Кіріспе

Қытай тегіндес бразилиялықтар

Алғашқы қытай халқы 1814 жылы Бразилияға келді, олар Португалиядан Рио-де-Жанейродағы Корольдік ботаникалық баққа шай өсірушілерді жіберген кезде. 1850 жылы Атлантикалық құл саудасы тоқтатылғаннан кейін, 19-шы ғасырдың екінші жартысында Оңтүстік-Батыс Бразилияның қарқынды дамып жатқан кофе плантацияларында еңбек тапшылығы туды, бұл Бразилия үкіметін басқа жерден еңбек күшінің балама көздерін іздеуге итерді. Олар Либердадеге қоныстанды, ал 1949 жылғы коммунистік революциядан кейін көптеген қытай иммигранттары Либердадеге келді. Бұл Макаодан келген иммигранттар көбінесе португал тілінде сөйлейді және түсінеді (олардың креол, маканез немесе патуа тілінде де сөйлейтіні бар), бұл оларға Бразилиядағы өмірге оңай бейімделуге мүмкіндік береді. Бүгінде қытай-бразилиялықтардың көпшілігі тек португал тілінде сөйлейді, бірақ кейбіреулері португал және қытай тілдерінде екі тілде сөйлейді.

Тарих

Бразилияда 19 ғасырдың басынан бері қытайлар болғаны белгілі. Ругендас португал королінің Бразилиядағы тұру кезеңінде Рио-де-Жанейродағы қытай шай өсірушілерін бейнелеген сурет салған. Осының салдарынан африкалық бразилиялық құлдардың саны біртіндеп азайды, бұл жұмыс күшінің жетіспеуіне әкелді. Қытай иммиграциясының ең ірі толқындары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, әсіресе 1970 жылдардың соңында Гуандун және Чжэцзян провинцияларынан, сондай-ақ Шанхай және Пекин қалаларынан келген қытай иммигранттарының Бразилияға қоныстануымен байланысты. Осы жаңа иммигранттар Бразилиядағы қытай текті адамдардың басым көпшілігін құрады және сол кезге дейін негізінен жапон ұрпақтарынан ғана тұратын елдегі азиялық текті халықтың құрамын өзгертті.

20 және 21 ғасырдағы иммиграция

Қытайлық иммиграцияның көп бөлігі Бразилияға 20-шы және 21-ші ғасырларда жүрді. Ресми түрде, қытайлық иммигранттарды әкелген алғашқы кеме 1900 жылы елге келді, ал иммигранттардың саны қытайлық азаматтық соғысы аяқталғаннан кейін айтарлықтай артты. 1970-ші және 1980-ші жылдары Қытай экономикасын ашқан кезде иммиграцияның екінші толқыны болды, ал 2000-шы жылдары Латын Америкасындағы қытай компанияларының және инвестицияларының өсуіне байланысты үшінші толқын болды. Бүгінде Бразилияда шамамен 40 мың қытай азаматы және барлығы 200 мыңға жуық қытай тегінен шыққан адамдар тұрады.

Сан-Паулудағы өмір

Қазіргі уақытта Бразилияда барлығы шамамен 350 000 қытай иммигранттары мен олардың ұрпақтары бар. Олардың шамамен 200 мыңы Сан-Паулу штатындағы Сан-Паулу қаласында тұрады. Қытай саудагерлері иммиграциядан кейін бизнесін кеңейте бастады, бірақ кейбір теріс факторлар өсуіне кедергі келтірді. Мысалы, 2007 жылы Бразилияның сот жүйесі Сан-Паулудағы ең ірі сауда орталығы мен 50 дүкенді жапты және алты саудагерді қамауға алды. Қытай иммигранттары арасында заңсыз қызметтер мен контрабанда болғанымен, бұл көпшілікке тән емес еді.

Бразилиялық арман

25 наурыз көшесі – Сан-Паулу қаласындағы 2,5 км ұзындығындағы көше (шамамен 1,55 миль). Онда негізінен қытай-бразилиялықтар өз тауарларын сату арқылы күнкөріс табады. Барлығы 4000 дүкеннің ішінде 3000-нан астам қытай-бразилиялықтарға тиесілі дүкен бар, және бұл кеңейу 30 жылдан кем уақыт ішінде болды, бұл бұрынғы, көбінесе араб дүкен иелерінің буынын ығыстырды. Рио-де-Жанейро қаласының SAARA сауда аймағында да осыған ұқсас құбылыс байқалады, ондағы дүкендердің шамамен 20% қытай иммигранттары мен олардың ұрпақтарына тиесілі, ал дәстүрлі түрде бұл аймақ Сирия және Ливан бизнесмендерімен басылған.

Танылу және мұра

Бразилияның Өкілдер палатасы мен Сан-Паулу қаласының Парламенті 15 тамызды "Қытай иммигранттары күні" деп белгілеу туралы ұсынысты қабылдады. Қытай мәдениетін насихаттау және шетелдегі қытайларға қызмет ету мақсатымен Ли, жас қытай-бразилиялықтарға өздерінің мәдени мұраларын табуға көмектесіп, сондай-ақ басқа саяси қайраткерлер мен шетелдегі қытайларды мәдени шараларға қатыстыруға ұйымдастырып келеді. Оның қытай мәдениетін насихаттау жұмысына байланысты, акупунктура (иглотерапия) бразилиялықтар арасында созылмалы артритке қарсы кеңінен танымал болды, жекпе-жек өнері көптеген мектептерде өзін-өзі қорғаудың танымал түріне айналды, ал Пекин операсы бразилиялықтар қойған өнерлерінде жиі қолданылатын болды. Уильям Ву (威廉巫): екінші буын қытай-бразилиялық. 2000 жылы Сан-Паулу қаласының депутаты болып сайланды және 2004 жылы қайта сайланды. Ву федералдық Өкілдер палатасына сайланды, ол саяси лауазымға тағайындалған алғашқы қытай-бразилиялық азамат болды. Люсия Ву (吳映香), қытай тегінен таралған бразилиялық әнші, Сан-Паулу қаласында туып өскен. 8 жасында Пекинге көшіп, "Produce 101" жобасына қатысып, 22-орынды иеленді. Леун Ка Хай, қытай тегінен таралған бразилиялық футболшы. Уолтер Афанасиев, Бразилияда туған әнші-күйші және продюсер; оның анасының туыстары орыс-қытай тегінен шыққан.