Кейінгі Византиялық Гиперпирон Монетасы

Кіріспе

Кейінгі Византия монетасы
Гиперпирон (nomisma hypérpyron) – орта ғасырдың соңында қолданылған Византия монетасы. 11 ғасырда Византия империясының стандартты алтын монетасы ретінде солидусты ығыстырды. Оны император I Алексий Комнен енгізді.

Тарих

Византия империясының дәстүрлі алтын валютасы – солидус немесе номизма болды, оның алтын мөлшері жеті ғасыр бойы 24 каратқа дейін тұрақты сақталды және осы себепті жоғары бағаланды. Алайда, 1030 жылдардан бастап монетаның құны төмендеді, ал 1080 жылдары, өткен онжылдықтағы әскери апаттар мен азаматтық соғыстардан кейін, оның алтын мөлшері дерлік нөлге дейін төмендеді. Осыған байланысты, 1092 жылы император I Алексий Комнен (1081–1118 жылдары билеген) Византия монета жүйесін түбегейлі өзгертіп, жаңа алтын монета – гиперпиронды (қанағаттанарлық тазарту) енгізді. Оның салмағы стандартты солидус салмағымен (4,45 грамм) бірдей болды, бірақ тазалығы 20,5 карат (0,854 сынама) болды, стандартты 24 караттың орнына, нәтижесінде алтын мөлшері 4,8 граммның орнына 4,1 граммға дейін төмендеді. Тазалығының төмендеуіне ертеректе құны төмендеген монеталарды ерітіп, оларды қосу себеп болды. Гиперпирон 14 ғасырдың ортасына дейін, византиялықтар алтын монета соғуды тоқтатқанға дейін стандартты алтын монета болып қала берді. Бірақ ол да біртіндеп құны төмендеді: Никея империясы (1204–1261) кезінде оның алтын мөлшері біртіндеп 18 каратқа, Михаил VIII Палеолог (1259–1282 жылдары билеген) кезінде 15 каратқа, ал оның ұлы және мұрагері II Андроник Палеолог (1282–1328 жылдары билеген) кезінде 12 каратқа төмендеді. Сонымен қатар, монеталардың сапасы да төмендеді және 14 ғасырда олардың салмағы біркелкі болмады. Соңғы гиперпиронды, демек соңғы византиялық алтын монеталарды император VI Иоанн Кантакузен (1347–1352 жылдары билеген) соқты. Кейіннен атау тек есептік валюта ретінде қолданылды, ол 24 бөлікке бөлінді. Атау Батыс Еуропалықтар (perperum) және Балқанның славян елдері (perper, iperpero және т.б.) тарапынан әртүрлі формаларда қабылданып, әдетте күміс монеталарды, сондай-ақ есептік валюталарды білдірді. Батыста гиперпиронды, әсіресе итальян саудагерлері арасында, көбінесе безант деп атады. Ерте Комнен дәуірінде гиперпирон үш электрум трахеясына, 48 миллиард трахеясына немесе 864 мыс монетасына тең болды, бірақ трахеяның құны төмендегеннен кейін ол ақырында 12 электрум трахеясына және 288–384 миллиард трахеясына бағаланды. 14 ғасырда гиперпирон 12 жаңа күміс базиликаға, 96 күміс монетаға, 384 мыс трахеяға және 768 мыс ассарияға тең болды.

The traditional gold currency of the Byzantine Empire had been the solidus or nomisma, whose gold content had remained steady at 24 carats for seven centuries and was consequently highly prized. From the 1030s, however, the coin was increasingly debased, until in the 1080s, following the military disasters and civil wars of the previous decade, its gold content was reduced to almost zero. Consequently, in 1092, Emperor Alexios I Komnenos (r. (reigned) 1081–1118) undertook a drastic overhaul of the Byzantine coinage system and introduced a new gold coin, the hyperpyron (meaning "super refined"). This was of the same standard weight (4.45 grams) as the solidus, but only 20.5 carat purity (0.854 fineness) instead of the standard 24 carat, resulting in a reduced gold content of only 4.1 grams instead of 4.8 grams. The lower purity was due to melting down and inclusion of earlier debased coins. The hyperpyron remained the standard gold coin until gold coins ceased to be minted by the Byzantines in the mid 14th century. It too, however, was subject to gradual debasement: under the Empire of Nicaea (1204–1261), its gold content fell gradually to 18 carats, under Michael VIII Palaiologos (r. (reigned) 1259–1282) to 15 and under his son and successor Andronikos II Palaiologos (r. (reigned) 1282–1328) to 12 carats. At the same time, the quality of the coins declined as well, and in the 14th century, their weight was far from uniform. The last hyperpyra, and thus the last Byzantine gold coins, were struck by Emperor John VI Kantakouzenos (r. (reigned) 1347–1352). The name remained in use thereafter solely as a money of account, divided into 24
The name was adopted in various forms by Western Europeans (perperum, ) and the Slavic countries of the Balkans (perper, iperpero, etc.) designating various coins, usually silver, as well as moneys of account. More often in the West the hyperpyron was called the bezant, especially among Italian merchants. In the early Komnenian period, the hyperpyron was the equivalent of three electrum trachea, 48 billon trachea or 864 copper , although with the debasement of the trachea it eventually came to rate 12 electrum trachea and 288 to 384 billon trachea. In the 14th century, the hyperpyron equalled 12 of the new silver basilika, 96 , 384 copper trachea and 768 copper assaria.