Кіріспе

Матай 1:25 – Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының бірінші тарауының жиырма бесінші және соңғы аяты. Жүсіп ұйықтан оянғаннан кейін, періште оған Исаның тууы туралы нұсқау берген түс көреді. Ол Мәриямды үйіне алып, олардың некесін толықтырады, ал бұл аят олар біріккеннен кейін болатын оқиғаны түсіндіреді.

Талдау

Бұл тармақ Иса дүниеге келген кезде Мәриямның пәк қыз болғанын көрсетеді және бұл, Құдай сөзіндегі (Киелі жазбаларда) оның пәк болып тууының бір дәлелі ретінде келтіріледі. Киелі кітапта "білді" деп аударылған ἐγίνωσκεν сөзі көбінесе жыныстық қатынасқа қатысты қолданылады. Евгений Боринг былай дейді: "Осы сияқты тармақтарда жазба авторының жеке өмірге қатысты едәуір мәлімет білгені көрінеді, алайда Матай 1:20-дегі періште бұйрығы Исаның тууына дейін немесе кейін жыныстық қатынастан аулақ болу туралы ештеңе айтпайды." Бұл үзінді Мәриямның мәңгілік пәктігі туралы даудың ортасында тұр. Көптеген протестанттар үшін бұл тармақ оның мәңгілік пәктігін қабылдамаудың басты себебі болып табылады, себебі Матай авторы Исаның тууына дейін жыныстық қатынас болмағанын айтады, бірақ кейін болғанын меңзеп тұр. Фредерик Дэйл Брунер "дейін" деген сөзді бала туғаннан кейін "Жүсіп пен Мәриям толыққанды күйеу-әйел ретінде бірге өмір сүрді" деп түсіндіреді. Грант Р. Осборн былай деп жазады: "Жосеф Иса дүниеге келгенге дейін әйелімен ешқашан жыныстық қатынас жасамады." Пресвитериан Дэвид Хилл бұл сөздер Мәриямның мәңгілік пәктігін толығымен жоққа шығармайтынын мойындайды, бірақ егер мәңгілік пәктік идеясы жазба жазылған кезде кең таралған болса, онда Матай авторы оны нақтырақ айтар еді деп санайды. Ал Мартин Лютер Мәриямның Исаны дүниеге әкелгеннен кейін де пәк болғанына сенген. Рим-католик Реймонд Э. Браунның хабарлауынша, К. Бейер грек және семит тілдерінде "дейін" деген сөз кейін не болатыны туралы ештеңе білдірмейді; ал Браунның өзі Матай Иса туғанда Мәриямның пәктігін атап көрсетуге ғана қызығушылық танытқан, содан кейінгі жағдайға емес, сондай-ақ Матайдың оны білуге мүмкіндігі болған ба деп сұрайды. Лұқа 2:21-де айтылғандай, бала туғаннан кейін сегіз күн өткен соң сүндеттелді. Грек тіліндегі "оған ат қойылды" (ἐκλήθη) сөзі пассивті дауыста қолданылған. Алайда, Матай 1:21-де Жүсіпке балаға ат қоюға бұйырылған. Роберт Х. Гандридің пікірінше, Жүсіптің Исаға ат қоюы - оның заңды ұл екенін, сонымен қатар Дәуіт патшаның мұрагері екенін көрсетеді, бұл генеалогияда айтылған аргументтің жалғасы.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Г. Гелвидий бұл сөзді жай ғана танысу емес, тәндік қатынасқа қатысты деп түсіндіруге тырысып, артық қиындықтар тудырады, бірақ ешкім мұны бұрын да жоққа шығарған емес; не оның жауап берген ақымақтықтары ешқандай ақылды адамға есімге келген емес. Одан кейін ол «дейін» деген сөз белгілі бір уақытты көрсетеді, ол уақыт бұрын болмаған, сондықтан «Ол тұңғыш ұлын дүниеге келгенше оны білмеді» деген сөздерден кейін оны білгені анық екенін айтады. Мұны дәлелдеу үшін ол Киелі кітаптан көптеген мысалдар келтіреді. Біз бұған жауап ретінде «дейін» сөзі Киелі кітапта екі мағынада қолданылатынын айтамыз. Ал «білмеді» деген сөз тікелей тәндік қатынасқа қатысты екенін Гелвидийдің өзі көрсеткен, оның жиі жай ғана танысу мағынасында қолданылғанына ешкім күмән келтірмейді, мысалы, «Бала Иса Иерусалимде қалды, ал ата-анасы оның бұл туралы білмеді» (Лұқа 2:43). Сол сияқты, «дейін» сөзі Киелі кітапта кейде белгілі бір мерзімді, ал кейде шексіз уақытты білдіреді, оны Гелвидий көрсеткендей. (Исая 46:4). Егер олар қартайғанда Құдай бар болмай қала ма? Сондай-ақ, Құтқарушы Евангелияда былай дейді: «Міне, Мен әлемнің соңына дейін әрқашан сіздермен бірге болам» (Маттай 28:20). Ол әлемнің соңында оның шәкірттерін жалғыз қалдыра ма? Сонымен қатар, Апостол былай дейді: «Ол жауыздарын аяғының астына тигізгенше билік етеді» (1 Коринттіктер 15:25). Демек, егер жазылмаған болса, күмәндануға мүмкіндік болған нәрсе бізге нақты айтылды; ал қалғандары біздің түсінігімізге қалдырылды. Осылайша, Евангелист қателікке орын беруі мүмкін нәрседе, яғни оның күйеуі ұлының тууына дейін оны білмегенін нақты айтады, осыдан оның кейін де оны білмегеніне көз жеткізе аламыз.