Кіріспе

Вирджинияның жалпы аудандық соты (GDC) – Вирджиния сот жүйесінің ең төменгі деңгейі және көптеген вирджиниялықтардың сотпен байланысатын жері. GDC-нің қарауына көбінесе жол қозғалысы ережелерінің бұзылуы және басқа да ұсақ құқық бұзушылықтар, сондай-ақ 25 000 доллардан кем сомадағы азаматтық істер кіреді. 32 GDC округі бар, олардың әрқайсысында кем дегенде бір судья, сот хатшысы және сот залы бар ғимарат орналасқан. GDC-лер сот хаттамасын сақтайтын соттар емес, яғни олар іс жүргізудің толық жазбаларын жүргізбейді және олардың шешімдері басқа да істерде прецедент ретінде пайдаланылмайды. GDC-дегі іс жүргізулер штаттың жоғары соттарындағы іс жүргізулерге қарағанда ресми емес. Олар қазылар алқасымен сот отырысын өткізбейді, істер судьямен қаралып, шешім қабылданады. Азаматтық істерде олар тек материалдық шығындарды өтеуге ғана құқылы және әдетте, сотқа шақыру немесе декларативтік үкім сияқты әділеттік шараларын қолдана алмайды.

Іс-әрекеттің мәні

Бас прокуратураның азаматтық және қылмыстық істер бойынша құзыреті шектеулі. Азаматтық талаптарға қатысты, ол 4500 доллар және одан төмен сомаға қатысты істерді қарауға толық құқылы. 4500 доллардан 25000 долларға дейінгі сомаларды қарау құқығы Вирджиния округтік сотымен бірлесіп жүзеге асырылады. Даулы соманы анықтағанда пайыздар мен адвокаттық шығындар ескерілмейді, тіпті егер осы шығындарды өндіріп алу шартта көзделген болса да. Осы шектеулер шегінде Бас прокуратура делдалдық және шарттық талаптарды, сондай-ақ заңсыз ұсталған жеке мүлікті қайтару туралы талаптарды қарауы мүмкін. Даулы соманың мөлшеріне қатысты талаптарды анықтауда, жазбаша құжатта белгіленген пайыздық төлемдер мен адвокаттық шығындар да ескерілмейді. Бизнес, коммерциялық немесе ауыл шаруашылығы мақсатында пайдаланылатын жылжымайтын мүліктің заңсыз иелігіне қатысты істерде Бас прокуратура жалға төлемі және мүлікке келтірілген залал туралы талаптарды шектеусіз қарауы мүмкін. Егер жылжымайтын мүлік тұрғын үй мақсатында пайдаланылса, онда 25000 долларлық лимит қолданылады. Құқықсыз иелік ету ісіндегі талаптарға, сондай-ақ тұрғын үйді жалға алу шарты бойынша міндеттемелері бар тұлғаға қарсы зиянды өтеу немесе жалға алу туралы талаптарды қамтитын кез келген талап, қарсы талап немесе өзара талапқа жоғарғы құзырет шектеулері қолданылмайды. Бас прокуратура кредитордың мүлікті алып қою құқығын белгілейтін жарлықтар шығара алады, бұл сомаға қатысты шектеусіз. Керісінше, Бас прокуратура 25000 долларға дейін бағаланған жеке мүлікті тәркілеуге бұйыра алады, бірақ оның құнына қарамастан, жылжымайтын мүлікті тәркілеуге құқығы жоқ. Қылмыстық істер бойынша Бас прокуратура тек қана қылмыстарды қарауға құқылы. Бас прокуратураның ажырасу, неке жою және балаларға қамқорлық тағайындау сияқты отбасылық мәселелер бойынша құзыреті жоқ, сондай-ақ өсиеттерді бекіту құзыреті округтік соттардың айрықша құзыретіне жатады. Бас прокуратура бере алатын жалғыз шектеуші шара – мемлекеттік ақпараттық ашықтық туралы заңды күшінде ұстау.

Жеке сот төрелігі

Бас прокуратура жауапкерге қатысты жеке сот юрисдикциясын жүзеге асыра алуы керек, бұл жауапкердің юрисдикцияда физикалық тұруы немесе іс негіздемесінің кейбір элементтерінің юрисдикцияда орын алуымен байланысты болуы мүмкін. Жеке сот юрисдикциясы Вирджиния штатының «ұзын қол» заңына негізделген, ол Вирджиния соттарына Вирджинияда тұратын, немесе Вирджинияда маңызды бизнес жүргізетін, немесе Вирджинияда заңмен қорғалатын зиян келтірген тараптарға қатысты жеке сот юрисдикциясын жүзеге асыруға рұқсат береді. Тарап жеке юрисдикцияның болмауын қабылдамауға құқылы, бірақ осы мәселені қабылдамастан, юрисдикцияны сотта даулап шығу үшін сотқа жүгіне алады.

Өткізу орны

Жеке сот юрисдикциясы бірнеше округте болған жағдайда, сот отырысын өткізуге арналған орын Вирджиния штаттарының заңдарымен белгіленеді. Бұл заңдар мүмкін болатын орындарды "А санаты" (артықшылықты) және "В санаты" (қабылданған) деп бөледі, сондай-ақ В санаты орынды тек А санаты орын болмаған жағдайда ғана қолдануға болады. Мысалы, жер меншігіне қатысты дауларда А санаты бойынша сот орыны жер орналасқан жерде болады. Вирджиния штаттарының заңдарындағы А санаты орындардың көп бөлігі GDC-ге қолданылмайды, себебі GDC-нің ажырасу және мұрагерлік мәселелер бойынша юрисдикциясы жоқ және ол бұйрықтар шығара алмайды. GDC-де қаралатын істердің түрлерінде, сотталушының тұрғылықты жері, тіркелген кеңсесі немесе тіркелген өкілі болмаса, немесе іс-әрекеттің бір бөлігі осы жерде туындаса, сот орыны көбінесе шағымдануға себеп болады.

Сот ісін қозғау

GDC іс-шаралары салыстырмалы түрде бейресми болып табылады. Формалды талап арыз берудің қажеті жоқ. Керісінше, талапкер «азаматтық жарғы» толтырып, жауапкерге табыс ете алады, бұл Сот хатшысы ұсынған нысан, онда тараптарды және талаптың негізін анықтау үшін бос орындар бар. Балама ретінде, талапкер өзінің «сотқа қабылданбау туралы өтінішін» жасай алады. Жауапкерге берілген хабарламада бірнеше мәселе туралы нұсқаулар болуы керек. Онда сот отырысының қалай белгіленетіні түсіндірілуі керек; жауапкердің талапқа жауап бермеуі және дауламауы жағдайында талап қанағаттандырылмауы мүмкін екені туралы хабардар етуі керек; және Вирджиния заңдарының ерекшелігі бойынша, жауапкерге сотқа қалай шағымдануға болатынын айтуы керек. Жауапкерге жауап берудің қажеті жоқ, бірақ белгіленген «қайтару күні» сотқа келіп, талапқа қарсылық білдіре алады. Азаматтық жарғы жауапкердің тұратын округінің шерифі немесе орынбасары арқылы табыс етілуі мүмкін, егер талапкер сот қызметкері арқылы процестің табыс етілуін қаласа, басқаша. Қайтару күні – жауапкердің сотқа келуі тиіс күн, ол процестің табыс етілген күнінен бастап 5-тен 60 күнге дейін болуы мүмкін. Егер жауапкер талапкердің талап негізі туралы жеткілікті ақпарат бермегенін сезінсе, ол «ерекшеліктерді сұрау туралы өтініш» бере алады, және егер сот мұндай өтінішті қабылдаса, талапкер сұралған мәліметтерді ұсынуға міндетті болады. Егер талаптың негізі келісімшарт немесе құжат сияқты жазбаша құжатқа негізделсе, құжаттың түпнұсқасы сотқа ұсынылуы керек, ал жауапкер осы құжатты ұсынуды талап ету үшін ерекшеліктерді сұрау туралы өтінішті пайдалана алады. Керісінше, талапкер «қорғану негіздері туралы өтініш» бере алады, егер ол қабылданса, жауапкерден қорғанысын көрсететін жазбаша жауап беруді талап ететін бұйрық шығарылады. Егер талапкер ерекшеліктерді ұсынбаса, немесе жауапкер сұралған қорғану негіздерін ұсынбаса, сот жауап бермеген тарапқа қарсы шешім шығаруы мүмкін. Жауапкер талапкерге қарсы талап қоюды немесе сотталушыға қарсы талап қоюды сот процесі басталғанға дейін кез келген уақытта, егер сома GDC-нің құзыреті шегінде болса, енгізе алады. Дегенмен, талап қоюдан бас тарту, сол талаптан бас тартуды білдірмейді. Жауапкер процеске қатысты іс-әрекетті жүзеге асырғаннан кейін он күн ішінде, сот отырысына дейін үшінші тарапты сотқа шақыруы мүмкін, егер үшінші тарапқа процестің дұрыс табыс етілгеніне көз жеткізілсе. Алайда, Вирджиния заңнамасы талапкерден өндіріп алуға құқығы жоқ (мысалы, жұмыс берушінің кінәсінен зардап шеккен жағдайда жұмыс беруші) ортақ кінәлі тарапты сотқа шақыруға тыйым салады. Вирджиния заңнамасы қажетті және міндетті тараптар туралы доктринаны мойындамайды, сондықтан тарапты сотқа шақыру мүмкін болмаса, соттың іс бойынша құзыретіне әсер етпейді. GDC сонымен қатар өзара талас-тартыс тудыратын іс-шараларды қарастыруға құқылы, бұл құнды нәрсені ұстап тұрған тарапқа барлық талапкерлерді олардың талаптарының басымдығын сотта анықтауға мәжбүрлеуге мүмкіндік береді. Басқа да іс-шаралар сияқты, құзыреттілік шектеулері де сақталуы керек. GDC-нің тыйым салу құқығы жоқ екенін есте ұстаған жөн; округтік соттар тараптарға басқа форумдарда өзара талас-тартыс тудыратын талаптарды қарауға тыйым салатын тыйым салулар шығара алады, бірақ GDC бұған кедергі жасай алмайды. Сонымен қатар, GDC іс жүргізуіне араласу құқығы жоқ; іс бойынша қатысушы болғысы келетін үшінші тарап, іс жүргізуші тараптың өтініші болмаса, мұндай қатысуға құқылы емес.

Ашылуы және сыналуы

GDC деңгейінде сотқа дейінгі тергеуге мүмкіндік шамалы. Дегенмен, куәгер сотқа шақыру арқылы сотта болуға міндетті болуы мүмкін, ал құжаттарды сотқа шақыру арқылы (subpoena duces tecum) ұсынуы талап етілуі мүмкін. Куәгерді шақыруды ниеттенетін тарап сотқа шақыру туралы өтінішті сот отырысынан кемінде 15 күн бұрын беруі керек, әйтпесе шақыруды берудің неліктен қажеттігін көрсетуі тиіс. GDC-де қазылар алқасы болмағандықтан, сот процесі салыстырмалы түрде жылдам және ресми емес өтеді. Дәлелдер куәгерлердің ауызша куәліктері арқылы ұсынылады, бірақ жеке зиян келтірудің салдары аурухана немесе денсаулық сақтау ұйымынан алынған жазбаша құжаттармен дәлелденуі мүмкін. Егер денсаулық сақтау ұйымының қызметкерінен жазбаша медициналық қорытынды ұсынылса, оны ұсынуды көздейтін тарап сот отырысынан кемінде 10 күн бұрын екінші тарапты хабардар етуі керек. Денсаулық сақтау ұйымының қызметкері пациентті емдегенін растайтын және қорытындыдағы жарақат сипаттамасының толықтығын, сондай-ақ жарақат сипаттамасы мен шығындар туралы мәліметтердің нақтылығын куәландыратын мәлімдеме жасауы тиіс.

Соттан кейінгі өтініштер

Сот шешімін қайта қарау туралы өтініш білдіретін тарап сот шешімі тіркелген күнінен бастап 21 күн ішінде осы талапты қоса өтініш беруі керек. Соттың 21 күндік мерзімде өтініш бойынша шешім шығаруы тиіс пе, жоқ па деген мәселеде сот практикасы әртүрлі.

Апелляциялық шағымдар

GDC-ден азаматтық істер бойынша 50 доллардан асып түсетін шағымдар, сондай-ақ барлық қылмыстық және жол жүрісіне қатысты істер Вирджиния округтік сотына жіберіледі, онда олар бастапқыдан қайта қаралады (өйткені GDC қателерді тексеру үшін жазба жасамайды). Округтік соттағы апелляция беруші, GDC-де болмаған жағдайда да, қазылар алқасымен сотталуға құқылы болады. Егер іс қылмыстық немесе жол жүрісіне қатысты болса, апелляция беруші бұл құқығынан жазбаша бас тартпаса, округтік сотта қазылар алқасымен сотталуға автоматты түрде құқылы. Азаматтық істер бойынша апелляцияда апелляция беруші қазылар алқасын сұрауы керек; егер мұндай өтініш болмаса, апелляция округтік сот судьясымен жеке қаралады. GDC-де қаралатын істерге округтік соттан басқа ешқандай сотқа тікелей шағымдану мүмкін емес, бірақ округтік соттың шешімдері одан әрі апелляциялық қарауға жатады. Іс 50 доллардан асатынын анықтау үшін округтік сот талапкер алған өндіріс сомасын қарастырады. Мысалы, талапкер 3000 доллар талап етіп, 2960 доллар өндіріп алса, талапкердің шағымдануға құқығы болмайды, бірақ жауапкер (оған 50 доллардан асып түсетін үкім шығарылғандықтан) шағымдануға құқылы. Жауапкердің апелляциясы бойынша округтік сотта қайта қаралатын жағдайда, талапкер талап сомасын арттыру үшін өтініш беруге және GDC-нің 25000 долларлық шегінен асыруға рұқсат сұрауы мүмкін. GDC-ден округтік сотқа шағымдану үшін, GDC-нің сот шешімі немесе айыптау үкімі заң күшіне енгеннен кейін 10 күн ішінде GDC кеңсесіне шағым туралы хабарлама тапсыру қажет. Апелляция беруші содан кейін 30 күн ішінде үкім шығарғаннан бастап немесе егер іс заңсыз ұстап тұруға қатысты болса, 10 күн ішінде кепілдік беруі және GDC-де мемлекеттік баж төлеуі керек.