Джемал Паша: Осман әскери қолбасшысының өмірі мен қызметі
Djemal Pasha
Джемал Паша (1872-1922) – Осман әскери басшысы, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Үш Пашаның бірі. Сириядағы авторитарлық билеуі, Әта түркі ұлтшылдығына қарсылық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Османдық әскери жетекші (1872–1922)
Ottoman military leader (1872–1922)
Ахмет Джемаль (6 мамыр 1872 – 21 шілде 1922), сондай-ақ Джемаль-паша деп белгілі, Османдық әскери жетекші және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Осман империясын билеген Үш пашаның бірі болған.
Ahmed Djemal (; 6 May 1872 – 21 July 1922), also known as Djemal Pasha, was an Ottoman military leader and one of the Three Pashas that ruled the Ottoman Empire during World War I.
Джемаль Лесбос аралындағы Митилен қаласында дүниеге келген. II корпустың офицері ретінде Салоникада орналасқан, онда ол «Бірлік және прогресс» комитетінің реформаторларына деген саяси көзқарасын қалыптастырды. Бастапқыда христиан миссионерлерінің мақтауына ие болып, Адана қырғынының армян құрбандарына көмек көрсеткен. Әскери мансабында Джемаль Кемал Мұстафа Ататүрікпен бәсекелестікке түсіп, Балқан соғыстарының майданында Салоникада қызмет етті және Жоғарғы Портаға жасалған шабуылдан кейін Константинопольдің әскери басшылығына тағайындалды. Сирияда Джемальдің үш жылдық авторитарлық билігі жергілікті халықты, олар түрік ұлтшылдығына қарсы болғандықтан, наразылыққа ұшыратты. Джемаль-пашаның армян геноцидіндегі рөлі әртүрлі пікір тудырды, өйткені оның саясаты басқа «Бірлік және прогресс» комитетінің басшыларына қарағанда кем өлімге себеп болды; Джемаль армяндарды күштеп ассимиляциялауды жақтады.
Cemal was born in Mytilene, Lesbos. As an officer of the II Corps, he was stationed in Salonica where he developed political sympathies for the Committee of Union and Progress (CUP) reformers. He was initially praised by Christian missionaries and provided support to the Armenian victims of the Adana massacres. In the course of his army career Cemal developed a rivalry with Mustafa Kemal Atatürk, served in Salonica on the frontlines of the Balkan Wars and was given the military command of Constantinople after the Raid on the Sublime Porte. Djemal's authoritarian three year rule in Syria alienated the local population who opposed Turkish nationalism. Djemal Pasha's role in the Armenian genocide has been controversial as his policies were not as deadly as other CUP leaders; Djemal favored the forced assimilation of Armenians.
Ерте өмір және мансап
Ахмед Джемаль Митиленде, Лесбоста әскери фармацевт Мехмед Несиб Бейдің отбасында дүниеге келді. Джемаль 1890 жылы Кулели әскери орта мектебін бітіріп, 1893 жылы Стамбулдағы Әскери академияда (Мектеби Харбиеи Шахане) оқуын аяқтады. Ол Императорлық Бас штабтың 1-ші бөлімінде (Сераскерлік Ерқан Харбие) қызмет етті, содан кейін Екінші армияға қарасты Киркилезе бекіністерін салу бөлімінде жұмыс істеді. Джемаль 1896 жылы ІІ армия корпусына тағайындалды. Джемаль 1909 жылдың тамызынан 1911 жылдың сәуіріне дейін Адана вилайетінің губернаторы болды. Аданада ол Адана қырғынының армян құрбандарына көмек көрсетумен айналысты және аймақтағы христиан миссионерлері оны қабілетті әкімші ретінде жоғары бағалады. III армия корпусында ол болашақ түрік мемлекет қайраткерлері майор Фетхи (Окяр) және Мустафа Кемалмен (Ататүрк) бірге жұмыс істеді, бірақ Ататүрк 1913 жылы билікті басып алғаннан кейін Джемаль-паша мен оның әріптестерінің саясатымен бәсекелестікке түсті.
Ahmed Djemal was born in Mytilene, Lesbos, to Mehmed Nesib Bey, a military pharmacist. Djemal graduated from Kuleli Military High School in 1890 and completed his studies at the Military Academy (Mektebi Harbiyeyi Şahane), the staff college in Istanbul, in 1893. He was posted to serve with the 1st Department of the Imperial General Staff (Seraskerlik Erkânı Harbiye), and then he worked at the Kirkkilise Fortification Construction Department bound to Second Army. Djemal was assigned to the II Army Corps in 1896. Djemal served as the governor of the Adana Vilayet between August 1909 and April 1911. In Adana, he was involved in providing support for the Armenian victims of the Adana massacres, and was praised by Christian missionaries in the region as a competent administrator. In the III Army Corps, he worked with future Turkish statesmen Major Fethi (Okyar) and Mustafa Kemal (Atatürk), although Atatürk soon developed a rivalry with Djemal Pasha and his colleagues over their policies after they seized power in 1913.
Балқан соғыстары
1911 жылы Джемаль Бағдадтың губернаторы болып тағайындалды. Кейін ол Балқан соғыстарына Салоника майданында Түркияның еуропалық иеліктерін қорғау үшін қайта оралды. 1912 жылдың қазанында полковник шеніне көтерілді. Бірінші Балқан соғысының соңында жеңімпаз еуропалық елдермен келіссөздер жүргізуге қарсы Ыбырайтандық Бірлестіктің (CUP) дайындаған үгітінде маңызды рөл атқарды. Ол 1913 жылғы төңкерістен кейін Константинопольде туындаған мәселелерді шешуге тырысты. Джемаль Екінші Балқан соғысында да маңызды рөл атқарды, ал 1913 жылдың 23 қаңтарында Ыбырайтандық Бірлестіктің (CUP) төңкерісінен кейін Константинопольдің қолбасшысы болып тағайындалды және қоғамдық жұмыстар министрі болды. Оған Константинополь вилайетінің әскери басшылығын Ұлы визир Махмуд Севкет паша жүктеді және 1913 жылдың желтоқсанында оған паша атағы берілді. 1914 жылдың ақпан айында ол Осман империясының Әскери-теңіз министрі болып тағайындалды.
In 1911, Djemal was appointed Governor of Baghdad. He then resigned to rejoin the army in the Balkan Wars on the Salonica front line, attempting to protect Turkey's European possessions. In October 1912, he was promoted to colonel. At the end of the First Balkan War, he played an important role in the propaganda drawn up by the CUP against negotiations with the victorious European countries. He tried to resolve the problems that occurred in Constantinople after the Coup of 1913. Djemal played a significant role in the Second Balkan War, and with the revolution of the CUP on 23 January 1913, he became the commander of Constantinople and was appointed Minister of Public Works. He was assigned the military command in the Constantinople Vilayet by Grand Vizier Mahmud Sevket Pasha and by December 1913 he was given the title Pasha. In February 1914, he was promoted to Ministry of the Navy (Ottoman Empire) [tr].
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Еуропа екі лагерьге бөлінген кезде, ол Франциямен одақ құруды қолдады. Франциямен одақ шарттарын келісу үшін ол Францияға барды, бірақ сәттілікке жете алмады, содан кейін неміс жағын ұстаған Энвер мен Талааттың жағына шықты. Джемаль, Энвер мен Талаат 1913 жылы Осман үкіметін бақылауға алды. Үш паша Осман империясын Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде тиімді басқарды. Бұрын одақтастар тарапынан назарсыздан қалған Джемаль, Орталық державалармен одаққа көшті, әлгінде Германиямен толық одаққа қарсы болған болатын. Дегенмен, ол 1914 жылдың қазан айының басында министрлік өкілеттіктерін пайдаланып, адмирал Сушонға Қара теңізде алдын ала шабуыл жасауға рұқсат берді, нәтижесінде бірнеше күннен кейін Ресей, Ұлыбритания және Франция Осман империясына соғыс жариялады. Осман империясы соғысқа қатысқаннан кейін, Энвер паша Джемаль пашаны Мысырдағы британдық әскерлеріне қарсы Осман армиясын басқаруға тағайындады, Джемаль бұл қызметке келісті. 1914 жылдың соңында ол Осман империясының оңтүстік провинцияларының губернаторы және әскери қолбасшысы болып тағайындалды. Жергілікті арабтар арасында ол Саффах (السَّفّاح) деп белгілі болды, өйткені 1916 жылдың 6 мамырында Дамаск пен Бейрутта опасыздықпен айыпталған көптеген ливандық және сириялық араб ұлтшылдарын, соның ішінде сүнни мұсылмандарды, шиит мұсылмандарды және христиандарды асып өлтірген. Барлығы 1915-1916 жылдары Джемаль 34 сириялық және ливандық саясаткер мен ұлтшылды өлтірді. "Бейрут реформасы қозғалысының" жетекшісі Салим Әли Салам өзінің саяси естеліктерінде былай деп еске алады: Джамал паша өшпенділік науқанын қайта бастады; ол көптеген араб тұлғаларын мемлекетке опасыздық жасады деп айыптап, түрмеге қамады. Оның нағыз ниеті – ойлы адамдардың басын кесу еді, себебі, оның айтуынша, арабтар ешқашан күш ретінде пайда болмайды және олардың құқықтарын талап ететін ешкім қалмайды. Бейрутқа [Истанбұлдан] оралғаннан кейін, мені Джамал пашаны қарсы алу үшін Дамаскқа шақырды. Мен пойызға отырдым, ал Алейге жеткенде, пойыздың барлығының Дамаскқа тұтқындарды жеткізуге арналғанын анықтадық. Мен оларды көргенде, оларды Дамаскқа өлімге апарып жатқанын түсіндім. Сонда мен өзімді-өзім сұрадым: "Елдің беделді адамдарын қырған күні осы қасапшымен қалай кездесе аламын?" және "Онымен қалай сөйлесе аламын?" Дамаскіге келген соң, мен сол күні кешке, ештеңе болмас бұрын онымен кездесуге тырыстым, бірақ сәттілікке жете алмадым. Ертесіне таңертең бәрі аяқталды, ал Алейден әкелінген беделді адамдар дарға асылды. 1915 жылдың соңында Джемаль, Сирияның тәуелсіз патшасы ретінде Османдық әкімшілігін өз қолына алуды ұсынды. Бұл құпия келіссөздер нәтижесіз аяқталды, себебі одақтастар Осман империясының болашақ аумағы туралы келісе алмады; Франция қатты қарсылық көрсетті, ал Ұлыбритания империялық операцияларды қаржыландыруға дайын болмады. Оның ең сәтті әскери жетістігі 1915 жылдың басында Үндістаннан келген британдық Месопотамия экспедициялық корпусына қарсы болды. 35 000 британдық әскер Бағдадқа қарай солтүстікке қарай жүріп, салыстырмалы түрде аз шығынмен цитадельді басып алуға үміттенді. Джемаль паша үлкен армияны басқаруға тағайындалды, ақырында Халил Кут паша басқарды, ол Кут-әл-Амараны қоршау кезінде 200 000 түрік және араб көмекшілерін құрады. Британдықтар жараланғандарын Джемальдың келісімімен ғана эвакуациялай алды және қала үш жағынан қоршалған кезде эвакуациялауға рұқсат сұрап елшілерді жіберуге тырысты. Джемаль өзінің тиімді жағдайын бұзудан бас тартты және Тигр корпусының көмекке келген қайықтарды өзенмен жоғары көтерілуіне қарсылық көрсетті. Олар Джемальдың әкімшілік қабілетін және одақтастар әскеріне қарсы тұруға деген құлшынысын бағаламады. Осман әскерлері Ктесифон шайқасында қаһармандықпен шайқасты, бірақ содан кейінгі тұтқындар мен азаматтық адамдардың тағдыры кейін Джемаль пашаның соғыстағы беделін қатыгез және әрекетсіз генерал ретінде арттырды. Дегенмен, бұл жетістіктер Т. Е. Лоуренсті Кут түскеннен кейін 1916 жылдың сәуір айында олардың дипломатиялық кездесулері туралы маңызды есеп жазуға ықпал етті, ол "көрікті кейіпкер" сипаттамасын берді. 1916 және 1917 жылдары британдық барлау қызметі қоздырған араб көтерілісінің қаупі күшейе түсті. Джемаль Сирия провинциясын Сирияның қарсыластарына қарсы қатаң бақылауға алды. Джемаль әскерлері 1916 жылдан бастап араб және сириялық ұлтшылдарға қарсы да күресті. Осман билігі Бейрут пен Дамаскідегі француз консулаттарын басып алып, араб көтерілісшілерінің қызметі мен есімдері туралы мәліметтерді қамтитын француз құпия құжаттарын тәркіледі. Джемаль осы құжаттардан, сондай-ақ Децентрализация партиясына тиесілі құжаттардан алынған ақпаратты пайдаланды. Ол француз бақылауындағы көтеріліс әскери сәтсіздіктердің басты себебі деп сенді. Жиналған құжаттармен Джемаль араб саяси және мәдени қайраткерлері басқарған көтерілісшілерге қарсы шаралар қолданды. Бұған көтерілісшілердің Әлие сотында (Âliye Divan ı Harb i Örfisi) қылмыстық жазаға тартылуы ілесіп келді.
When Europe was divided into two blocs before the First World War, he supported an alliance with France. He went to France to negotiate an alliance with the French, but failed and then sided with Enver and Talaat, who favoured the German side. Djemal, along with Enver and Talaat, took control of the Ottoman government in 1913. The Three Pashas effectively ruled the Ottoman Empire for the duration of World War I. Previously snubbed by the Allies, Djemal switched his attention to an alliance with the Central Powers, although he had at first been opposed to a full alliance with Germany. Nevertheless, he agreed in early October 1914 to use his ministerial powers to authorise Admiral Souchon to launch a pre emptive strike in the Black Sea, which led to Russia, Britain and France declaring war on the Ottoman Empire a few days later. After the entry of the Ottoman Empire into the war, Enver Pasha nominated Djemal Pasha to lead the Ottoman army against British forces in Egypt, and Djemal accepted the position. In late 1914, he was assigned to the governorship and military command for the southern provinces of the Ottoman Empire. He was known among the local Arab inhabitants as as Saffāḥ (السَّفّاح), being responsible for the hanging of many Lebanese and Syrian Arab nationalists, including Sunni Muslims, Shia Muslims and Christians, wrongly accused of treason on 6 May 1916 in Damascus and Beirut. In total between 1915 and 1916, Djemal had 34 Syrian and Lebanese politicians and nationalists executed. In his political memoirs, the leader of the "Beirut Reform Movement" Salim Ali Salam recalls the following: Jamal Pasha resumed his campaign of vengeance; he began to imprison most Arab personalities, charging them with treason against the State. His real intent was to cut off the thoughtful heads, so that, as he put it, the Arabs would never again emerge as a force, and no one would be left to claim for them their rights After returning to Beirut [from Istanbul], I was summoned to Damascus to greet Jamal Pasha I took the train and upon reaching Aley we found that the whole train was reserved for the prisoners there to take them to Damascus When I saw them, I realized that they were taking them to Damascus to put them to death. So I said to myself: how shall I be able to meet with this butcher on the day on which he will be slaughtering the notables of the country? And how will I be able to converse with him? Upon arriving in Damascus, I tried hard to see him that same evening, before anything happened, but was not successful. The next morning all was over, and the notables who had been brought over from Aley were strung up on the gallows. At the end of 1915, Djemal with viceregal powers is said to have started secret negotiations with the Allies for ending the war; he proposed to take over the Ottoman administration himself as an independent king of Syria. These secret negotiations came to nothing, in part because the Allies reportedly could not agree on the future territory of the Ottoman Empire; France objected strongly, and Britain was unwilling to fund the imperial operations. His most successful military exploit was against the British Mesopotamian Expeditionary Force, which had arrived in early 1915 from India. 35,000 British troops marched north on Baghdad, hoping to take the citadel with relatively few casualties. Djemal Pasha was appointed to command and marshaled a vast army, ultimately led by Halil Kut Pasha, which by the time of the siege of Kut al Amara numbered 200,000 Turks and Arab auxiliaries. The British could only evacuate their wounded with Djemal's consent and attempted to send emissaries requesting permission to evacuate while the city was encircled on three sides. Djemal refused to compromise his advantageous position, and strafed enemy attempts by the Tigris Corps to take relief boats up river. They had underestimated Djemal's considerable administrative capabilities and will to resist the Allied armies. The Ottoman troops fought hard at the Battle of Ctesiphon, but the subsequent fate of POWs and civilians later enhanced Djemal Pasha's wartime reputation as a capricious and cruel general. Nonetheless, the successes impressed T. E. Lawrence to write a significant account of their diplomatic encounters when finally Kut fell in April 1916, which provides for "a colourful character". The ever present threat of Arab Revolt fomented by British intelligence was rising throughout 1916 and 1917. Djemal instituted strict control over Syria Province against Syrian opponents. Djemal's forces also fought against the Arab nationalists and Syrian nationalists from 1916 onwards. Ottoman authorities occupied the French consulates in Beirut and Damascus and confiscated French secret documents that revealed evidence about the activities and names of the Arab insurgents. Djemal used the information from these documents as well as from others belonging to the Decentralization Party. He believed that insurgency under French control was the main reason for his military failings. With the documents he gathered, Djemal moved against the insurgent forces which were led by Arab political and cultural leaders. This was followed by the military trials of the insurgents known as Âliye Divan ı Harb i Örfisi in which they were punished.
Төртінші армияның қолбасшысы
Газа гарнизонының бастығы майор Тиллерде 7 жаяу әскер батальоны, ат әскері эскадрильясы және түйе жасағы болды. Британдықтардың полковник Четвудтың қол астында қала алдында 2 мың әскері бар еді. Джемал 33-дивизиямен бірге Газаны азат етуге аттанды. Крессенштейн британдықтардың шабуылын тойтарып, Шеллал, Вади Газзе және Хан Юниске қарай агрессивті түрде жылжуды қалады, бірақ Джемал мұны мүлдем тыйым салды. Британдықтардың толық дивизиясы шегініп жатқандықтан, Джемал екі батальондық шабуылдың жойылатынын сезді. Джемалдың Ирактағы әріптестерінің бірі – инженер полковник Генрих Август Мейснер, ол Хиджаз және Бағдат теміржолдарын салған және Бір Гифгафада Суэц каналына теміржол салудың масштабты жобасымен айналысқан еді. 1915 жылдың қазанына қарай Орталық державалар Беер-Шеба оазисіне дейін 160 шақырым теміржол салды. Джемал британдық Мысырға шабуыл үшін теміржолды ұзарту қажет деп сақты. Джемал ағылшын жоғарғы басшылығы бастаған шабуылдардың жаңа толқынына қарсы тұру үшін қажет деп санайтын түрік-неміс әскери машинасына толықтай берілді. Мұстафа Кемал Паша мен Джемал Паша неміс мүмкіндіктеріне күмәндана бастады, бірақ Джемал әлі неміс одақтастарын ашық қолдауға дайын емес еді. Ол 7-ші армия түрік-неміс Алеппо конференциясына жиналған кезде, Йылдырым армиясының артында одақтас шабуыл жасау мүмкіндігін айтты. Соңынан Джемал генерал Эрих фон Фалькенхайннің басшылығындағы Төртінші армияға тағайындалды. Олар енді Газаға арналған Кресс жоспарына ұқсас жоспарды қабылдады және Йылдырым армиясын Бағдатқа жіберді. 1917 жылдың қазанында ғана Жетінші армия Эдмунд Алленбидің күшейіп келе жатқан қатеріне қарсы оңтүстікке қарай жорыққа шығуға мүмкіндік алды, бірақ бұл бір ғана теміржолдың шектеулерімен қиындыққа ұшырады, ол Корольдік теңіз күштерінің оқ жауын болдырмау үшін жағалаудан алыс салынған. Осы уақыт ішінде Джемал 1917 жылғы Яффаны жер аударуға басшылық етті, онда оны Яффаның еврей халқына қарақшылық жасауға, зорлық-зомбылық көрсетуге, аштыққа ұшыратуға және өлтіруге рұқсат бергені үшін айыптады. 7 қарашада британдықтар Газаны басып алды, бірақ Джемал көп бұрын эвакуациялауға мәжбүр болды. Қуып жете алмаса да, ол жылдам қашуға үлкерді. Желтоқсан айында түрік әскері Яффадан қуылды, Джемал әскері әлі де шегініп жатқанда, қала қарсылықсыз құлады. Фалькенхайн 14-і күні эвакуацияға бұйрық берді, ал британдықтар сол күні қалаға кірді. Бірақ қазір түрік сегізінші армиясы әлдеқайда күшті қорғаныс шебін құрды; Джемалдың Газаны қорғауы британдықтардың күтілгенімен сәйкес келді. Оның әскері оларды маңызды Джункшн теміржол станциясында тоқтатты. Бірақ британдықтар оның маңыздылығын білмеген болуы мүмкін. Таулардағы шайқас 1 желтоқсанда аяқталды. 6 желтоқсанда Джемал-паша Бейрутта Сирия мен Палестинаны Сик Пико келісімінде ықпал ету аймақтарына бөлу туралы одақтас келісімді жариялап сөз сөйледі. 1917 жылдың соңында Джемал өзінің Дамаскідегі лауазымынан империяның бөлігінің дербес билеушісі ретінде билік жүргізді. 1918 жылдың 9 сәуірінде және 19 сәуірінде Джемал Яффа мен Иерусалимдегі азаматтарды эвакуациялауға бұйрық берді. Немістер ашуланып, бұл бұйрықты кері қайтарды, бұл Осман империясындағы хаосты көрсетті. Джемалдың Осман империясының қарамағындағы халықтарға қатысты екіұшты көзқарасы британдық отаршыл билік органдарына пайдалы болды. Түрік желісі Неби Самвелл мен Нахр-эль-Аужадағы соңғы шабуылға дайындық үшін нығайтылды. Неби Самвеллдің оңтүстігінде Бейт-Икса қорғанысы; Лифаның алдындағы Жүрек және Бауыр редуттары; және Дейр Ясин, Айн Каримнің артында екі жүйе. Барлығы 4 шақырым қамал болды. 1918 жылдың маусымында Джемал-паша Стамбулға қайта шақырылды. Ол 1918 жылдың тамызында солтүстік Сирия провинцияларына Осман әскерін қорғау үшін жіберілді. Бірақ Осман әскері шегінуге мәжбүр болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Осман әскерлері жеңілгеннен кейін ол тағы да Стамбулға оралды.
Gaza's head of garrison, Major Tiller, had 7 infantry battalions, a cavalry squadron, and some camel troops. The British under Colonel Chetwode already had 2,000 troops in front of the city. Reluctantly, Djemal marched with the 33rd Division to relieve Gaza. Kressenstein was delighted to have repelled the British assault and wanted to mobilise aggressively by driving into Shellal, Wadi Ghazze, and Khan Yunis, but Djemal absolutely forbade it. The British had a whole division in retreat, so Djemal apprehended that a two battalion sortie would have been annihilated. One of Djemal's associates in Iraq was engineer Colonel Heinrich August Meissner who had built both the Hejaz and Baghdad railways and who was employed on an ambitious project to construct a railway to the Suez canal at Bir Gifgafa. By October 1915, the Central Powers had already built 100 miles of track as far as the oasis of Beersheba. Djemal insisted that an extended railway would be needed to attack British Egypt. Djemal was completely committed to the Turko German military machine, which he saw as necessary to resist the new wave of offensives launched by the British High Command. Mustafa Kemal Pasha and Djemal Pasha became increasingly skeptical of German capabilities, but Djemal was not yet prepared to openly back the German allies. He insisted on the possibility of a planned allied assault behind the Yıldırım Army, as the Seventh Army gathered at the Turco German Aleppo Conference. In the shake up that followed, Djemal was demoted to a command of the Fourth Army under General Erich von Falkenhayn. They now adopted a plan similar to the Kress Plan for Gaza and sent the Yıldırım Army to Baghdad. It was not until October 1917 that the Seventh Army could march south to face the growing threat from Edmund Allenby, hampered by the limitations of the single gauge railway, which was built away from the coastline to avoid Royal Navy salvos. During this time, Djemal presided over the 1917 Jaffa deportation in which he was accused of allowing the Jewish population of Jaffa to be robbed, assaulted, starved and killed. On 7 November, the British captured Gaza, but Djemal had long since been forced to evacuate. Although chased, he managed to retreat at speed. In December, the Turks were driven out of Jaffa, Djemal's army still in retreat, and the city fell without a fight. Falkenhayn had ordered an evacuation on 14th, and the British had begun to enter the same day. But now the Turkish Eighth formed a much stronger line of entrenchment; Djemal's organized defence of Gaza had been amply anticipated by the British. His army delayed them further at the vital Junction railway station. But the British were probably unaware of its importance. The fighting in the hills was all but over by 1 December. On 6 December, Djemal Pasha was in Beirut to make a speech publicizing the allied deal to 'carve up' Syria Palestine into partitioned spheres of influence in the Sykes Picot agreement. At the end of 1917, Djemal ruled from his post in Damascus as a near independent ruler of his portion of the Empire. On 9 April and then 19 April 1918, Djemal ordered the evacuation of civilians from Jaffa and Jerusalem. The Germans were furious and rescinded the order, revealing the chaos in the Ottoman Empire. Djemal's ambiguous attitude to the subject populations of the Ottoman Empire proved beneficial to the British colonial authorities. The Turkish line was solidified in readiness for the final onslaught at Nebi Samwell and Nahr el Auja. To the south of Nebi Samwell were the defences of Beit Iksa; the Heart and Liver Redoubts before Lifa; and Deir Yassin, two systems behind Ain Karim. In all, there were 4 miles of fortifications. Djemal Pasha was recalled to Istanbul in June 1918. He was sent back to the southern Syrian provinces in August 1918 to defend the Ottoman lines there however the Ottoman Army was forced to retreat and in an act of revenge, Djemal Pasha's forces committed the Tafas massacre against the local Arab population for allying with the advancing British forces. After the defeat of Ottoman forces in World War I, he once again returned to Istanbul.
Армян геноцидіндегі рөлі
Армян геноцидіндегі Джемальдың рөлі тарихшылар тарапынан даулы болып келген. Оның саясаты кейбір армяндарға оның бақылауындағы аумақтарда тірі қалуға мүмкіндік берді. Неміс тарихшысы Вольфганг Густ былай дейді: «Ол шамамен 150 000 армянның өмірін сақтап қалды, бірақ сонымен қатар тағы 150 000-ның қазасына себепкер болды». 1915 жылдың желтоқсанында ол Антанта елдеріне Константинопольге жорыққа шығып, Бірлескен және прогрессивті комитет (КУП) үкіметін құлатып, геноцидті тоқтатуға, ал Осман империясының Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі шекараларындағы аумақтық тұтастығына кепілдік беруді ұсынды. Тарихшы Үміт Курт: «Джемаль мен басқа екі көшбасшының [Талат пен Энвердің] арасындағы ең маңызды айырмашылық – армян халқының санын Осман мемлекетіне қауіп тудырмайтын деңгейге дейін төмендету үшін қолданғысы келген әдістерде еді» дейді. Армяндарды өлтірудің орнына, ол армян халқының құрылымын жою мақсатында оларды күштеп дін өзгертуге және ассимиляциялауға ұмтылды. Курт сондай-ақ: «Кейбір армяндардың өмірін сақтауы Джемальды ‘геноцидші’ деген атаудан ақтай алмайды, өйткені ол армяндардың Осман жерінен жоғалуына толық бейімділдік танытты» деп мәлімдейді. 1917 жылы өткен КУП-тың соңғы съезінде Джемаль Орталық басқару кеңесіне сайланды.
Djemal's role in the Armenian genocide has been contested by historians. His policies allowed some Armenians to survive in the territories under his control. German historian Wolfgang Gust states, "while preserving the lives of perhaps 150,000 Armenians—in terrible conditions—he helped kill another 150,000". In December 1915, he offered to the Entente powers that he would march to Constantinople, overthrow the CUP government, and end the genocide in exchange for the guarantee of the Ottoman Empire's territorial integrity in its pre World War I borders. Historian Ümit Kurt argues that "The most fundamental difference between Cemal and the other two leaders [Talat and Enver] was the methods he wanted to employ to decrease the number of Armenians to a level that would no longer pose a threat to the Ottoman state." Instead of killing Armenians, he favored their forced conversion and assimilation to neutralize the perceived Armenian threat. Kurt furthermore argues: "Saving the lives of some fortunate Armenians does not exempt Cemal from the label ‘génocidaire’, for he was fully committed to the disappearance of Armenians from Ottoman soil." In the CUP's penultimate congress held in 1917, Djemal was elected to the Board of Central Administration.
Әскери сот
1918 жылы қазанда империя жеңілгенімен және 1918 жылы 2 қарашада Талаат Паша кабинетінің отставкасынан кейін Джемаль Бірлестік және прогресс комитетінің (CUP) тағы жеті жетекшісімен бірге Германияға, содан кейін Швейцарияға қашып кетті. Түркиядағы әскери сот Джемальды Осман империясының араб халқын қырғынға ұшыратқандығы айыбымен айыптады және ол қатысқан жоқ кезде өлім жазасына кесті. Кейін 1920 жылы Джемаль Орталық Азияға барып, Ауған патшалық армиясын жаңарту міндетімен әскери кеңесші болып жұмыс істеді.
With the defeat of the empire in October 1918 and the resignation of Talaat Pasha's cabinet on 2 November 1918, Djemal fled with seven other leaders of the CUP to Germany, and then Switzerland. A military court in Turkey accused Djemal of massacring Arab subjects of the Ottoman Empire and sentenced him to death in absentia. Later in 1920, Djemal went to Central Asia, where he worked as a military advisor, charged with modernising the Afghan Royal Army.
Құрлық
Большевиктер төңкерісінің табысқа ие болуына байланысты, Джемаль Ауғанстан мәселесі бойынша Кеңес Одағы Коммунистік партиясымен келіссөздер жүргізу үшін әскери байланыс офицері ретінде Тифлис қаласына барды. Ол сондай-ақ Кеңес Одағының Түркия Тәуелсіздік соғысында Мұстафа Кемал Пашаға көмек көрсетуі үшін келіссөздер жүргізді. Джемаль және оның хатшысы 1922 жылғы 21 шілдеде Армян революциялық федерациясының мүшелері Степан Дзагигян, Арташес Геворгян және Петрос Тер Погосян тарапынан өлтірілді. Бұл, армян геноцидінің тірі қалған негізгі қылмыскерлерін анықтап, жою мақсатында армяндар жасаған «Немезис» операциясының бір бөлігі болды. Джемальдың мәйіті Ерзурумға жеткізіліп, сол жерде жерленді.
Due to the success of the Bolshevik Revolution, Djemal traveled to Tiflis to act as a military liaison officer to negotiate over Afghanistan with the Communist Party of the Soviet Union. He also negotiated for the Soviets to send support to Mustafa Kemal Pasha in his Turkish War of Independence. Together with his secretary, Djemal was assassinated on 21 July 1922 by Armenian Revolutionary Federation members Stepan Dzaghigian, Artashes Gevorgyan, and Petros Ter Poghosyan, as part of Operation Nemesis, a global plan by Armenians to track down and assassinate the surviving chief perpetrators of the Armenian genocide. Djemal's remains were brought to Erzurum and buried there.
Жеке өмір
Джемаль-паша екі рет үйленген. Оның бірінші әйелі Бекир пашаның қызы болды, және олар 1897 жылдың 19 ақпанында үйленді. Олардың бес баласы болды – бір қызы мен төрт ұлы. Оның немересі Хасан Джемал Түркияда танымал бағанашы, журналист және жазушы.
Djemal Pasha married twice. His first wife was a daughter of Bekir Pasha, and they married on 19 February 1897. They had five children, a daughter and four sons. His grandson, Hasan Cemal, is a well known columnist, journalist and writer in Turkey.
Мұра
Джемаль-паша Ливан мен Сирияда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жергілікті халыққа жасаған қатыгездігі үшін "Джамаль Баша әс-Саффах" (جمال باشا السفاح) деп аталады. Джемаль-паша Дамаскідегі бір көшеге өзінің есімін берді, бірақ кейіннен ол "Аль-Наср көшесі" деп өзгертілді. Сирия мен Ливанда 6 мамыр – шейіттер күні, бұл Бірінші дүниежүзілік соғыстың қақпасында британдықтар мен француздармен ынтымақтастық жасады деген айыппен Джемаль-пашаның Дамаскіде жеті сириялықты және Бейрутте 14 сириялықты аттырғанын еске алатын ұлттық мереке. Француздар мен британдықтар кейбір сириялық және ливандық белсенділерге, егер олар Османдық соғыс машинасына қарсы көтеріліс жасап, саботаж ұйымдастырса, толық тәуелсіздік пен мемлекеттік мәртебеге қол жеткізе алатындарын уәде еткен. Дамаскідегі және Бейруттегі атқыштардың алаңдары "Шейіттер алаңы" (ساحة الشهداء) деп қайта аталды.
Djemal Pasha is known as Jamal Basha as Saffah (جمال باشا السفاح) in Lebanon and Syria for his treatment of the local population during WWI. Djemal Pasha named a street in Damascus after himself, but the name was later changed to "al Nasr Street". In Syria and Lebanon, 6 May is Martyrs' Day, a national holiday that commemorates the execution of seven Syrians in Damascus and 14 in Beirut by Djemal Pasha for their collaboration with the British and French at the height of WWI. The French and British had promised arms and financing for some Syrians and Lebanese actors with the ultimate independence and statehood status, provided they revolt and sabotage the Ottoman war effort. The squares in which the executions occurred in Damascus and in Beirut were renamed "Martyrs' Square" (ساحة الشهداء).