Кіріспе

Итальяндық скрипка жасаушылар отбасы

Амати (/ə/'m/ɑː//t//i/, aˈmaːti) – шамамен 1538-1740 жылдары Кремона қаласында өмір сүрген итальяндық скрипка жасаушылар отбасының тегі. Олардың маңыздылығы Бергонци, Гварнери және Страдивари отбасыларымен бірдей делінеді. Бүгінде Николо Амати жасаған скрипкалардың құны шамамен 600 000 долларды құрайды. Аспаптардың ескілігі мен сирек кездесуіне байланысты, Амати скрипкалары көбінесе мұражайларда немесе жеке коллекцияларда сақталады және олардың көпшілік алдында ойнатылуы сирек.

Андреа Амати

Андреа Амати (шамамен 1505 – 20 желтоқсан 1577) скрипка, альт және виолончель құралдарының, «скрипка отбасы» деп белгілі болған, дизайнын жасады және құрастырды. Италияның Кремона қаласында жұмыс істейтін ол негізгі форманы, пішінді, өлшемдерін, материалдарды және құрастыру әдісін стандарттады. Жақын орналасқан Брешиядан шыққан шеберлер, мысалы Гаспаро да Сало, Микели, Занетто және Пеллегрино тәжірибе жасады, бірақ қазіргі скрипка отбасына түпкілікті бейнені берген Андреа Амати болды. Андреа Амати 1555 жылы Лоренцо де Медичиден скрипкаға алғашқы тапсырыс алғаны туралы мәлімдеме дұрыс емес, себебі Лоренцо де Медичи 1492 жылы қайтыс болды. Андреа Амати жасаған бірнеше аспап сақталған, олар 1538 (Амати 1538 жылы «Патша» деп аталған алғашқы виолончельді жасады) және 1574 жылдар аралығында жасалған. Олардың ең көп саны 1560 жылға келеді – Франция королевасы Екатерина де Медичинің тапсырысы бойынша 38 музыканттан тұратын оркестрге арналған жиынтық. Осы 38 құралдың ішінде Амати екі өлшемдегі скрипкалар, екі өлшемдегі альттар және үлкен виолончельдер жасады. Олар 1789 жылғы француз революциясына дейін қолданылды және олардың тек 14-і ғана сақталды. Оның жұмысы ең жақсы материалдарды таңдаумен, орындаудағы жоғары шеберлікпен, жұмсақ, айқын янтарь түсімен, жұмсақ, мөлдір лакпен және дизайн принциптерінде акустикалық және геометриялық принциптерді терең пайдаланумен ерекшеленеді.

Антонио мен Джироламо Амати

Андреа Аматидің орнын оның ұлдары Антонио Амати (шамамен 1537–1607) және Гироламо Амати (шамамен 1551–1630) басты. "Амати ағайындылары" деп белгілі болған олар, дизайнде маңызды жаңалықтар енгізді, оның ішінде f-түтікшелерінің пішінін жетілдірді. Олар виоланың ескі тенор форматынан өзгеше, қазіргі заманғы альт форматын жасаушылардың біріншілері деп саналады, бірақ олар осыны алғаш жасаған деген кең таралған сенім бар.

Танымал мәдениетте

Патрик О'Брайанның ойдан шығарылған британдық теңіз капитаны Джек Обри «Хирургтің серігі» кітабында «өзінің статусынан әлдеқайда жоғары, тіпті Амати скрипкасы» бар деп сипатталған. «Шараптың қара теңізінде», серияның он бесінші кітабында Стивен Матурин енді Гироламо Аматиге, ал Обри Гварнериге ие. Сатьяжит Рэйдің «Босепукуре Хунхарапи» әңгімесінде, ойдан шығарылған детектив Фелуда кейіпкердің Амати скрипкасы болғандықтан өлтірілгенін анықтайды. «Gunslinger Girl» манга және аниме сериясында Генриетта Амати скрипкасының қорабын алып жүреді. Оның ішінде тапсырмада болса Fabrique Nationale P90, әйтпесе нағыз скрипка болады. «Yours Truly, Johnny Dollar» радиошоуында 1956 жылғы қаңтардағы «Рикардо Америго ісі» эпизоды ұрланған Амати скрипкасы туралы болды. 2022 жылғы Кормак Маккартидің «Жолаушы» және «Стелла Марис» романдарында Алисия Уэстерн жасөспірім шағының ортасынан кешке дейін, мұраға алған ақшадан қолма-қол төлеп, 200 000 доллардан астам тұратын Амати скрипкасын сатып алады. «Stella Maris» кітабында ол психиатриялық ауруханада болғанда психиатрына сатып алудың егжей-тегжейін және Амати аспаптарының тарихын айтады. McCarthy, C., The Passenger және Stella Maris, Нью-Йорк: Knopf (2022).