Кіріспе

Домитила (немесе Домитилиа) де Кастро до Канто е Мело (1797 жылдың 27 желтоқсаны — 1867 жылдың 3 қарашасы), 1-ші дәрежелі великий лорд титулы және кейін 1-ші Сантустың маршалы, бразилиялық ақсүйек әйел және Император Педро І-нің ұзақ жылдар бойы сүйіктісі және фавориті болған.

Тууы және отбасы

Жоао де Кастро до Канто е Мелоның, 1-ші виконт Кастроның және Эсколастика Бонифация де Оливейра е Толедо Рибастың қызы Домитила Сан-Паулудағы дәстүрлі ақсүйек отбасына жатады: ол полковник Карлос Хосе Рибастың немересі, Сан-Паулудағы осы отбасының патриархы Симао де Толедо Пизаның арғы атасы. 1797 жылдың 27 желтоқсанында дүниеге келген ол үш айдан кейін, 1798 жылдың 7 наурызында Сан-Паулудағы Nossa Senhora da Assunção (Sé) шіркеуінде крещение рәсімінен өтті. Крещение туралы жазба бойынша, оның әкесі Жозе Дуарте е Камара болды. Бригадир Жоао де Кастро Канто е Мело Азор аралдарындағы Терсейра аралында дүниеге келді және 1826 жылы Рио-де-Жанейрода қайтыс болды. Ол Жоао Батиста до Канто е Мело мен Изабел Рикетстің ұлы, Терсейра аралынан шыққан Перу Анес до Кантоның ұрпағы. 1768 жылдың 1 қаңтарында 15 жасында Португалияға барып, кадеттер алаңын құрды және 1773 жылдың 17 қазанында штандарт ұстаушы болып тағайындалды. 1774 жылы 21 жасында Рио-де-Жанейроға, ал бірнеше айдан кейін Сан-Паулуға келді. Жоао де Кастро до Канто е Мело (1786 жылдың наурызы – 1853 жылдың 11 қыркүйегі), Кастроның 2-ші виконты, фельдмаршал және Император палатасының мырзасы; Инносенсия Лаура Виейра де Азамбуямен үйленген, олардан ұрпақтары болды. Хосе де Кастро до Канто е Мело (17 қазан 1787 күні крещение алған – шамамен 1842 жылы қайтыс болған), Бразилия армиясының бригадирі. 1792 жылдың 1 шілдесінде 5 жасында солдат болды, 1801 жылы штандарт ұстаушы, 1807 жылы лейтенант, 1815 жылы Сан-Паулу легионының атты әскері жасағының командирі, 1816 жылғы науқанда Итупураи шайқасына қатысты. 1818 жылы капитан, 1824 жылы Вила-де-Куритибаның (Сан-Паулу провинциясы) 2-ші желілік атты әскері полкінің майор-сержанты болды. 1827 жылы армия штабының полковнигі. 1829 жылы денсаулығына байланысты отставкаға шықты. Армиядан зейнеткерлікке шыққан бригадир. Император палатасының мырзасы, 1842 жылы қызметтен босатылды. 1824 жылы Авиз әскерлік орденінің рыцары, 1827 жылы сол орденнің командирі болды. 1827 жылы Оңтүстік Крест орденінің офицері; өзінің немересі Франсиска Пинто Коэльо де Мендонса е Кастромен үйленген, олардан ұрпақтары болды. Мария де Кастро до Канто е Мело (1790 жылдың ақпанында крещение алған; бала кезінде қайтыс болды). Педро де Кастро до Канто е Мело (1791 жылдың 26 мамырында крещение алған; сәби кезінде қайтыс болды). Мария Бенедита де Кастро до Канто е Мело (18 желтоқсан 1792 – 5 наурыз 1857), Сорокаба бароны Боавентура Дельфим Перейраға үйленген, олардан ұрпақтары болды; оның екінші ұлы Родриго Дельфим Перейра, күйеуі мойндағанмен, шын мәнінде оның әпкесінің сүйіктісі, Император Педро I-нің заңсыз ұлы болды. Ана Кандида де Кастро до Канто е Мело (1795 жылдың қаңтары – 1834 жылдың 27 мамыры), Император палатасының веодары және армия полковнигі Карлос Мария де Оливаға үйленген, олардан ұрпақтары болды. Фортуната де Кастро до Канто е Мело (1797 жылдың 12 қаңтарында крещение алған; бала кезінде қайтыс болды). Франсиско де Кастро до Канто е Мело (1799 жылдың 5 сәуірі – 1869 жылдың 21 маусымы), Император палатасының мырзасы, армияның зейнеткер майоры; бірінші рет Франсиска Лейте Пентеадоға, екінші рет Лина Перейра де Кастроға үйленді. Оның екінші некесінен ұрпақтары болды. Сонымен қатар, Домитиланың Тереза Брасейромен заңды емес үлкен қарындасы, Матильда Евфросина де Кастро болды.

Бірінші неке

1813 жылғы 13 қаңтарда Домитила он бес жасында Вила-Рика (қазіргі Оуро-Прето) қаласында Аждаһалар корпусының екінші взводының офицері, фрейзер Фелисио Пинто Коэльо де Мендонсаға (26 ақпан 1790 – 5 қараша 1833) тұрмысқа шықты, оны бірнеше тарихшылар зорлық-зомбылыққа бейім адам деп сипаттайды, ол оны ұрып-сапқылап, зорлаған және 1824 жылғы 21 мамырда одан ажырасқан. Сан-Паулудағы үйлену тойынан кейін Фелисио мен Домитила Вила-Рикаға аттанды. Некеден үш бала дүниеге келді:

Аты Суреті Өмір сүру мерзімі Ескертулер Франсиска Пинто Коэльо де Мендонса де Кастро 13 қараша 1813 – 16 тамыз 1833 24 мамыр 1828 жылы әйелінің арағасы, бригадир Хосе де Кастро до Канто е Мелоға тұрмысқа шықты, олардың бір қызы болды – Эсколастика Пинто Коэльо де Мендонса де Кастро, ол доктор Хосе Соарес де Гувеяға үйленді. Императорлық сарайдың джентльмені, Біздің Мырзамыз Иса Мәсіхтің Патшалық әскери орденінің қолбасшысы, мичман (1827). Ол Парижге оқуға кетті (Бразилия үкіметінің қаржатында), жоғары басшылығын қанағаттандырмай Бразилияға оралды, содан кейін 1838 жылғы 4 мамырда қызметтен босатылды; Вакария шаруашылығының иесі. Оның ұрпақтары туралы қайшылықты ақпараттар бар: Genealogia Paulistana оның үйленгенін және 5 баласы болғанын көрсетеді. 1819 жылғы 6 тамызда крещениеден кейін көп ұзамай қайтыс болды, себебі жүктілік кезінде Домитила күйеуінен зорлық көріп, ерте босанды. Күйеуінің зорлық-зомбылығына байланысты Домитила Сан-Паулудағы отбасынан балаларымен бірге әкесінің үйіне оралуға рұқсат сұрады. 1816 жылдың соңында Сан-Паулуға қайта оралды. Фелисио әскердегі лауазымын Вила-Рикадан Сантосқа ауыстырып, Сан-Паулуға қоныстанды, әйелімен татуласуға тырысты және 1818 жылы олар қайтадан бірге өмір сүруге кірісті. Алайда, оның ішімдікке құмарлығы мен құмар ойындарының салдарынан Фелисио көп ұзамай бұрынғы мінез-құлқына оралды, әйеліне ұрып-сапқылап, өліммен қорқыта бастады. 1819 жылғы 6 наурызда Фелисио Домитиланы Санта-Луиза шөгіндісінің жанында кездестіріп, екі рет пышақтап жарақаттады, бірін жамбасына, екіншісін қарнына тигізді. Фелисио тұтқындалып, Сантосқа, казармасының жанына жеткізілді, содан кейін Рио-де-Жанейроға жіберілді. Домитила екі ай бойы өмір мен өлім арасында күресті. Жазылғаннан кейін, ол күйеуінің балаларын Минас-Жерайс капитандығына оқуға жібергісі келген қайын атасымен заңды күреске түсуге мәжбүр болды. Домитила Фелисиодан заңды түрде ажырасуды сұрады, бірақ ол бес жылдан кейін ғана, императордың сүйіктісі болған кезде ғана қол жеткізді. Домитиланың қарсыластары оны Фелисиоға опасыздық жасады деп айыптады, бірақ шындығында, ажырасу процесіндегі құжаттар мен куәгерлер арқылы, ол анасының өлімінен кейін екеуі де бірлесіп мұраға алған Минас-Жерайстағы жерді сату үшін оны өлтіруге тырысқан.

Екінші неке

1833 жылдан бастап Домитила бригадир Рафаэль Тобиас де Агиармен (4 қазан 1794 – 7 қазан 1857) бірге өмір сүрді, ол 14 маусым 1842 жылы Сорокаба қаласында ресми түрде үйленді. Рафаэль Тобиас де Агиар саясаткер ғана емес, Сорокабаның бай шаруасы да болды: оның байлығының негізі қашар саудасы еді, бірақ ол уақыт өте келе бизнесін қант плантацияларымен, ірі қара және жылқы шаруашылығымен кеңейтті. Тобиан туын оның өзі жасаған. Байлығының арқасында «Сан-Паулудың кішкентай патшасы» («Reizinho de São Paulo») атанған ол Сан-Паулу провинциясының президенті лауазымын екі рет атқарды және Сан-Паулу провинциясының депутаты болып сайланды. Ол Империяның сенаторы лауазымына екі рет кандидат болды, бірақ Бразилия императоры Педро II оны ешқашан таңдаған жоқ. 1842 жылы Либералдық революцияның басшыларының бірі ретінде, Сантос маркизасына үйленгеннен кейін және Луис Алвес де Лима э Сильва әскерлерінің Сорокабаға басып кіргеннен кейін, ол оңтүстікке қашып кетті, онда тұтқынға алынды. Рио-де-Жанейроға жеткізіліп, Гуанабара шығанағының ортасындағы жартаста орналасқан Лаже бекінісіне қамалды. Домитила оның тұтқындалғанын естіген соң императорлық сарайға келді, онда өкілі арқылы императордан күйеуімен бірге Лаже бекінісінде тұрып, оның денсаулығына күтім жасауға рұхсат беруді өтінді, және оған рұхсат берілді. 1844 жылы Рафаэль Тобиас де Агиарға кешірім жасалды, және жұбайлар Сан-Паулуға оралды, онда оларды зор тоймен қарсы алды. Рафаэль Тобиас де Агиар 7 қазан 1857 жылы «Vapor Piratininga» кемесінде Рио-де-Жанейроға медициналық көмек іздеп бара жатқанда қайтыс болды. Оған әйелі мен балаларының бірі еріп келді. Домитиланың Рафаэль Тобиас де Агиармен қарым-қатынасы оның өміріндегі ең ұзақ, 24 жылға созылды, осы уақыт ішінде олар алты балаға ие болды, олардың төртеуі ересек жасқа жетті:

Аты Суреті Өмір сүру мерзімі Ескермелер Рафаэль Тобиас де Агиар е Кастро 21 мамыр 1834 – 31 қазан 1891 1857 жылы заң ғылымдарының бакалавры. 9 қаңтар 1858 жылы Домитилияның әпкесі Ана Кандида де Кастро до Канто э Мелоның немересі, Анна Кандида де Олива Гомеспен үйленді, олардың балалары болды. Жоао Тобиас де Агиар е Кастро 17 маусым 1835 – 28 қазан 1901 1858 жылы өзінің туысы Анна Баррос де Агиармен үйленді, олардың балалары болды. Гертрудес де Агиар е Кастро 1837 жылдың маусымы – 1841 жылдың 20 сәуірі Нәресте кезінде қайтыс болды. Антонио Франсиско де Агиар е Кастро 26 маусым 1838 – 12 шілде 1905 1858 жылы Пласидина Аделиа де Бритомен үйленді, олардың балалары болды. Бразилико де Агиар е Кастро 4 тамыз 1840 – 22 ақпан 1891 1859 жылы Джулия Аугуста де Васкончелос Тавареске тұрмысқа шықты, олардың балалары болды. Гейтор де Агиар е Кастро 1842 – 1846 Балалық шағында қайтыс болды.

Сантос маркизасының күн сәулесі

Бразилия императоры Педро I-мен арадағы қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін Сан-Паулуға оралған Домитила 1834 жылы ескі Rua do Carmo, қазіргі қала орталығындағы Rua Roberto Simonsen көшесінде үлкен үй сатып алды. 1802 жылғы құжаттарға сәйкес, бұл мүліктің алғашқы иесі бригадир Хосе Пинто де Морайс Леме болған. Бұрын осы жерде екі үй болған, олар жаңартылып, біріктіріліп бір ғимаратқа айналды. Домитила 1834 жылдан 1867 жылы қайтыс болғанға дейін осы үйдің иесі болды. Мүлік Сан-Паулу қоғамының орталығына айналды, оны Сантос маркизасы өткізген маскарадтық тойлар мен әдеби кештермен жандандырылды. 1880 жылы үй аукционға қойылып, жергілікті дінбасылық кеңес сатып алып, оны Епископ сарайына айналдырды. Бүгінде үй Сан-Паулу қалалық әкімдігіне тиесілі, онда қала мұражайы орналасқан. Оның тарихи маңызы зор, себебі ол Домитиламен байланысты ғана емес, сонымен қатар қаланың тарихи орталығында сақталған, жермен тығыздалған (тампинг) техникасымен салынған жалғыз қалалық құрылыс болып табылады.

Кейінгі жылдар және өлім

Маркиза Сантос күйеуін жоғалтқаннан кейін, дінге берілді және қайырымдылық жасады, көмекке мұқтаждарға көмектесуге, қиын жағдайдағылар мен ашаршылық көріп жүргендерді қорғауға, ауруларға және Сан-Паулу қаласы орталығындағы Факульде де-Ларго-де-Сан-Францисконың студенттеріне қамқорлық жасады. Домитила де Кастро до Канто э Мело, Сантос маркизасы 1867 жылдың 3 қарашасында 69 жасында Руа ду Кармуде, қазіргі Роберто Симонсенде, Патио ду Колежионың жанындағы резиденциясында энтероколиттен қайтыс болды. Ол Консоласао зиратында жерленді, оның алғашқы шіркеуі Домитиланың 2 контос де рейс сомасындағы қайырымдылығымен салынған. Зираттың жерін Сантос маркизасы сыйға тартқан деген ақпарат тарағанмен, бұл ақпарат дұрыс емес. Шындығында, зират ішінара мемлекеттік жерлерге, ішінара Марсиано Пирес де Оливейрадан 200 000 рейсқа сатып алынған жерлерге салынған, ол тағы бір бөлігін сыйға тартқан. Ашылу салтанатынан кейін аумақ кеңесші Рамалхо мен Хоаким Флориано Вандерлидің экспроприациялаған жерлерімен кеңейтілді. Оның Консоласао зиратындағы қабірі, сондай-ақ оның қабірінің жанындағы екі жер учаскесі – оның кіші інісі Франсиско де Кастро до Канто э Мело, ұлы Фелисио Пинто Коэльо де Мендонса э Кастро және жақында табылған қызы Игуасу графинясы да сол жерге жерленген – 1980 жылдары итальяндық аккордеоншы Марио Зан қалпына келтірді, ол Домитиланың ең танымал және жанкүйерінің бірі болды; ол көп жыл бойы қабірлерді күтіп ұстау үшін қаражат жинады және 2006 жылы қайтыс болғанда маркизаның қабірінің алдындағы жерге жерленді. Өлгеннен кейін де Марио Зан, бір жағынан, Домитиланың қабірін күтіп ұстауға қаржы жұмсады, өйткені оның өсиеті бойынша оның музыкасының авторлық құқықтары осы мақсатқа бағытталған. Домитиланың қабіріне оны халық қалаулы әулие санайтын адамдар әрдайым гүлдер әкеледі. Аңыз бойынша, ол қаланың жыныстарды қорғайды және Бразилия императоры Педро I-мен болған даулы қарым-қатынасынан кейін лайықты некеге тұрып, өмірін жаңартқандықтан, жақсы үйленгісі келетін қыздарға үлгі болды. Оның қабірінің тас бағанасында оған алғыс айтқан табынушылардың тақташалары орналасқан.

Фильмдер

О Грито до Ипиранга (1917) үнсіз фильмінде Домитила рөлін Луиза Ламбертини сомдады. Аргентиналық «Эмбрухо» (1941) фильмінде режиссурасы мен сценарийі Энрике Сузиниге тиесілі. «Independência ou Morte» (1972) фильмінде Домитила рөлін Глория Менезес ойнады.

Театр

Вириато Коррейяның "Маркиза де Сантос" (1938) пьесасында Сантос маркизасының рөлін Дульцина де Мораес ойнады. "No Paço da Marquesa" (1950) ревюінде Вирджиния Лейн Домитила рөлінде болды. Раймундо Магальяес Жуниор жазған "O Imperador Galante" (1954) пьесасында Домитила рөлін қайтадан Дульцина де Мораес ойнады. Серджио Виоттидің "Um grito de liberdade" (1972) пьесасында актриса Низе Сильва Домитила рөлінде ойнады. Энио Гонсалвестің "Педро и Домитила" (1984) пьесасында Домитила рөлін Тая Перес ойнады. Пауло Реззутти жазған "Маркеза де Сантос: версо & реверсо" (2019) монологында Домитила рөлін Бет Араухо ойнады.

Радио

Жазушы Пауло Сетубалдың "Маркиза де Сантос" туындысын 1946 жылы Rádio Nacional Rio de Janeiro радиосы драмалық қойылым түрінде бейімдеді. "Д. Педро және Маркиза де Сантос" пьесасын радио хабаршысы Кассиано Габус Мендес жазды, ол 1950 жылдың 7 қыркүйегінде Rádio Record, Сан-Паулу радиосында эфирге шықты.

Теледидар

1962 жылғы 12 ақпанда Teatro Nove бағдарламасында, TV Excelsior телеарнасының 9-шы каналында, Сан-Паулу қаласында көрсетілген "A Marquesa de Santos" телеспектаклінде маркиза рөлін Клейде Яконис сомдады. "Хелена" (1987) телесериалында маркиза рөлін Норма Сьюли ойнады. Rede Manchete телеарнасындағы "Маркиза де Сантос" (1984) мини-сериалында Маркиза рөлін Майте Проэнса бейнеледі. TVE Brasil телеарнасының "Entre o Amor e a Espada" (2001) мини-сериалында Маркиза рөлін Режане Сантос ойнады. Rede Globo телеарнасының "O Quinto dos Infernos" (2002) мини-сериалында маркиза рөлін Луана Пиовани сомдады. Rede Globo телеарнасының "Novo Mundo" (2017) телесериалында маркиза рөлін Агата Морейра ойнады.

Опера

Маркиза де Сантос (1948), Жао Батиста де Сикейраның композициясы. Жоаким Рибейроның либреттосымен үш актілі опералық шығарма. Chalaça (1973), дирижер Франсиско Миньоне туындысы. Домитила (2000), Рио-де-Жанейро композиторы Жоао Гильерме Риппердің музыкасы мен либреттосы, Дом Педро I мен Домитила арасындағы махаббат хаттарынан шабыттанды. Сопрано Майра Лаутер Домитила рөлін ойнады.

Қатты

Литера рок-тобының "Caso Real" (2015) альбомы Бразилия императоры Педро I мен Маркиза де Сантостың арасындағы махаббат оқиғасынан шабыдаланды, бұл шабыдаланғандық Пауло Реззуттидің "Titília e o Demonão – Cartas Inéditas de Dom Pedro I à Marquesa de Santos" кітабы арқылы болды.

Самба жерлері

Бразилияның танымал махаббаттары (1966), Acadêmicos do Salgueiro-дан. Императордың сүйіктісі (1964), Imperatriz Leopoldinense-ден. Купидоның жебесі маған тиді (1981), Caprichosos de Pilares-тан. Нұрлы әйелдер – елдің әлеуметтік және мәдени прогресіндегі әйелдер күші (2012), Vai Vai-дан. Тыйым салынған құштарлықтар және басқа махаббаттар (2014), Nenê de Vila Matilde-ден.