Кіріспе

1972 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының тұрмысқа шықпаған адамдардың контрацепция алу құқығына қатысты шешімі

Eisenstadt v. Baird, 405 U.S. 438 (1972) – АҚШ Жоғарғы Сотының тұрмысқа шықпаған адамдардың тұрмысқа шыққан жұптармен бірдей контрацепция алу құқығын бекіткен маңызды шешімі. Сот, жүктіліктің алдын алу мақсатымен тұрмысқа шықпаған адамдарға контрацепция таратуға тыйым салатын Массачусетс штатының заңын АҚШ Конституциясының тең қорғалу қағидасын бұзады деген негізде жоққа шығарды. Бұл шешім АҚШ-та некеге дейінгі қарым-қатынасты (гетеросексуалды) заңдастырды.

Өмірбаян

Уильям Бэрд Бостон университетінде тууды реттеу және халықты бақылау туралы лекциялар өткізгеннен кейін контрацептивті көбік таратқаны үшін қылмыстық құқық бұзушылыққа қатысты айыптама алды. Заң бұзушылық 1967 жылдың 6 сәуірінде болды, ол кезде Бэрд 19 жастағы әйелге презерватив пен контрацептивті көбіктің бір жиынтығын тапсырды. Массачусетс штатының «әдепсіздікке қарсы қылмыстар» туралы заңына (272-тарау, 21А-бап) сәйкес, контрацептивтерді тек тіркелген дәрігерлер немесе фармацевттер ғана, және тек үйленген адамдарға ғана тарата алатын. Бэрд сотталғаннан кейін, апелляциялық шағым Массачусетс Жоғарғы Сотының шешімінің бір бөлігін күштен шығарды, ол лекциялар Бірінші түзетумен қорғалғанын мәлімдеді. Алайда, сот контрацепция құралдарын тарату туралы заңға сәйкес сот шешімін күшінде қалдырды. Бэрд федералдық соттан Habeas Corpus туралы өтініш берді, бірақ федералдық округтік сот оны қабылдамады. Апелляциялық сот Бірінші аймақтың апелляциялық соты бұл өтінішті қарауға қайтарды және істі қайта қарау үшін жіберді, сондай-ақ өтінішті қанағаттандыруды және айыптаманы жоюды бұйырды, себебі Массачусетс штатының заңы Конституцияның 14-қосымшасының «әділ сот процесі» тармағымен кепілдендірілген үйленбеген жұбайлардың негізгі адам құқықтарын бұзады. Бұл шешімді іс бойынша қудалауды жүргізген шериф Эйзенштадт АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдады, ол Бэрдтің шағымдануға құқығы жоқ екенін, өйткені ол заң бойынша уәкілетті таратушы емес және жеке тұлға да емес деп мәлімдеді.

Маңыздылығы

Кейінгі сот істерінде бұл шешімнің ең танымал сөйлемі түсіндірілді: «Егер жеке өмірге қатысты құқық ең болмаса, онда ол – некеде немесе жалғыз болған адамның бала тудыру немесе тудырмау туралы шешім сияқты, адамның өміріне қатты әсер ететін мәселелерге қатысты мемлекеттік араласудан бостандық құқығы». Бұл, жалғыз адамдардың жыныстық қатынасқа түсу құқығын мойындайды. 1977 жылы қабылданған Carey v. Population Services International ісі, Нью-Йорк штатындағы 16 жасқа дейінгілерге контрацептивтерді таратуға тыйым салатын заңды жойды, бірақ көпшілік пікірін қалыптастыра алмады және сондықтан кеңінен сілтеме жасалмайды. 1986 жылы Bowers v. Hardwick ісінде гомосексуалдардың содомия жасауға негізгі құқығы туралы талаптары қабылданбады. Дissent (қарастырылмаған пікір) білдірген Джон Пол Стивенс, Eisenstadt (және Carey) некеге дейінгі гетеросексуалдық қатынастарды қорғады және мемлекеттің гетеросексуалдар мен гомосексуалдарды ажыратуға ешқандай негізі жоқ екенін айтты. 2003 жылы Lawrence v. Texas ісі Bowers ісін күштен шығарды, бұл шешімді қолдау үшін Eisenstadt ісін сілтеме етіп, ересектердің өзара келісіммен, жеке және коммерциялық емес жыныстық қатынас жасау құқығы бар екенін мойындады. Аборт жасату құқығын қорғайтын белгілі заңгер Рой Лукас Eisenstadt ісін «[20-шы] ғасыр бойында АҚШ-тағы ең ықпалды істердің бірі» деп бағалады. Eisenstadt v. Baird ісі 1972 жылдан 2002 жылға дейін 52 Жоғарғы Сот ісінде еске алынған. АҚШ-тың барлық 11 апелляциялық округі, сондай-ақ Федералдық округ Eisenstadt v. Baird ісін құқықтық негіз ретінде сілтеме еткен. 50 штаттың, Колумбия округінің және Пуэрто-Риконың жоғарғы соттары Eisenstadt v. Baird ісін еске алды.