Кіріспе

Глей – Францияның Дуб департаментіндегі коммуна. Ол Швейцариямен шекараға жақын, Юра тауларында орналасқан.

Тарих

888 жылы Глейдің маңындағы аймақ Бургундияның бір бөлігі болды, ал 1034 жылы Киелі Рим империясының билігіне қарады. Ауыл алғаш рет 12 ғасырда шыны жасау орталығы ретінде тарихи деректерде кездеседі, ал Глей атауы француз тіліндегі «шыны» деген сөзден шыққан. Келесі ғасырларда аймақтың билігі көп рет ауысты, себебі көптеген ұсақ феодалдық аймақтар жер, салықтар және ықпал үшін үнемі бәсекелесіп отырды. 1200-1700 жылдар аралығында Глейге қазіргі Францияға (Монбельяр), Германияға (Вюртемберг) және Швейцарияға (Нойшатель) жататын қалалар мен мемлекеттер кезекпен билік етті. 1259 жылы Монбельярдың Маргаритасы, Монбельярдың III Тьеррисінің (1205–1283) қызы, Нойшательдің ұлы герцогіне үйленді. Оның қалың малдарының ішінде Бламонт (Глейді қоса), Шатело, Белмонт және Куисанс иеліктері болды. Бламонтты Нойшатель иелері Бургундия графтары мен герцогтарының қорғауына алды, Монбельярдың кейінгі ұрпақтарына өткеннен кейін оны қайтарып алудан қорғау үшін. III Тьерри өсиетімен Монбельярдың өзін Гиллемет графшаға, өзінің шөбересіне тапсырды. Ол Бургундия лордымен үйленгендіктен, Монбельярдың барлық аумағы Бургундияның билігіне көшті, бұл III Тьерридің басқа ұрпақтарын ашуға мәжбүр етті, олар осы аймақты өздері басқаруды үміттенеді. Мұрагерлік соғыстың алдын алу үшін Бургундиялық Рено кейбір жеңілдіктер жасады. 1283 жылдың көктемінде ол Нойшатель лорды IV Тибоға Бламонт (Глейді қоса) және Шатело иеліктерін берді және олардың Нойшательде ұсталатынын кепілдік берді. Келесі ғасырда Глей кем дегенде екі рет Нойшательдің билігінен күшпен босануға тырысты. Әрбір әрекет сәтсіз аяқталды. 1340 жылы Нойшательдің VI Тибоуд әйелінің қалың малдарының бір бөлігі ретінде Глей, Эримонкур, Пьерфонтен, Селонкур және Виллар-ле-Бламон ауылдарын алды. 1383 жылы Глей Нойшательдің VIII Тибоның әйелінің қалың малдарының бір бөлігі болды (басқа көптеген жергілікті қалалармен бірге). Кейінгі ғасырларда ол Монбельяр, Бургундия герцогы, Франция Корольдігі, Швейцария Конфедерациясы және Базель арасындағы үнемі өзгеріп отыратын одақтардың, бәсекелестік пен соғыстардың бір бөлігі болды. 1439 жылы Арас келісімінен (1435) кейін Франция королі VII Карл мен Бургундия герцогы Филипп арасындағы соғыс аяқталғаннан кейін, жалдамалыларға ақы төленбегендіктен, олар аймақты тонады. 1474 жылдың тамызында Бургундия соғыстары кезінде, Шарль Сұңғақтың Эльзасты жойғанынан кейін, аймақ қайтадан қатты зақымдалды. 1477 жылы Нанси шайқасында швейцариялықтардың қолынан қаза тапқаннан кейін Глейдің маңындағы аймақ Базель епископы Жан де Веннингеннің билігіне көшті. 1478 жылы шіркеу аймақты Нойшательге қайтарды. 16 ғасырдың басында Нойшатель иелерінің билігі әлсіреген, себебі IX Тибо еркек мұрагерге ие бола алмады. Соғыстар мен сот процестерімен толы мұрагерлік күресінен кейін 1506 жылдың 4 мамырында Вюртемберг герцогы Ульрих, Монбельярды да басып алып, Монбельяр графы атағын алған, Бламонттың барлығын, соның ішінде Глейді сатып алды. Германияның Вюртемберг герцогтары лютерандық болғандықтан, Францияның көп бөлігі католиктік болғанына қарамастан, Глейдің маңындағы аймақ осы уақыттан бері лютерандық болып табылады. Отыз жылдық соғыс кезінде Глейдің маңындағы аймақ қатты зардап шекті. 1635 жылы ғана аймаққа екі жақты одақтастардың әскерлері басып кірді, олар оба мен ашаршылықтан зардап шекті. Испанияның билігінде болғаннан кейін, Глейдің маңындағы аймақты 1668 жылы француздар басып алды, бірақ Экс-ла-Шапель келісімі бойынша қайтарып берді. 1674 жылы Франция бұл аймақты қайтадан басып алды, ал 1678 жылы Нимгеген келісімінде ол Францияға берілді. Париждегі корольдің билігі жергілікті экономиканы қиратқан ауыр салық салуға әкелді. 1790 жылы Француз революциясынан кейін Глейдің маңындағы аймақты қамтитын Дубс департаменті құрылды. 1815 жылы Ватерлоо шайқасында Наполеон жеңілгеннен кейін, француз әскерлері мен Швейцарияның әртүрлі бөлімшелері арасында шекаралық қақтығыстар басталды, өйткені соңғылары Париждегі хаостан пайдалануға тырысты. Глей Швейцария шекарасына жақын Францияның бақылауындағы аймақта қалса да, бұл аймақ одан әрі зардап шекті. Екінші дүниежүзілік соғыста Глей француз әскерлері 1944 жылдың қыркүйегінде азат етті, бірақ кейбір ұрыстар қараша айына дейін жалғасты.

Глей орталығы

Соңғы жылдары қала Glay орталығының арқасында дамыды, ол соңғы кезде 120 бөлмелі қонақ үйімен бірге конгресс орталығы болып жұмыс істеді, мақсаты – аймаққа көбірек туристер тарту еді. Бұл мекеме 1823 жылы швейцариялық пастор Жаке ата аймақтағы мұқтаж протестант балаларына кәсіби білім беру үшін құрылған. Кейін ол жеке колледж ретінде пайдаланылды, ал 1953 жылы конференц-орталыққа айналдырылды. Орталық 2004 жылдың қыркүйек айында бюджеттік себептермен және ескі ғимараттар қазіргі Еуропалық Одақтың құрылыс нормаларына сай келмегендіктен жабылды. Бұл жағдай аймақтағы лютеран қауымдастықтары үшін үлкен шығын деп есептелді.

Жақын қалалар

Келесі суретте 4 км (2,4 миль) радиустағы жақын жердегі қалалар көрсетілген.