Кіріспе
Балқан аспапы Шаржия (; ), ағылшын тілінде shargia деп аталады, ол Босния және Герцеговина, Сербия, Албания және Солтүстік Македония сияқты түрлі Балқан елдерінің халық музыкасында қолданылатын таспалы, пернелі, ұзын мойынды лютня. Бұл аспап Балқан тамбурасы, саз (немесе тамбура саз), тамбурица және тамбура сияқты аспаптардың кең отбасының бір бөлігі болып табылады.
The šargija (; ), anglicized as shargia, is a plucked, fretted long necked lute used in the folk music of various Balkan countries, including Bosnia and Herzegovina, Serbia, Albania, and North Macedonia. The instrument is part of a larger family of instruments which includes the Balkan tambura and the saz (or tambura saz), tamburica, and the tambouras.
Тарих
Бұл аспапты 20-ғасырда музыкатанушылар зерттеді. Олардың зерттеулері болжамдық және ұлтшылдық сипатта болды. Соңғы кезде американдық зерттеуші Ричард Марч тамбураның 1500 жылдары түріктермен бірге Балқанға келгенін анықтады. Оны Балқандағы халықтар, оның ішінде "қалалық мұсылман славяндары" және "Босния христиандары" қабылдады. Тамбура Хорватияға да жұмыспен келгендермен бірге жетті. Бүгінде шаргияны албандар, босниялықтар, сербтер және хорваттар таратады. Шаркиді Гег албандары Солтүстік Албанияда, Сербияда, сондай-ақ Черногория мен Солтүстік Македонияның кейбір аймақтарында қолданады. Аспап ән салу мен билеуге сүйемелдейді.
Сипаттамалары
Оның бастапқы төрт ішегі алты, тіпті жетіге дейін көбейтілген. Олар топталып, ішектердің 3 немесе 4 қатарын құрайды. Бұрын ішектер жылжымалы болған, бірақ аспап орнатылғаннан кейін көбінесе жылжытылмаған. Қазіргі заманғы аспаптарда жылжымайтын металл ішектер орнатылуы мүмкін. Ішектердің орналасу схемасы музыкант қатысатын музыкалық дәстүрде қолданылатын тональдық жүйеге байланысты. Аспаптың корпусы жеке таяқшалардан жасалуы немесе бір ағаштан қашалған болуы мүмкін. Шаржия көбінесе скрипкамен сүйемелдейді және түрік сазына ұқсас, дыбылдық ерекшелікке ие. Музыканттар "күрделі полифониялық техникаларды" қолданады. Шарки екі ішекті Чифтели немесе қифтелияға ұқсас немесе туыс, бірақ көбірек ішегі бар.