Кіріспе

Жолаушылар көлігінің шассиіне негізделген жүк көлігі. А панелімен жабдықталған жүк көлігі, сондай-ақ "соқыр" жүк көлігі, автомобильден шығарылған жүк көлігі (Ұлыбритания) немесе седан-жүк көлігі (АҚШ) – жолаушылар көлігінің шассиімен жасалған, әдетте бір алдыңғы орындықпен және B тірегінен кейін бүйір терезелері жоқ кішкентай жүк көлігі. Панельді фургондар, панельді жүк көліктерінен және жүк тасуға арналған фургондардан кішірек, олардың екеуі де жүк машинасының шассиімен құрылған. Олар жолаушылар автомобильдерінен дамығандықтан, панельді фургондардың дамуы оларға негіз болатын жолаушылар автомобильдерінің модельдерімен тығыз байланысты. Солтүстік Америкадағы панельді фургондар бастапқыда екі есікті универсал модельдерінің негізінде жасалған, ал Еуропаның тар жолдары панельді фургондардың сол нарықтағы кішкентай сыныпты автомобильдердің шассиін пайдалануын қажет етті. Австралияда панельді фургондар – жолаушылар көлігінің шассиіне негізделген шағын пикап, мысалы, Holden Ute, көбінесе универсал шассиінің ұзын дөңгелек аралығы қолданылды.

Шығу тегі

Панельді фургондар 1920 жылдардың соңына қарай кеңінен таралған, орнықты дене түріне айналды. Америка, Еуропа және Австралияда панельді фургондар әртүрлі даму жолын өтті, себебі әр аймақта олар әртүрлі жолаушылар көліктерінің шассилері негізінде құрастырылған.

Солтүстік Америка

Панельді фургонды Солтүстік Америкада көбінесе "жеткізу фургоны" немесе "седан жеткізу" деп атайды. Бұл көбінесе стационар вагон негізіндегі көліктерге (седан жеткізу/жеткізу вагондары), мысалы Chevrolet Delray және Ford Courier, немесе пикап негізіндегі фургондарға (панельді жеткізулер) қатысты қолданылатын ескі термин. Көлік платформасына негізделген үлкен, қорапша бір корпус фургондары (Ford Transit, Ram ProMaster және Chevrolet Express сияқты), сондай-ақ кішкентай бір корпус фургондары (Ford Transit Connect және Ram Promaster City сияқты) әдетте жүк фургондары немесе жай ғана панельді фургондар деп аталады. Шассиге орнатылған, арнайы жүк бөлімі бар үлкен көліктер көбінесе қорапты жүк көліктері немесе көшіру фургондары деп аталады. 1920 жылдардың соңында Ford, Ford Model A модельдерінің бір бөлігі ретінде "Town Car Delivery" және "Wood Panel Delivery" шығарды. Кейін Plymouth 1935 жылдан 1941 жылға дейін седан жеткізуді өндірді. Pontiac 1953 жылға дейін АҚШ-та және 1958 жылға дейін Канадада Pontiac Pathfinder негізінде жеткізулерді өндірді. Седан модельдері әдетте 200 немесе одан аз санда өндірілді, мысалы, 1958 жылы 449 канадтық Pontiac седан жеткізілді. 1959 жылдан бастап седан жеткізуі практикалық бола перестала; ол 1960 жылы Chevrolet моделі ретінде тоқтатылды, сондықтан қажетті Chevrolet корпусы енді қолжетімді болмады. Volkswagen Type 2 сатылымының өсуімен және шағын фургондардың пайда болуымен седан жеткізулер назардан тыс қалды. Chevrolet 1960 жылдан кейін осы корпус түрін тоқтатты, ал Ford оны 1965 жылға дейін Falcon желісіне көшірді. 1970 жылдары Chevrolet және Ford Chevrolet Vega Panel Express және Ford Pinto Panel Wagon седан жеткізулерін ұсынды. Vega Panel Express 1970 жылдың қыркүйегінде таныстырылды және ол 1960 жылы соңғы толық өлшемді модель ұсынылғаннан кейін он жылдан кейін Chevy-дің алғашқы седан жеткізуі болды. Vega Panel Express корпусының стилі 1971 жылдан 1975 жылға дейінгі модель жылдарында өндірілген Chevrolet Vegas-тың жалпы санының 2% -дан азын құрады. Pontiac Astre Panel, Vega Panel Express-тің Pontiac нұсқасы, Канадада 1973–75 модель жылдарында және АҚШ-та 1975 жылы қол жетімді болды. 2002 жылы Chrysler Солтүстік Америка халықаралық автосалонында PT Cruiser негізіндегі панельді фургонның тұжырымдамалық үлгісін көрсетті, бірақ ол өндірілген жоқ. 2007 жылы Chevrolet HHR панелі ретінде сатылатын HHR панелінің нұсқасын шығарды. Американдық өндірушілер қазір сататын шағын жүк фургондары олардың шетелдегі бөлімшелерінен, мысалы, Ford Transit Connect және Ram ProMaster City; алайда, екі көлік те 2023 жылға қарай тиісті өндірушілермен тоқтатылуы жоспарланған, себебі сатылымы нашар болды.

Австралия

Австралияда шығарылған алғашқы Holden панельді фургоны FJ Holden болды, ол 1953 жылдың желтоқсанында шығарылды, бірақ осыған дейін көптеген өндірушілер өз моделінің қатарында панельді фургондарды ұсынған. Австралиялық көптеген панельді фургондар сияқты, ол сәйкес келетін пикап және универсал үлгілеріне негізделген. 1961 жылдың мамырында Ford Australia XK Falcon панельді фургонының нұсқасын шығарды, ол "седан жеткізу" стилінде сатылды. Chrysler Valiant компаниясының алғашқы панельді фургоны CL Valiant модельдер қатарына кірді және 1977 жылдың сәуір айында таныстырылды. Панельді фургонның жүк көлемі мен ыңғайлы интерьерінің салыстырмалы түрде ықшам көлікте үйлесімді болуы оны суретшілерге, электриктерге, жұмысшыларға және киноэкипажға тартымды етті. Австралия полициясы да панельді фургондарды пайдаланды ("диви фургон" немесе "паддивагон" деп аталды). Ертедегі австралиялық панельді фургондар төмен және жоғары ашылатын артқы есіктерді және стандартты биіктіктегі шатырды қолданды, бұл олардың пикап және универсал/седан жеткізу шығу тегін көрсетеді. 60-жылдардың ортасында алдымен Holden, содан кейін Ford өздерінің панельді фургондарына ерекше шатыр сызықтарын енгізді. Бұл бұрынғы универсалға негіделген шатырдан жоғары болды, бұл жүк көлемін және функционалдықты арттырды. 70-жылдардың басында Ford көлденең ашылатын артқы есіктерді ("сарай есіктері" деп аталды) енгізді. 1970-жылдардың басында Америкада панельді фургондар төмендеген кезде, олар Австралияда мәдени символға айналды. Ең танымал модель – серфинг өмір салтына бағытталған Holden Sandman. Бірінші Sandman 1974 жылы HQ модельдер қатарында шағын көлемде жасалды, бірақ модельдің танымалдығы 1974 жылдың қазанында шығарылған HJ ұрпағында күрт өсті. 1979 жылғы "Mad Max" фильмінде 1975 жылғы HJ Sandman моделі басты кейіпкердің (Мел Гибсон сомдаған) басқаратын көліктерінің бірі болды. Ford-тың Sandman-ға басты бәсекелесі Surferoo болды, ол 1973 жылы XB Falcon модельдер қатарына енгізілді. 1977 жылы Surferoo XC Falcon модельдер қатарындағы танымал Sundownerмен алмастырылды. 1970-жылдары көптеген австралиялық панельді фургон иелері өз фургондарының қабырғаларына аэрографиямен сурет салуды бастады, бұл Америкадағы ұқсас үрдіске параллель болды. Volkswagen Kombi микроавтобустарымен бірге панельді фургондар серфингшілердің арасында танымал болды, олар төбесінде серфинг тақталарын тасымалдап жүретін кезде жүк бөлімінде ұйықтауға болатын. 1979 жылдың соңына қарай Sandman қазіргі австралиялық жастар мәдениетінде өз орнын жоғалтты – тапсырыс саны азайды және көптеген көліктер енді жолақтары мен артқы есіктегі логотиптері жойылған күйде сатылды. Соңғы Sandman Holden HZ сериясында болды және тек V8 қозғалтқыштарымен, төрт фарасы және бампер астындағы спойлермен жабдықталған. 1979 жылы қарапайым HZ Holden панельді фургонының бағасы 6 076 австралиялық долларды құрады, ал Sandman опциясы қосымша 1 700 австралиялық доллар тұрды. Егер сатып алушы Sandman-ның барлық қосымша опцияларын таңдаса, ол қарапайым HZ панельді фургонынан 50%-дан астам қымбатқа түсетін, Holden Holden логотипі кестеленген мақта матрацты қосатын. Sandman пикаптары мен панельді фургондары HZ сериясының тоқтатылуымен 1979 жылдың қазан айында өндірілмей қалды. Панельді фургондардың танымалдылығы 1980-жылдары төмендеді. Holden-нің соңғы панельді фургоны WB 1984 жылы өндірісін тоқтатты. Ford Австралиядағы XH Falcon өндірісі 1999 жылы тоқтағанға дейін панельді фургондардың соңғы өндірушісі болды. 2000 жылы Holden Holden VU Ute негізінде ретро стильдегі Sandman шоу-автомобилін таныстырды. Бұл Sandman ешқашан өндірілмесе де, осы стильдегі шатыр немесе "кемпер қабығы" 2003 жылдан 2006 жылға дейін Holden пикаптары үшін 6 150 австралиялық долларына сатылды. Дегенмен, орнату қиын болды, артқы терезе мен кабина қабырғасы сақталды, бұл жүк бөлімі мен жолаушылар кабинасы арасындағы қозғалысты болдырмады, бұл арнайы салынған панельді фургондарда мүмкін болды.