Дадешкелиани әулеті – Грузияның Сванетиясының таулы аймағында билеген князьдық әулет. Тарихы, шығу тегі және Дadiani әулетімен байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дадешкелиани немесе Дадишкелиани әулеті – Грузияның таулы батыс аймағы Сванетиядан шыққан аристократтар әулеті. Олар 1720 жылдардан 1857 жылға дейін Сванетия княздығын биледі.
The House of Dadeshkeliani or Dadishkeliani was an aristocratic family from the mountainous western Georgian province of Svaneti. They ruled the Principality of Svaneti from the 1720s to 1857.
Тарих
Дадешкелиандар өздерінің Дагестанның Тарки қаласындағы Шамхал әулетінен тарағандарын мәлімдесе де, тарихи дәлелдер олардың 11-шы ғасырдан бері белгілі болған Сванетияның князьдік әулеті – Геловани әулетінен шыққандығын көрсетеді. Геловани әулетінің бір ханшайымы 17-шы ғасырдың ортасында Сванетия княздігін басып алған Дадиани князьдерінің шабуылынан тайып, Солтүстік Кавказдағы Кабардаға қашыпты. Оның үлкен ұлы Дадеш, жергілікті князь отбасына үйленген, ал оның аты кейіннен аймақта Дәдешкелиани деп аталатын жеке отбасының атына айналды. Оның ұрпақтары Сванетияға оралып, Дадианилардан иеліктерін қайтарып алып, 1720 жылдары Сванетия княздігіне екінші рет ие болды. Осыдан кейін Гелованилер Төменгі Сванетияны, ал Дәдешкелиандар Жоғарғы Сванетияны басқарды. 1820 жылдары Дәдешкелиандардың арасындағы қандық қарым-қастық салдарынан Сванетия княздігі екіге бөлінді. 1833 жылы Мингрелия князьдерінің делдалы арқылы екі тармақ та Ресейдің номиналдық билігін қабылдады. Бірақ олар өз істерін тәуелсіз жүргізуді жалғастырды және 1840 жылдардың соңына дейін Ресей шенеуніктеріне немесе шіркеу миссияларына аймаққа кіруге рұқсат бермеді. Дәдишкелиандар арасындағы династиялық таластар, Ресей үкіметіне наразылықтары және Қырым соғысы (1854-1856) кезіндегі бейтараптық Ресейдің тікелей араласуына әкелді. 1857 жылы Кавказ вице-патшасы Александр Барятинский Сванетияны күшпен бағындыруға бұйрық берді. Сванетия князі Константин келіссөздер жүргізуді жөн көрді, бірақ оған Ереванға жер аудару жазасы берілді. Кутаисидегі қоштасу кешінде ол жергілікті орыс әкімшісі Александр Гагаринмен жанжалдасып, оны және оның үш қызметкерін пышақтап өлтірді. Қолға түскеннен кейін Константин әскери сотта сотталып, ату жазасына кесілді. 1858 жылы княздық жойылды және Ресей тағайындаған офицердің (пристав) басқаруына берілген округке айналдырылды. Дәдешекелиани әулетінің бірнеше мүшесі Ресейдің шалғай провинцияларына жер аударылды, ал Грузияда қалғандары князьдық өкілеттіктерінен айырылды.
Although the Dadeshkeliani themselves claimed the descent from the Shamkhal dynasty of Tarki, in Dagestan, historic evidence shows that they were spun off from the House of Gelovani, a princely dynasty of Svaneti known since the 11th century. One princess of the Gelovani family is said to have survived the destruction of her clan by the princes Dadiani, who usurped the Principality of Svaneti in the mid 17th century, and to have fled to Kabarda in the North Caucasus. Her eldest son, called Dadesh, married into a local princely family and his name was later transformed into a separate family name locally pronounced as Dadeshkeliani. His descendants were able to return to Svaneti to reclaim the domain from the Dadiani, attaining to the principate of Svaneti in the 1720s for the second time. Since then, the Gelovani ruled the Lower Svaneti, whilst the Dadeshkelian the Upper Svaneti. In the 1820s, the Principality of Svaneti effectively split into two as a result of a blood feud between the rival Dadeshkeliani branches. Through the mediation by the princes of Mingrelia, both branches accepted nominal Russian suzerainty in 1833. Nevertheless, they continued to run their affairs independently and did not allow Russian officials or church missions into the area until the late 1840s. Continuing dynastic strife among the Dadishkeliani, their defiance to the Russian government, and vacillation during the Crimean War (1854 1856), however, led to direct Russian intervention. In 1857, Prince Alexander Baryatinsky, Viceroy of the Caucasus, ordered Svaneti to be subdued by armed force. The prince of Svaneti, Constantine, chose to negotiate, but was ordered into exile to Erivan. On a farewell audience in Kutaisi, he quarreled with a local Russian administrator, Alexander Gagarin, and stabbed to death him and three of his staff. When captured, Constantine was summarily tried by court martial and shot. In 1858, the principality was abolished and converted into a district administered by a Russian appointed officer (pristav). Several members of the Dadeshekeliani family were exiled to the remote Russian provinces and those who remained in Georgia were deprived of their privileges of autonomous princes.