Кіріспе
Фасцикуляция немесе бұлшықет қылығы – бұлшықеттердің ұсақ талшықтарын қамтитын, кездейсоқ, еріксіз жиырылу және босаңсу. Олар көп кездеседі, халықтың 70% дейін оларды бастан өткереді. Электромиография (ЭМГ) тестілеуі арқылы тереңдеген қылығын анықтауға болады, бірақ олар денедегі кез келген қаңқа бұлшық етінде пайда болуы мүмкін. Фасцикуляциялар төменгі моторлық нейронның спонтанды деполяризациялануының нәтижесінде туындайды, бұл бір моторлық бірліктегі барлық қаңқа бұлшық ет талшықтарының бірдей жиырылуына әкеледі. Жүрек бұлшықетінің үнемі жиырылуы, жүрек соғуына себеп болатын, спонтанды деполяризацияның бір мысалы. Әдетте, қатысты бұлшықетті қасақана қозғалысқа келтіргенде фасцикуляциялар дереу тоқтатылады, бірақ бұлшықет қайта босаңсқаннан кейін олар қайтадан пайда болуы мүмкін. Фасцикуляцияларды және тиктерді ажырату қажет. Мысалы, жоғарғы немесе төменгі қабақтың шағын қылығы тик емес, себебі ол бүкіл бұлшықетті қамтымайды, керісінше, бірнеше бұлшықет талшықтарының тоқтатылмайтын қылығы болып табылады.
A fasciculation, or muscle twitch, is a spontaneous, involuntary muscle contraction and relaxation, involving fine muscle fibers. They are common, with as many as 70% of people experiencing them. Deeper areas of contraction can be detected by electromyography (EMG) testing, though they can happen in any skeletal muscle in the body. Fasciculations arise as a result of spontaneous depolarization of a lower motor neuron leading to the synchronous contraction of all the skeletal muscle fibers within a single motor unit. An example of normal spontaneous depolarization is the constant contractions of cardiac muscle, causing the heart to beat. Usually, intentional movement of the involved muscle causes fasciculations to cease immediately, but they may return once the muscle is at rest again. Tics must also be distinguished from fasciculations. Small twitches of the upper or lower eyelid, for example, are not tics, because they do not involve a whole muscle, but rather are unsuppressible twitches of a few muscle fibre bundles.
Себептер
Фасцикуляциялардың түрлі себептері болады, олардың көпшілігі қаусіз, бірақ моторлық нейрондардың ауруларынан да туындауы мүмкін. Денсаулығы жақсы адамдардың 70%-на дейін осындай құбылысқа тап болады.
Тәуекел факторлары
Жақсы қарынды фасцикуляциялардың пайда болу қаупі жасқа, стресске, шаршауға және ауыр физикалық жаттығуларға байланысты. Басқа факторларға антихолинергиялық препараттарды ұзақ мерзімді қолдану жатады. Атап айтқанда, оларға дифенгидрамин (саудалық атаулары Benadryl, Dimedrol, Daedalon және Nytol) – антигистаминдік және ұйқы қоздырғыш ретінде қолданылатын, және дименгидринат (саудалық атаулары Dramamine, Driminate, Gravol, Gravamin, Vomex және Vertirosan) – жүрек ауруы мен қозғалыс ауруына арналған этаноламиндер кіреді. Жақсы қарынды фасцикуляция синдромы (ЖҚС) бар адамдар мұндай дәрі-дәрмектерді қабылдағаннан кейін бірден параэстезияны (әсіресе, ұюды) сезінуі мүмкін; фасцикуляция эпизодтары дәрінің әсері біткен кезде басталады. Стимуляторлар фасцикуляцияларды тікелей тудыруы мүмкін. Оларға кофеин, псевдоэфедрин (Sudafed), амфетаминдер және бронхты кеңейтетін салбутамол (саудалық атаулары Proventil, Combivent, Ventolin) жатады. Көңіл шоғырландыру тапшылығы синдромын (КШТС) емдеу үшін қолданылатын дәрілерде көбінесе стимуляторлар болады және олар жақсы қарынды фасцикуляциялардың жиі кездесетін себептерінің бірі болып табылады. Астма және КШТС фасцикуляциялардан гөрі әлдеқайда қауіпті болғандықтан, пациент дәрігермен немесе фармацевтпен кеңескеннен кейін бұл жанама әсерді көтеруі мүмкін. Деполяризациялық нейромискулярлық блокатор – сукцинилхолин фасцикуляцияларды тудырады. Бұл препаратты қолданудың қалыпты жанама әсері және сукцинилхолин енгізу алдында деполяризацияланбайтын нейромискулярлық блокатордың кішкентай дозасын, әдетте деполяризацияланбайтын НМБ индукциялық дозасының 10% -ын қолдану арқылы оның алдын алуға болады. Кофеин сияқты препарат фасцикуляцияларды тудырса да, бұл оның жалғыз себебі дегенді білдірмейді. Мысалы, магнийдің өте аз тапшылығы (төменде қараңыз) фасцикуляциялардың пайда болуы үшін жеткіліксіз болуы мүмкін, бірақ кофеинмен біріктірілгенде екі фактордың бірі жеткілікті болуы мүмкін.
Емдеу
АЛС-пен ауыратын адамдарда фасцикуляцияларды емдеудің дәлелденген жолы жоқ. АЛС ауруымен ауыратын науқастарда фасцикуляция жиілігі аурудың соңғы мерзімімен байланысты емес және қол-аяқтардың әлсіздігі мен атрофия дәрежесіне тәуелсіз. Фасцикуляция жиілігіне ғана сүйене отырып, АЛС ауруының қаншаға созылатынын болжауға болмайды.
Эпидемиология
Фассикуляциялар еркектерде жиірек кездеседі, және зерттеу үлгілерінде клиникалық мамандардың саны артық.