олар 96 бекітілген ұшыру алаңдарынан, сақтау бункерлерінен («шаңғы» пішінінде) және ашық пандустардан тұрды. «Жүйе 2» (қосалқы) және «Жүйе 3» жоспарланды. Сонымен қатар, төрт ірі «Вассерверк» («Су станциялары») бункерлері болды: Сиракур, Лоттинген, Нардуэ және Брекур. 1944 жылдың қаңтарында пайдалануға берілгені жоспарланған, бірақ неміс жоғары командасының қазан айындағы тексеруі кезінде V-1 ұшақтарын жасау, оқыту және жеткізу бойынша жұмыстар жоспардан қалып қойды. Француздық хабарламалар мен Пеенемундеде жүргізілген әуе барлауы Англияға күніне 2000 зымыранмен шабуыл жасау мүмкіндігін көрсетті. Желтоқсан айына дейін нысандардың жартысынан астамы салынды, бірақ қаңтар айының соңына дейін одақтастар барлық 96 нысанды анықтады. Бірінші бомбалауды АҚШ Әуе күштерінің Martin B-26 Marauder орта бомбалаушылары желтоқсан айының басында жүргізді, ал RAF Бомбалау командасы жақын арада түнгі шабуылдарды бастады, бірақ кіші нысандарға қарсы түнгі бомбалаудың төмен дәлдігінен АҚШ-тың ауыр бомбалаушыларын күндіз пайдалануға шешім қабылданды. Желтоқсан айының соңына дейін 54 нысанға шабуыл жасалып, 7-сі қиратылды. Бомбалау жалғасты – наурыз айының соңына дейін 9 нысан жойылды және 35-і ауыр зақымдалды, 24 мамырға дейін 24 нысан жойылды және 58-і ауыр зақымдалды. «Гидра» операциясынан кейін 1943 жылдың тамыз және қараша айларында Ваттен (V-2) және Мимоецке (іс жүзінде V-3 зымырандық зеңбірегі) нысандарына бірнеше «Ауыр арбалет» шабуылдары жасалды. «Шаңғы нысандарына қарсы арбалет операциялары» 5 желтоқсанда «Noball» кодтық атауымен басталды (мысалы, «Noball 27» – бұл нысан, «Noball No. 93» Шербург аймағында, «Noball No. 107» Гранд Паркте, ал «Noball V1 No. 147» Лигскортта орналасқан). АҚШ 1943 жылдың 29 желтоқсанында генерал Стивен Генридің (Жаңа дамулар бөлімі) басшылығымен өзінің «Арбалет комитетін» құрды және АҚШ кейіннен 1944 жылдың ақпан-наурыз айларында Әуе корпусының сынақ алаңында шаңғы нысандарына бомбалау техникасын әзірледі. 1944 жылдың ортасында АҚШ Теңіз корпусының ұшақтары V-1 ұшыру алаңдарын ұшақ тасымалдағыштарынан шабуылдау жоспары армияның қарсылығына байланысты жүзеге аспады. 1944 жылы V-2 нысандарына да бомба шабуылдары жасалды, оның ішінде V-2 қоймалары және сұйық оттегі зауыттары, мысалы, 4 тамыздағы Mery sur Oise V-2 қоймасы, 1944 жылдың 25 тамызында Бельгиядағы бес криогендік сұйық оттегі зауытын бомбалаған Сегізінші әуе күштері, бірақ келесі күні «Ла Лувьере, Торте және Виллеброке, Бельгиядағы» зауыттарға бұлтты ауа райына байланысты шабуыл тоқтатылды.
Басымдық
Британдық соғыс кабинетінің өтініші бойынша 1944 жылдың 19 сәуірінде генерал Эйзенхауэр «Крест соққысы» шабуылдарына барлық басқа әуе операцияларынан жоғары басымдық беруді бұйырды, оның ішінде «неміс өнеркәсібін тозу» және азаматтық халқының моральдық жағдайын «уақытша» төмендетуді. Ол V-1 зымырандарының 1944 жылдың 12/13 маусымы күні түнгі шабуылынан кейін бұл шешімін растады, Артур Теддерге былай деді: «Крест соққысы нысаналарына қатысты, бұл нысаналар Нормандияға шабуыл [Overlord] шайқасының шұғыл қажеттіліктерінен басқа барлық нәрседен бірінші кезекте қарастырылуы тиіс; бұл басымдық біз осы мәселені толыққанды шешкенше сақталады». Зымырандардың ұшырылуы одақтастарды таң қалдырды, олар бұрынғы шабуылдар қауіпті жойғанын сенген еді. Германияның Британияны соғыстың соңында қайта бомбалауын күтпеген британдықтар ерекше ашуға іш толды. Кейбіреулері ұшыру алаңдарында газ қолдануды, тіпті жаза ретінде неміс азаматтарын атқылауды ұсынды. Еуропадағы АҚШ стратегиялық әуе күштерінің (USSTAF) қолбасшысы Карл Спац 28 маусымда «Крест соққысының Люфтвафенің күшін тозу және неміс өнеркәсібін бомбалаудың негізгі міндетінен бұрғылау екеніне» шағымданып, Крест соққысына екінші кезекте басымдық беруді ұсынды, себебі «Германияның өнеркәсіптік нысаналары үстіндегі нашар ауа-райы ракеталық алаңдарға және аз маңызды тактикалық дағдарыстарға жеткілікті күш салуға мүмкіндік береді». 10 шілдеде Теддер Крест соққысы нысаналарының тізімін жариялады, онда 30 нысана RAF Бомбардировщиктер командасына, 6 нысана тактикалық одақтас экспедициялық әуе күштеріне және 68 нысана Спацтың USSTAF-ына берілді. Содан кейін Спац қайта шағымданды, сондықтан Эйзенхауэр Крест соққысы емес нысаналарды «қосалқы» бомбалауға рұқсат берді: «Крест соққысы нысаналарын жасауды жалғастыру жөніндегі нұсқаулар біздің бірінші кезектегі міндетіміз болып қалуы керек, бірақ егер барлық стратегиялық күштерді Крест соққысына қарсы қолдану мүмкін болмаса, біз (а) Ұшақ өнеркәсібіне, (б) Мұнай өнеркәсібіне, (в) подшипниктер өндірісіне (неміс тілінде: Kugellagerwerke), (г) көлік құралдарын өндіруге шабуыл жасауымыз керек» (Эйзенхауэр, 18 шілде). Шілде және тамыз айларында V қару-жарақтарына қарсы бомбалаудың төрттен біріне жуығы жұмсалды; шабуылдардың көп бөлігі тиімсіз болды, өйткені олар ұшыру алаңдарына емес, пайдаланылмаған нысаналарға бағытталды. Спац шабуылдарды Кале электр желісіне, Германиядағы гирокомпас фабрикаларына және Франциядағы V қару-жарақтарын сақтау орындарына бағыттауды ұсынды. Гирокомпастарға шабуыл жасау, сұйық оттегі резервуарларын нысанаға алумен бірге (одақтастар V-2 зымырандарына мұның қажет екенін білген), зымырандарға қарсы өте тиімді болуы мүмкін еді. 1944 жылдың 25 тамызында Біріккен арбалет мақсатты басымдықтар комитеті (21 шілдеде құрылған) «Жарлы қаруды сақтау, сұйық оттегі және ұшыру орындарын бомбалаудан басқа, неміс ракеталық ұйымына шабуыл жасау жоспары» дайындады; жоспарға әуеде барлау операциялары кірді. 1944 жылдың 1 қыркүйегінде Франциядан V-1 зымыранының соңғы ұшырылуынан кейін және күтілетін V-2 зымырандарының шабуылдары басталмағандықтан, Крест соққысы бомбалауы 3 қыркүйекте тоқтатылды және неміс мұнай объектілеріне қарсы науқан ең жоғары басымдыққа ие болды. Франциядан V-1 зымыранының қатері 1944 жылдың 5 қыркүйегінде аяқталды, 3-ші канадтық жаяу әскер дивизиясы Норд-Па-де-Кале аймағындағы неміс әскери бөлімдерін тоқтатып, олардың 30 қыркүйекте капитуляциялауына себеп болды.
Қайта бастау
Crossbow бомбалауы бірінші V-2 шабуылынан кейін қайта басталды және 17 қыркүйекте Нидерландтағы нысандарға жасалған ірі шабуылды қамтыды, олар Heinkel He 111 базалары деп күдіктенді, олар V-1 зымырандарын әуеден ұшырып жіберді. Модификацияланған V-1 зымырандары (барлығы 865) 1944 жылдың 16 қыркүйегінен 1945 жылдың 14 қаңтарына дейін әуеден ұшырылды. Британдықтар бастапқыда 1944 жылдың 18-21 шілдесінде 50 V-1 зымыраны әуеден ұшырылғанын, олардың төмен елдерден, әсіресе Остенд маңынан жерден ұшырылғанын есептеген. Әуеден ұшырылған V-1 зымырандарымен қатар, 1945 жылы Нидерландының Оңтүстік Голландия провинциясында салынған ұшыру платформаларынан да ұшырылды. Одақтас әскерлері барлау қызметі Vlaardingen және Ypenburg қалаларында екі нысанды анықтады, ал үшіншісімен бірге Дельфтте олар 3 наурыздан бастап Лондонда 274 V-1 зымыранын ұшырды. Тек 125 зымыран британдық қорғанысқа жетті, ал олардың тек 13-і нысанаға жетті. Үш қосымша нысан Антверпенге оқ атуды бағыттады. 3 наурызда Haagse Bos-тағы V-2 ұшыру алаңына қарсы орташа бомбалаушы ұшақтарды қолданғаннан кейін, RAF екі эскадрильямен Нидерландтағы V-1 нысандарына шабуыл жасады. RAF Fighter Command бөлімшесі 20 және 23 наурызда Ypenburg-ке қарсы Spitfire ұшақтарын, ал RAF Екінші тактикалық әуе күштері бөлімшесі 23 наурызда Vlaardingen-ге қарсы Hawker Typhoon ұшақтарын қолданды. Нидерландтағы V-1 және V-2 нысандарына қарсы шабуылдар 3 сәуірде аяқталды, ал барлық Crossbow шаралары 2 мамырда Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуымен бірге тоқтатылды.
V-1 қорғанысы
1944 жылдың 2 қаңтарында Ұлыбританияның әуе қорғанысының бас командашысы, авиация офицері Родерик Хилл Лондон, Бристоль және Солент аймақтарын V-1 "робот шабуылынан" қорғау үшін 1332 қаруды орналастыру жоспарын ұсынды ("Суқұрғақ операциялар бөлмесі" RAF Биггин Хиллде орналасқан). V-1 шабуылдарына қарсы Истребительдер командасының (No. 150 Wing RAF) жоғары жылдамдықты ұшақтары, Авиацияға қарсы команданың зениттік қарулары және Лондон төңірегіндегі Баллон командасының шамамен 1750 шарлары қолданылды. "Жұмсақ" кодировкасы – бұл орташа ауа-райы жағдайы, онда истребительдерге қару белдеуінен шарлар желісіне дейін ұшатын бомбаларды қууға рұқсат етілді. "Totter" операциясы кезінде Корольдік бақылау корпусы V-1 ұшатын бомбаларын RAF истребительдеріне анықтау үшін "Snowflake" жарық шашу ракеталарын жерден истребительдерге жіберді. 1944 жылдың 12/13 маусым күні түнінде "робот шабуылы" басталғаннан кейін, 14/15 маусымда RAF истребителі алғаш рет V-1 ұшағын жойды. Сонымен қатар, жақын арадағы жарғыштар енгізілгеннен кейін зениттік қарулар V-1 ұшақтарын 77 оқтан 1-ге дейін түсіру көрсеткішін арттырды. Қорғаныс шараларына қарамастан, 27 маусымға қарай "V-1 шабуылынан 100 000-нан астам үй зақымданды немесе қирады, ал бұзылған кәріз жүйелері қысқа дейін жөнделмесе, қауірт індеттерге әкелуі мүмкін". Бақыланған 638 әуеден ұшырылған V-1 ұшағының 403-і қарулар мен истребительдер тарапынан жойылды, 66-сы Лондонның азаматтық қорғаныс аймағында, ал 169-ы басқа да жерлерде, оның ішінде 7 шілдеде Саутгемптон және солтүстікке қарай Манчестерде құлады.
V-2 қарсы шаралар
Британдық барлау қызметі (Құпия барлау қызметі және Әуе министрлігінің ғылыми барлау басқармасы) неміс зымырандық артиллериясының зерттеулерін қадағалап отырды, ал жоғары ранкті неміс тұтқындарынан алынған ақпарат Пеенемюндедегі қызметке назар аударды. Штаб басшыларының орынбасарлары Германияның ұзақ қашықтықтағы зымырандарының дамуы тақырыбында талқылаулар өткізгеннен кейін, 1943 жылдың сәуір айында Дункан Сэндиске Германияның қаншалықты алға жылжығанын зерттеу міндеті жүктелді. "Bodyline" кодолық атымен SIS, Біріктірілген қызметтердің егжей-тегжейлі тексеру орталығы және Фотографиялық барлау бөлімі жүргізген тергеулер Пеенемюндедегі ракеталық қызметтің бар екенін растады, ал Сэндис штаб басшыларына жасаған есебінде немістер ракеталар жасап жатыр, олар жоғары деңгейде дамыған және қарсы шаралар зерттелуі керек екенін мәлімдеді. Британдық дыбыс өлшеу жүйесі "траекториялық [мәліметтерді] қамтамасыз етті, оның арқасында зымырандардың шамамен ұшырылатын аймағын анықтауға болады", ал Шығыс Кенттегі микрофондар 1944 жылдың 8 қыркүйегіндегі алғашқы V-2 шабуылдарының уақытын тіркеді: 18:40:52 және 18:41:08. 1943 жылдың қарашасында "Bodyline" комитеті мәселенің ауқымы айқын болған соң, міндеттерді Әуе министрлігіне жүктеді. 1945 жылдың 21 наурызында "АА оқтарымен ұзақ қашықтықтағы зымырандарды жою" жоспары дайын болды, ол V-2 зымыранын ұстау үшін радармен анықталған әуе кеңістігіне зениттік артиллериялық бөлімдерді бағыттап, оқтарды атқызуды көздеді. Алайда, жоспар Лондонның үлкен ауданына снарядтардың құлау қаупі болғандықтан қолданылмады. V-1 зымыранынан айырмашылығы, ол қол жетімді ең жылдам истребительдердің жылдамдығына шамалас болды, V-2 зымыранының жылдамдығы мен траекториясы оны ұшақпен тоқтатуды мүмкінсіз етті. Одақтас авиациясының ұшырылған V-2 зымырандарымен кездесу жағдайлары: 1944 жылдың 29 қазанында лейтенанттар Дональд А. Шульц және Чарльз М. Крейн Lockheed P-38 Lightning ұшағында Рейн өзенінің жанындағы ағаштардың үстінде ұшырылған V-2 зымыранын суретке түсіруге тырысты, 1945 жылдың 1 қаңтарында 4-ші истребительдер тобының ұшқышы солтүстік бағыттағы ұшу жолында "Unternehmen Bodenplatte" операциясы аясында бес неміс истребительдер қанатының элементтеріне шабуыл жасағанда V-2 зымыранының "ұшыруға дайындалып тұрғанын көрді, зымыран бірден 85 градустан 30 градусқа бұрылды", ал 1945 жылдың 14 ақпанында No. 602 эскадрильясының RAF Spitfire Mk XVI ұшқышы, Реймонд Бакстердің әріптесі "Купидон" Лав, V-2 зымыраны ұшырылғаннан кейін оқ атты. 1945 жылдың 27 наурызындағы соңғы V-2 зымыраны ұшырылғаннан кейін британдықтар 13 сәуірде қорғаныс аймағында V-2 зымыранын анықтау үшін радарды қолдануды тоқтатты.