Кіріспе

1972 жылы Мартин Скорсезе режиссерлік еткен фильм

«Бокскар Берта» – 1972 жылы түсірілген американдық романтикалық қылмыстық драма. Фильмнің режиссері – Мартин Скорсезе, продюсері – Роджер Корман, сценарий авторлары – Джойс Х. Коррингтон мен Джон Уильям Коррингтон. Шағын бюджетпен түсірілген бұл фильм «Жолдас қарындас» романының еркін бейімделуі болып табылады, ол Берта Томпсон есімді ойдан шығарылған кейіпкердің шартты автобиографиясынан алынған. Бұл Скорсезенің екінші толық метражды фильмі.

Сюжет

Boxcar Bertha Thompson, кедей оңтүстік қызы, әкесінің егін шашу ұшағы құлағанда жетім қалды. Ұлы депрессия басталды, ол көп ұзамай жүк вагондарында саяхаттауға көшті. Бірнеше жылдан кейін ол Білл Шеллимен, кәсіподақ ұйымдастырушысымен танысып, олар ғашық болды. Бертаның әкесі үшін жұмыс істеген құмар ойыншы Рейк Браун және фон Мортонмен бірге олар кездейсоқ түрде пойыз және банк тонауларға қатысты. Соңында олар Оңтүстік Америкада теміржол басшысы Х. Бакрам Сарториске қарсы тұрады. Топ заңнан қашып жүрген жаман атқа ие болды және теміржол компаниясы тарапынан қуылды. Қуу кезінде Рейк атып өлтірілді, ал Билл мен Вон тізбекке байланды. Берта қашып құтылды, бірақ зорлыққа ұшырап, проституцияға түсіп қалды. Ол күтпеген жерден қараларға арналған тавернада Вонмен кездеседі және Билл түрмеден қашып, қазір жасырынып жүргенін біледі. Вон Бертаны жасырынып жүрген жерге жетеледі, онда ол Биллмен қайта табысып, қуанышқа бөленеді, бірақ Сартористің қарақшылары кіріп, Биллді айқышқа шегелейді. Олар кетпес бұрын Вон пайда болып, қарақшыларды жоқ қылып, Бертаны құлдықтан азат етеді.

Өндіріс

"Қанды ана" фильмінің сәттілігінен кейін Роджер Корман тағы бір әйел гангстер фильмін жасағысы келді. Джули Корман әйел бандиттерді зерттеп, "Баккар Берта" туралы әңгімеге тоқталды. Мартин Скорсезе өзінің тұңғыш толық метражды фильмі бойынша режиссерлікке шақырылды. Оған Барбара Херши, Дэвид Каррадин және Барри Примус сияқты басты актерлер берілді, сондай-ақ Арканзас штатында 24 күндік түсіру жоспары ұсынылды. Пойыз сахналарына Reader Railroad қолданылды. Сол көріністердегі локомотив – 1920 жылғы "Болдуин 2-6-2" No. 108, кейіннен 1970 жылдардың аяғында Конвей Scenic Railroad-та пайдаланылды. Скорсезе фильмде Бертаның клиенттерінің бірі ретінде эпизодтық рөлде ойнайды. Барбара Херши кейін фильмді "Роджер Корманның және зорлық-зомбылық пен секс сахналарының салдарынан қатты зардап шеккенімен, өте көңілді" деп сипаттады. Бірақ актерлер мен Марти Скорсезе режиссер ретінде біз көп көңіл көтердік. Біз кейіпкерлерді жақсы түсіндік, бірақ көбінесе осының бәрін көру қиын, себебі көздеріңізге қан мен секс сахналары түседі. Херши фильмнің секс сахналарын "ешқандай қосымша амалсыз түсіргендерін" ашық түрде мәлімдеді.

Тарату

1972 жылы тамызда "Плейбой" журналында фильмдегі жыныстық сипаттағы көріністерді бейнелейтін суреттер жарияланды.

Қабылдау

Boxcar Bertha сыншылардан әртүрлі пікірлер алды. 24 сынға негізделген Rotten Tomatoes веб-сайтында 54% мақұлдау көрсеткіші бар, орташа бағасы 5,1/10. Сайттың сыншыларының консенсусы бойынша, "Роджер Корманның басқа қылмыстық фильмдерінен тым көп алынғандықтан, Boxcar Bertha өз алдына толыққанды туынды емес, жас Мартин Скорсезеге арналған жаттығу сияқты көрінеді". Мартин Скорсезе фильмнің жобалық нұсқасын Джон Кассаветске көрсетті. Кассаветес Скорсезені кеңсесіне шақырып: "Марти, сен өміріңнің бір толық жылын бір дұрыс емес нәрсе жасауға жұмсадың. Бұл жақсы фильм, бірақ сен осы сияқты фильмдер жасайтындардан жақсысың. Осындай пайдаланушылық нарыққа тартылып қалма, жай ғана басқаша нәрсе жасауға тырыс" деді. Осы кеңес Скорсезеге келесі фильмі "Жаман көшелер" жұмысында шабыттандырды. Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, оны "ерекше қызықты фильм" деп атады. Режиссер Мартин Скорсезе әрекетке қарағанда көңіл-күй мен атмосфераға көбірек мән берді, ал оның зорлық-зомбылығы әрқашан тікелей және жағымсыз – жаңа зорлық-зомбылықтың болуы керек екеніндей бостандық пен қуаныш сыйламайды. Біз жанның қараңғы түніне енгендей сезім аламыз. The New York Times газетінен Хауард Томпсон фильмді "қызықты тосынсый" деп тапты, Каррадиннің "тамаша" ойынын және Скорсезедің "өзінің шығармашылығын ашқан" "керемет" режиссурасын жоғары бағалады. Los Angeles Times газетінен Кевин Томас: "Boxcar Bertha туралы ең әсерлісі – 28 жастағы режиссер Мартин Скорсезе Голливудтағы алғашқы қадамында осындай таныс материалды өмірге қабілетті фильмге айналдыруға қалай қол жеткізгені". Variety журналынан Артур Д. Мерфи фильмге теріс пікір жазып: "Оның ниеттері қандай болмасын, Boxcar Bertha көптеген адамдарды өлтіру үшін ғана жасалған. Фильмнің соңғы нұсқасы сценарийде болған көңіл-күй мен себептерді жойды, қалғаны – ұрыс, оқ ату, соққылар және мақсатсыз қозғалыс". Chicago Tribune газетінен Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың біреуін беріп, оны "әдепсіз фильм" деп атады, ал зорлық-зомбылық "соққы бермейді. Ол тек депрессияға түсіреді". The Monthly Film Bulletin журналынан Том Милн былай деп мәлімдеді: "Жаман сценарийленген, таң қалдыратын түсірілген, Дэвид Каррадин, Барбара Херши және әсіресе Барри Примустың керемет актерлік шеберлігімен ойналған Boxcar Bertha, оны пайдаланушылық фильм деп жазғандардан (мысалы, Variety) әлдеқайда артық және ол Bloody Mama мен Бонни мен Клайд фильмдерімен салыстыруға лайық".