Кіріспе

Вивиан Альварес Солон (30 қазан 1962 жылы туған) – 2001 жылғы шілдеде Иммиграция және көпмәдениетті және жергілікті халықтар істері департаменті (DIMIA) тарапынан Филиппинге заңсыз шығарылған австралиялық азамат. 2005 жылғы мамыр айында оның депортацияланғаны жұртқа белгілі болды, бірақ DIMIA бұл қателікті 2003 жылы анықтаған. Солонның отбасы 2003 жылғы шілдеден бастап оны жоғалған адам деп есептеген, ал 2005 жылғы мамырға дейін оның депортацияланғанын білмеген. Солонның заңсыз депортациясына байланысты жағдай Австралия ақпарат құралдарында қызу пікірталас тудырды. 2005 жылғы қазан айында Виктория полициясының бұрынғы комиссары Нил Комри жүргізген тергеу нәтижесінде Солонның депортациясы туралы есеп жарияланды. Есепте Канберрадағы бірнеше жоғары лауазымды DIMIA қызметкерлерінің 2003 және 2004 жылдары Солонның заңсыз депортациясы туралы білгені, бірақ ешқандай шара қолданбағаны анықталды. Сондай-ақ, Солонның психикалық және физикалық денсаулығына тиісті назар берілмегені де анықталды. Солон 2005 жылғы 18 қарашада Австралияға қайтып келді.

Өмірбаян

Вивиан Альварес Солон 1962 жылдың 30 қазанында Филиппинде дүниеге келген. 1984 жылдың 26 мамырында Филиппинде австралиялық Роберт Янгқа үйленді. Содан кейін ол өзінің есімін Вивиан Солон Янг деп өзгертті. Екеуі Квинсленд штатының Брисбен қаласына көшіп, 1986 жылдың 3 наурызында Солон Австралия азаматы болып натурализацияланды. 1990 жылы жұбайлар ажырасып кетті, ал 1993 жылы ресми түрде ажырасты. Ажырасқаннан кейін ол өзінің есімін Вивиан Альварес Солонға қайта өзгертті. 1995-2000 жылдар аралығында Солон психикалық денсаулық мәселелеріне байланысты ем алды. Оған параноидтық психоз диагнозы қойылды, бұл оның мінез-құлқына әсер етті. Осы кезеңде ол Квинсленд полициясында шағын қылмыстық істер тіркеді және бір кезде Брисбендегі полиция оның психикалық жағдайына алаңдап, оны күзетке алды. Бір рет оның саусақ іздері тіркеліп, ұлттық құқық қорғау дерекқоры CrimTrac-қа енгізілді.

Австралиядан жер аударылу

Полиция есебінде 2001 жылы 16 ақпанда Солон бес жасар ұлын Брисбен қалалық балабақшасында қалдырып, оны алуға қайтып келмеген. Квинсленд премьері Питер Бити 2005 жылы 6 мамырда оның тоғыз жастағы ұлының содан бері күтімге алынғанын мәлімдеді. 30 наурыз күні түнгі сағат 23:47-де жедел жәрдем қызметі Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстігіндегі Лисмордағы саябаққа шақырылды. Олар Солонды ашық каналдың жанында, басына жарақат алған күйінде тапты. Оның аяқтары да қимылдамай тұрды. Ол осы жарақаттарды каналға құлағаннан кейін алған болуы мүмкін, бірақ кейбір БАҚ оның автокөлік апатына ұшырағанын болжады. Ол әлі күнге дейін көлік оны қағып кеткенін айтады, бірақ медициналық қорытынды бойынша, оған физикалық күш қолданылған. Оны Лисмор қалалық ауруханасына жеткізіп, жарақаттарын емдеді. Көп ұзамай ол психиатриялық бөлімге ауыстырылды, себебі ол аурухана қызметкерлеріне агрессивті мінез танытты, бұл бас жарақатының салдары болуы мүмкін. Ауруханада Солонды қараған әлеуметтік жұмыскер Гуинг Куп оның филиппин азаматы екенін анықтады және оның заңсыз иммигрант болуі мүмкін деген күдікке ілікті. Осыған байланысты әлеуметтік жұмыскер Иммиграция, көпмәдениет және халықтар істері департаментінің жергілікті бөлімшесіне хабарласты. DIMIA қызметкерлері Солонмен алғаш рет 2001 жылдың 3 мамырында сұхбаттасты. Comrie есебінде айтылғандай, офицерлер Солонның заңсыз иммигрант екенін болжады және толық тексеру жүргізбеді. 12 шілдеде Солон ауруханадан DIMIA күзетіне берілді және Брисбендегі мотельге жеткізілді. Ол өзінің Австралия азаматы екенін және елден кеткісі келмейтінін ресми тұлғаларға айтты, бірақ оған құлақ қосылмады. 17 шілдеде Квинсленд полициясы Солонды балабақшадан ұлын алуға келмегеніне бірнеше ай өткен соң, ресми түрде жоғалған адам ретінде тіркеді. Алайда, DIMIA бұл ақпаратты назарға алмады. 18 шілдеде Филиппин консулдығының Брисбендегі өкілі Солонды барды. Кездесуде Солон Янг деген австралиялық ер адамға үйленгенін айтты, бірақ бұл ақпарат DIMIA-ға жеткізілмеді. Консулдық Солонға саяхат құжаттарын беруден бас тартты, өйткені оның саяхаттауға жарамды емес деп санады (ол кезде ол мүгедектер коляскасында отырды), сондықтан DIMIA оны тексеру үшін басқа дәрігерді шақыртты. Бұл дәрігер оны ұшуға жарамды деп таныды және Солонды депортациялауға рұқсат беретін медициналық анықтамаға қол қойды. 20 шілдеде Солон Квинсленд полициясымен бірге ұшаққа отырғызылып, Манилаға ұшты. Әуежайдағы Qantas қызметкерлеріне тапсырылғаннан кейін, ол католик шіркеуінің басқаруындағы хосписке жеткізілді.

БАҚ-тағы дау-дамай

Анонимді жоғары тұрған иммиграциялық қызметкер Lateline-ге Солонның жағдайы Иммиграция, көпмәдениеттілік және аборигендер істері департаментіндегі жүйелік мәселеге байланысты екенін хабарлады. Lateline ресми өкілдің: "Құқық сақтау саласындағы адамдар, көбінесе, депортация жасау үшін үлкен қысымға ұшыраған, тәртіпсіздікке бой алған топ. Барлық қалыпты процедуралар бұзылған. Олар адамдарды ұстап, тиісті тергеу жүргізбей депортациялауға күш салады". Солонның депортациясына дейін оған соңғы рет қол жеткізген әлеуметтік жұмыскер иммиграциядан Солонның депортациясының негіздерін сұрағанын айтты. "Бұл жағдай мені қатты таңқалдырды, себебі олар оның ісі бойынша ешқандай құжат немесе мәлімет таба алмады". 2005 жылғы 13 мамырда Манилаға Австралия елшілігінің қызметкерлерімен бірге қайтарылып бара жатқанда, Солон өзінің депортацияланғанын білмейтінін мәлімдеді. Солонның сөзіне қарағанда, Австралиялық шенеуніктер оны емделу үшін Филиппинге жіберу керектігін хабарлаған және олар оған жол ақысын төлеуге көмектескен. Ол сондай-ақ иммиграциялық қызметкерлерге австралиялық паспорты бар екенін, бірақ сол кезде оны өзімен алып жүрмегенін айтқан. Lateline 2005 жылғы 14 мамырда Сыртқы істер және сауда департаментінен Солонға депортация жасалған кезде жарамды паспорт берілгенін растады. Солон австралиялық болғандықтан, оған үш паспорт берілген және ол он жыл бойы австралиялық паспортпен саяхаттаған. Оның соңғы паспорты 2000 жылдың қараша айында берілген, бірақ оны алған емес.

Коммерциялық тексеру

Солон ісі бастапқыда Палмер тергеуіне жолданды, ол Корнелия Раудың көші-қон орталығында заңсыз ұсталуын зерттеу үшін құрылған еді. Сенатор Ванстоун бұл істі жеке қарау керек деп шешіп, Ұлттық Омбудсмен, профессор Джон Макмилланға тергеу жүргізуді тапсырды. Омбудсмен тергеуді жүргізу үшін Виктория полициясының бұрынғы комиссары Нил Комриді тағайындады.

Тергеуді сынға алу

Соттан тыс тергеу жүргізу туралы шешімді кейбір топтар сынға алды, олар куәларды куәлік беруге міндеттеу үшін оның жеткілікті өкілеттікке ие емес деп санайтын. Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер жөніндегі комиссия комиссары доктор Сев Оздовски Солонның ісі бойынша Корольдік комиссия құруға шақырып, былай деді:

"Мұндай жағдайға қатысты барлық фактілерді анықтауға мүмкіндік беретін ашық тергеу қажет, куәгерлердің ерікті түрде куәлік беруіне жол беретін тергеу қажет, куәгерлерге қорғау шараларын ұсынуға мүмкіндік беретін және барлық қатысты құжаттарға қол жеткізе алатын тергеу қажет. Олай болса, бұл сот тергеуі, Корольдік комиссия немесе басқа да тергеу нысаны болуы мүмкін, бірақ бұл тәуелсіз тергеу болуы маңызды, ол куәгерлер мен ақпаратқа қол жеткізе алады." Квинсленд премьер-министрі Питер Бити премьер-министр Джон Ховардқа Солонның депортациясы және Корнелия Раудың ұсталуы жөнінде Корольдік комиссия құруға шақыратын хат жолдады. Битидің сөзіне қарағанда, Палмер тергеуінің аясында жеткілікті құқықтық қорғау көзделмеген, нәтижесінде он екі түзеу мекемесінің қызметкері куәлік беруден бас тартқан. 2005 жылдың 12 мамырында Австралиялық демократтар сенаторы Эндрю Бартлетт, Австралиялық жасылдар мен Австралияның Еңбек партиясының қолдауымен, Австралия Сенатында міндетті ұстау, депортация және оны іске асыруды басқару жөніндегі сот тергеуін немесе Корольдік комиссияны талқылауға бастама көтерді. Үкімет бұл мәселені дереу сот тергеуіне жіберудің қажеті жоқ екенін білдірді, себебі Палмер тергеуі осы мәселенің мән-жайларын анықтаған жоқ.

Есепке жауап

Есеп жарияланғаннан кейін сенатор Ванстоун DIMIA қызметкерлерін оқыту үшін Иммиграция, шекара қауіпсіздігі және нормативтік талаптарды сақтау колледжіне 50,3 миллион австралиялық доллар жұмсалатынын хабарлады. Иммиграциялық орталықтардағы денсаулық сақтау қызметтерін жақсартуға тағы 17,9 миллион доллар жұмсалмақ. Иммиграция мәселелері жөніндегі Лейборист партиясының өкілі Тони Берк сенатор Ванстоунды министрлік жауапкершілік қағидасы бойынша Солонның депортациясы үшін жауапкершілікті қабылдауға шақырды. Бірақ Ванстоун отставкаға кешуден бас тартты, өйткені министрлер өздері білмейтін нәрселерге жауапты болмауы керек деген жалпы түсінік бар еді. Ол сондай-ақ былай деді:

"Элтон Джонның "I'm Still Standing" әнінің авторлық құқығын сатып алуға тырысып көруді ойлап отырмын, бірақ бақытты сынағым келмейді. Сондықтан мен оны түнде үнсіз ойнаймын."

Өтемақы талаптары

Соллонның Австралияға оралуынан бұрын, БАҚ-та да, заңгерлер қауымдастығында да ол Коммуналдық үкіметке және/немесе Иммиграция департаментіне қарсы өтемақы талап ету мүмкіндігі туралы пікірлер айтылды. Сиднейдегі заңгер Джордж Ньюхаус бұрынғы Федералды сот судьясы, Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер комиссиясының президенті Маркус Эйнфельд пен адвокат Гарри Фридманды біріктіріп, заңгерлер тобын құрды. Олар Солон отбасымен заңдық мүмкіндіктерді талқылау үшін Манилаға сапарлады. Австралияның Азаматтық бостандықтар кеңесінің президенті Терри О'Горман заңдық шаралардың жеделдігін қорғады. Ол былай деді:
"Федералды үкімет ақша төлеуге және сот ісіне жауап беруге мәжбүр болғанда ғана Федералды көші-қон министрі мен Премьер-Министрге құқықтар мен принциптерді сақтау қажеттігін түсіндіруге болады. Үкіметтің иммиграциялық саясатын сынау әдетте ескерілмейді; тек ақша төлегенде ғана олар мән беріп, назар аударады." 2005 жылдың 18 қарашасында Солон Австралияға оралғанда, Маркус Эйнфельд К. К. оның өтемақысы зейнеткер Жоғары Сот судьясы сэр Энтони Мейсонмен жеке төрелік рәсімінің форматы туралы келісімге келгеннен кейін анықталатынын растады. Келісімнің бір бөлігі ретінде, Коммуналдық үкімет төрелік процесі аяқталғанға дейін Солонды күтіндіретінін мәлімдеді. 2006 жылдың 30 қарашасында Мейсон Солонға өтемақы төледі, The Age газеті бұл соманы 4,5 миллион австралиялық доллар деп хабарлады, бірақ Австралия үкіметі құпиялылыққа сілтеме жасап, соманы растаудан бас тартты.

2000 жыл

2000 жылдың 24 қарашасы – Сыртқы істер және сауда министрлігі Солонға үшінші паспортын шығарады. Ол ешқашан алынбайды.

2001 жыл

16 ақпан 2001 ж. – Солон ұлын Брисбендегі балалар бағдарламасына қалдырып, оны алу үшін қайта оралмайды. 2001 жылдың 31 наурызында Солон бас жарақатымен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының солтүстігіндегі Лисмор қаласындағы саябақта табылған. Аурухана қызметкерлері оның кім екенін анықтай алмады, сондықтан ол DIMIA қызметкерлеріне хабарланды. 3 мамыр 2001 ж. – DIMIA Солонмен алғашқы әңгіме жүргізеді. 2001 жылдың 17 шілдесінде Квинсленд штатының Отбасылық қызметтер департаменті Вивиан Солонды жоғалған адам деп полицияға хабарлайды. 20 шілде 2001 ж. – Солон Австралиядан Манилаға күштеп шығарылады. Qantas жердегі қызметкерлері оны Шетелдік жұмысшылар әл-ауқаты қауымдастығына жеткізеді. 2001 жылдың қыркүйегі – Солон Ана Терезаның қарындастары, «Мейірімділік миссионерлері» ұйымының мұқтаждар мен өлмеге жақын науқастарға арналған бөліміне түседі.

2003 жыл

2003 жылдың шілдесі – Квинсленд полициясының жоғалған адамдар бюросынан түскен сұраныс бойынша, екі DIMIA офицері «Вивиан Альварес» есімін «Вивиан Солон Янг» дерекқорындағы жазбамен сәйкестендіреді. Олар басшыларына Австралия азаматының заңсыз депортацияланғанын хабарлайды, бірақ одан әрі шаралар қабылданбайды. 20 тамыз 2003 – «Біз із қалдырмаймыз» телебағдарламасынан кейін Вивиан Солонды іздеп жарияланған хабарлама көрсетіледі. Соллон ханымды 2001 жылы оның депортациясына қатысқан бірнеше DIMIA офицері таниды және жағдайды басшыларына жеткізеді. Бірақ мәселені шешу үшін тағы да ештеңе істелмейді.

2006 жыл

30 қараша 2006 – Солон Австралия үкіметінен шамамен 4,5 миллион австралиялық долларына бағаланатын өтемақы алады.