Кіріспе
Б.з.б. 1-ғасырдағы римдік ақын Катуллдың өлеңі. Катулл 3 – римдік ақын Гай Валерий Катуллдың (шамамен б.з.б. 84 – шамамен б.з.б. 54) өлеңі. Ол белгілі бір қыздың (пуэлла), мүмкін Катуллдың сүйіктісі Лесбияның, қатты ұнаған үй құсы – торғайдың (passer) өліміне күйінеді. Хендекасилла метрімен жазылған бұл өлең латын поэзиясының ең әйгілі туындыларының бірі саналады. Бұл өлең, Катуллдың басқа өлеңдерімен бірге, көне заманнан бері сақталған. Ол 1300 жыл шамасында Веронада табылған бір ғана қолжазбада кездеседі, содан үш данасы сақталған. Он төрт ғасыр бойы қолжазбадан көшіру салдарынан ғалымдар өлеңнің түпнұсқа сөздеріне қатысты бірнеше жерде күмәнданды, бірақ ғасырлар бойығы зерттеулер жалпы қабылданған сындық нұсқаға жеткізді. Катулл туралы зерттеулер мәтіндік сынның генеалогиялық әдісін алғаш рет қолданған. Алғашқы қолжазбада Катулл 3 және Катулл 2 өлеңдері бір мәтіннің бөлігі болған, бірақ 16 ғасырда ғалымдар оларды бөліп қарастырды.
Catullus 3 is a poem by Roman poet Gaius Valerius Catullus (c. 84–c. 54 BCE) that laments the death of a pet sparrow (passer) for which an unnamed girl (puella), possibly Catullus' lover Lesbia, had an affection. Written in hendecasyllabic meter, it is considered to be one of the most famous of Latin poems. This poem, together with Catullus' other poems, survived from antiquity in a single manuscript discovered c. 1300 in Verona, from which three copies survive. Fourteen centuries of copying from copies left scholars in doubt as to the poem's original wording in a few places, although centuries of scholarship have led to a consensus critical version. Research on Catullus was the first application of the genealogical method of textual criticism. In the original manuscript, Catullus 3 and Catullus 2 were parts of the same text, but the two poems were separated by scholars in the 16th century.
Кейінгі поэзияға әсері
Бұл өлең алдыңғы Catullus 2 өлеңімен бірге ғашықтардың үй жануарлары туралы өлеңдер жанрының қалыптасуына әсер етті. Классикалық мысалдардың бірі – Овидийдің өзінің сүйіктісі Кориннаның попугайының өлімі туралы (Amores 2.6.) жолдардан құралған элегиясы. Тағы бірі – Марциалдың эпиграммасы (I кітаптың CIX нөмірі) қолына ұстайтын итке арналған, ол тікелей Катулл 2-ге сілтеме жасайды ("Issa est passere nequior Catulli", "Исса [ит] Катуллдың торғайынан да жаман"). Хупер, әрине, соңғысында (бірақ Овидийдің жазбаларында емес) торғайдың жыныстық символизмді бейнелейтінін көрсетеді. Құстар классикалық әлемде махаббат сыйы ретінде кең таралған, және бірнеше ғалымдар оның баяндаушы әйелге сыйланғанын болжайды; бұл ақынның торғаймен теңесуіне және Катуллдың 3-ші өлеңінде құсқа деген қайғылы толқынына себеп болуы мүмкін.
Қолжазба дәстүрі
Негізгі сұрақ – 2- және 3- өлеңдердің бірлігіне қатысты. Түпнұсқа V қолжазбасынан алынған көшірмелерде 2-ші өлеңнің (1–10-жолдар), 2b (11–13-жолдар) және 3-ші өлеңдер "Fletus passeris Lesbie" ("Лесбияның құсының азасы") деген тақырыппен бір өлең ретінде келтірілген. 1500 жылға дейін Маркантонио Сабеллико Катуллдың 3-ші өлеңін Катуллдың 2/2b өлеңдерінен бөліп шығарды, және содан бері ғалымдар оны қолдап келеді.