Кіріспе
Жаңа Зеландия Королінің министрі, Маори дамуы министрі – Жаңа Зеландияның алғашқы тұрғындары – маори халқына қатысты үкімет саясаты үшін жауапкершілігі зор Жаңа Зеландия үкіметіндегі министр. Министр Те Пуни Кокири (TPK, немесе Маори даму министрлігі) басқарды. 1947 жылдан 2014 жылға дейін бұл лауазым Маори істері министрі деп аталды, ал одан бұрын – жергілікті халық істері министрі деп белгілі болды. Қазіргі Маори дамуы министрі – Тама Потака.
The Minister for Māori Development is the minister in the New Zealand Government with broad responsibility for government policy towards Māori, the first inhabitants of New Zealand. The Minister heads the Te Puni Kōkiri (TPK, or the Ministry of Māori Development). Between 1947 and 2014 the position was called Minister of Māori Affairs; before that it was known as Minister of Native Affairs. The current Minister for Māori Development is Tama Potaka.
Рөл
Маори дамуы жөніндегі министрдің рөлі басқа министрлердің рөлінен ерекшеленеді. Маори дамуы жөніндегі министрдің бақылауындағы мемлекеттік орган бар (Te Puni Kōkiri, қысқаша TPK, немесе Маори дамуы министрлігі), сонымен қатар ол Маори халқына әсер ететін басқа да салаларға өз үлесін қосады. Мысалы, Маори дамуы жөніндегі министр білім беру саласындағы Маори тілі саясатын әзірлеуге қатысуын күтеді, тіпті білім беру әдетте Білім беру министрінің ғана құзыретінде болады.
Тарих
Бұл лауазым бастапқыда Жергілікті халықтар министрі немесе жай ғана Жергілікті министр деп аталды. Алғашқы Жергілікті халықтар министрлерінің көпшілігі маори емес еді, бірақ Министрлер кабинетінде маорилер болуы керек деген конвенция болған (бірақ портфелі болмаса да). Жауапты үкімет жүзеге асырылғанға дейін, маори істері (әсіресе, Маорилерден жерді Король сатып алу) Губернатордың басқаруында болды. Алғашқы министрлердің көзқарастары әртүрлі болды. Бірінші министр Уильям Ричмонд маорилерді жабайылар деп есептеді және оның міндеті маорилерді еуропалықтарға ұқсату арқылы «реформалау» болды деп сенді. Ол маорилердің ортақ жер иелігі дәстүріне ерекше қарсылық білдірді, оны «адамгершіліксіз коммунизм» деп санады. Басқа министрлер маори мүдделеріне көбірек бейімді болды. Жеймс Фицджеральд, алтыншы министр, маорилермен бейбіт өмір сүрудің маңызды екеніне сенді және маори жерін тәркілеуді «зор қылмыс» деп санады. Басқа министрлер осы екі ұстанымның арасында әртүрлі пікір білдірді. Этностық маори болып табылатын тұңғыш Жергілікті халықтар министрі Джеймс Кэрролл болды, оны 19 ғасырдың соңында Либералдық партия тағайындады. Тағы бір көрнекті Жергілікті халықтар министрі – Апирана Нгата, ол да Либералдық партиядан болды. Алайда, көбінесе алғашқы министрлер Пакехалар болды, бірақ оларға маори әріптестері жиі кеңес берді. Реформалық партияның Мауи Помаре және Еңбек партиясының Эруэра Тирикатены лауазымды иеленбегенімен портфельде маңызды рөл атқарған саясаткерлердің мысалы болды. Кэрролл мен Нгатадан кейін, Матиу Рата (1972–1975) Маори істерінің тағы бір этностық маори министрі болды. 1947 жылғы Маори мақсаттары туралы заңға сәйкес, министрлік атауы және барлық басқа мемлекеттік қолданыста «Жергілікті» деген сөз «Маори» деп өзгертілді.
1972 жылдан қазіргі уақытқа дейін
Матуи Рата 1972 жылы Маори істері министрі болып тағайындалды, 1928 жылы Нгата Жергілікті халық істері министрі болғаннан бергі алғашқы маори. 2014 жылғы жалпы сайлаудан кейінгі кабинеттегі қайта құру кезінде министрліктің атауы Маори істері министрінен Маори даму министріне өзгертілді. Премьер-министр Джон Кей бұл портфельдің мазмұнында ешқандай айырмашылық жоқ десе де, "бұл министрдің [Флавеллдің] портфельді қалай дамытуға ниеттенетінін көрсетеді". Бесінші Ұлттық үкіметтің 2014-2017 жылдар аралығында Те Уруроа Флавелл Маори даму министрі қызметін атқарды. Алтыншы Еңбек үкіметі құрылғаннан кейін Наная Махута Маори даму министрі болып тағайындалды.