Кіріспе

1954 жылы Айзек Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі "Өлімсіз бард" – американдық жазушы Айзек Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Ол алғаш рет 1954 жылғы мамыр айында Universe Science Fiction журналында жарияланды және содан бері бірнеше жинақтар мен антологияларда қайта жарияланды, соның ішінде Earth Is Room Enough (1957) және The Best Science Fiction of Isaac Asimov (1986). (Earth Is Room Enough (Panther Books Ltd. 1973 жылғы қайта басылымы) кітабында әңгіменің тақырыбы мазмұндамада "Өлсіз бард" деп, ал сол әңгімеге арналған бетте "Өлімсіз бард" деп көрсетілген. "Автордың ордеалы" атты туындыда да ұқсас, бірақ кері өзгеріс байқалады.) Оның көптеген әңгімелері сияқты, бұл да әңгіме түрінде баяндалады, нақтырақ айтқанда колледж факультетінің жылдық Рождестволық кешінде екі профессордың арасындағы сұхбат. Азимовтың өзінің туындыларына әдебиеттанушылардың қалай қарағанын көргеннен кейін бұл әңгімені жазғаны болжамдалады. Оның автобиографиясы "In Memory Yet Green" ғылыми-фантастиканың біртіндеп "құрметті" саналып, қадір-қасиетке ие болғанын, сонымен бірге әдебиеттану профессорларының тіпті Азимовтың өзінің әңгімелері туралы да ғылыми-фантастика туралы түсініксіз нәрселер жазғанын, оның мүлдем түсінбегенін айтады. "Өлімсіз бард" – Азимовтың Уильям Шекспирге деген терең құрметін көрсететін, сонымен бірге Шекспирдің шығармаларына қатысты символикалық, фрейдистік және жаңа сындық тұрғысынан жасалған интерпретацияларды сатиралық тұрғыдан бейнелейтін туынды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Физика профессоры доктор Финес Уэлч ішімдік ішіп, ағылшын тілі мұғалімі Скотт Робертсонмен сөйлесе бастайды. Уэлч: "Мен атақты өлгендердің рухтарын қайта тірілте аламын" деп жариялайды. Ол "уақытша көшіру" арқылы өткеннен қазіргіге адамдарды әкеле алатынын түсіндіреді. Алғашында Робертсон Уэлчтің әңгімесін алкогольге негізделген қызықты қиял деп санайды және әңгімеге қуана бастайды. Уэлчтің айтуынша, ол ең алдымен бұрынғы ғалымдарды – Архимед, Исаак Ньютон, Галилео Галилейді алып келуді ойлады. Алайда ғалымдардың ешқайсысы жиырмасыншы ғасыр қоғамын қабылдауға жеткілікті бейімделмеді; Уэлч өзіне бейімделетін, әмбебап сана табу керектігін түсінді. "Олай болса, мен Шекспирді сынап көрдім", – дейді ол. Бұл Робертсонды таң қалдырады және ашуландырады, өйткені бұл "жақын мақсатқа" тиесілі. Уэлчтің айтуынша, Шекспир кез келген дәуірдегі адамдарды түсінуге қабілетті болған, және ол қазіргі заманға әлдеқайда оңай бейімделген. Уэлчтің айтуынша, Шекспир болашақ ұрпақтардың өзі туралы не ойлағанын білгісі келді. Уэлч оған әдебиет сыншылдарының кітабын тапқанда, Шекспир ашуланып: "Құдай рақымы болсын! Бес ғасырдың ішінде сөзден не шығаруға болмайды? Менің ойымша, ылғалды шүберектен де су ағызып алуға болады!" Уэлчтің айтуынша, ақырында ол Шекспирді Шекспирдің пьесаларын оқытатын кешкі сыныпқа жаздырды – сол сыныпты, тағдырдың бұйрығымен, Робертсон оқытқан. Осы кезде Робертсон шынымен уайымдай бастайды. Ол ерекше акценті бар шаштары жұқарып кеткен адамды еске алады және Уэлчтің оқиғасы тек алкогольдік қиял емес пе деп күмәндана бастайды. Ол Уэлчтен не болғанын сұрап, физикті ашуға салады. Шекспир масқараланғанын айтып, Уэлч оны 1600 жылға қайтарды: "Сен, қарапайым адам, оны емтихансыз қалдырдың!" Асимов бұл әңгімені ағылшын тілі мұғалімдеріне кек алу үшін жазғанын айтады. Сонымен қатар, ол оқиғаның өзі туралы екенін айтады. Өзінің шығармаларына қатысты сұрақтарға жауап бере алмай, ол өзі туралы тестке де тапсыра алмайтынын түсінеді.