Кіріспе

Понсе, Пуэрто-Рикодан шыққан музыкалық жанр.

Данза – Пуэрто-Риконың оңтүстігіндегі Понсе қаласында пайда болған музыкалық жанр. Бұл 20 ғасырдың басындағы танымал баллдық би жанры, вальске шамалы ұқсас. Данза да, оның туысы контрданза да – белгілі бір ретпен орындалатын билер, әдетте квадраттар пішіндес кезектілікпен, аспаптық музыкамен сүйемелденеді. Контрданза да, данза да ән жанры емес; бұл, мысалы, әнмен орындалатын хабанерадан өзгеше. Данзаның контрданзадан ерекше би екендігі, әлде тек атауының қысқартылған түрі ме деген пікір қақтығысы бар. 19 ғасырдың бірінші жартысында би мен оның музыкасы көбірек креолдануға ұшырады. Музыка мен бидің креолдану себебі – композиторлар Африка және Еуропа идеяларын біріктіруге тырысқандықтары, себебі көптеген адамдар креолдар, яғни Кариб теңізінде туған және өз аралдарын нағыз және жалғыз Отаны деп қабылдаған. Данза жанрын ең жоғары деңгейге көтерген деп саналатын Мануэль Грегорио Таварес, "Пуэрто-Рико данзасының әкесі" және Хуан Морел Кампос сияқты белгілі композиторлар бар. Сонымен қатар, кубалық Игнасио Сервантес және Кюрасаолық Ян Жерард Палм да аталады.

Пуэрто-Рикодағы би

Данза – әртүрлі өрнектерге ие болатын музыка түрі. Пуэрто-Риконың ұлттық әнұраны, La Borinqueña, бастапқыда данза болған, кейіннен әнұран стиліне бейімделу үшін өзгертілген. Данза романтикалық немесе мерекелік болуы мүмкін. Романтикалық данзалар төрт бөлімнен тұрады: сегіз тактты пасеодан басталып, содан кейін әрқайсысы он алты такттан тұратын үш тақырып. Үшінші тақырып әдетте бомбардиноның орындауынан тұрады және көбінесе бірінші тақырыпқа немесе ко́даға қайта оралады. Мерекелік данзалар еркін формада болады, олардың жалғыз талабы – кіріспе және жылдам ырғақ. Романтикалық данзаның бірінші бөлігі – пасео, 8 тактты музыкадан тұрады (фон ретінде қарулы күш барабаны ойнатылуы мүмкін), онда жұптар бөлмені әдемі түрде айналып, әйелге өзінің сұлулығын көрсету мүмкіндігі беріледі. 1854 жылы "меренге" деп аталатын екінші бөлім 16 такттан 34 таққа дейін ұзартылды. Мұнда жұптар дұрыс позада тұрып, вальске ұқсас айналымдар орындады. Данзаның шығу тегі нақты емес болғамен, ол шамамен 1840 жылы жоғары регламенттелген контрадансаға қарсы реакция ретінде пайда болды және кубалық деректерге сәйкес, кубалық иммигранттар мен олардың хабанера музыкасының күшті ықпалында болды. Алғашқы данзалар жетілмеген, жастардың әндері болды, оларды билік өкілдері айыптады және кейде жанрды тиым салуға әрекет жасады. Пуэрто-Рикода жанрдың дамуы жалғасты, оны Парижде оқып келген жас пианист Мануэль Грегорио Таварес жаңа көркемдік деңгейге көтерді. Оның шәкірті Хуан Морел Кампос да оны қабылдап, одан әрі дамытып, 300-ден астам данза шығарды, олардың көпшілігі тамаша сұлулықтың шедеврлері. Дамыған данза көбінесе әйелдер мен романтикадан шабыттанды, ал атаулары осы өзгерісті көрсетті.