Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бағдад Хатун (بغداد خاتون; 16 желтоқсан 1335 жылы қайтыс болды) (әдеби мағынасында Бағдад патшайымы), Чобани әулетінен шыққан ханшайым, Чупанның қызы. Ол Әбу Саид Бахадур ханның әйелі болғандықтан, Илханаттың императрицасы еді.
Baghdad Khatun (بغداد خاتون; died 16 December 1335) (lit. Queen Baghdad), was a Chobanid princess, the daughter of Chupan. She was the empress consort of the Ilkhanate as the wife of Abu Sa'id Bahadur Khan.
Отбасы
Бағдад Хатун Ильханид дәуіріндегі басты моңғол әмірі Әмір Чупанның қызы болды. Оның толыққанды төрт бауыры болған: Хасан, Демасқ Қажа, Тимурташ және Шейх Махмуд.
Baghdad Khatun was the daughter of Amir Chupan, who was the leading Mongol amir of the Ilkhanid period. She had four full brothers Hasan, Demasq Kaja, Timurtash and Shaikh Mahmoud.
Әбу Саид
Чупаннан кейін Әбу Саидтың Бағдадқа үйленуіне ешқандай кедергі болмады. Бұл жолы ол қазиді күйеуі Хасаннан Бағдадты сұрауға жіберді. Бағдад ажырасып, Әбу Саидқа үйленді. Үйленгеннен кейін Бағдад барлық әкімшілік және қаржылық істерге белсенді қатыса бастады. Әбу Саид оған өте бай жарлықтар берді, яғни саяси биліктен өзге, оның өте бай экономикалық мүмкіндіктері де болды. Ол саяси мәселелерде уәзір Ғият әл-Дин Махмуд Рашидимен бірге тиімді жұмыс істеді. Ол әкесі мен ағасының кектерін қайтарды. Осы мүмкіндікті пайдаланып, ол әкесі мен ағаларының жауларын жазалады. Әбу Саидтың анасы Хажжи Хатун Бағдадты Әбу Саидқа деген ықпалына қарсылас деп санады. Ол Ходавандигар (Ұлы хан) атағын алды. Бағдад Хатун өзінің билігін қолданып, Чупанның жесірі Кордуцин Хатунның 1327 жылы оның әкесін өлтірген Гераттың Малик Ғият уд Динмен үйленуіне кедергі келтірді. Сондай-ақ, ол өгей анасы Сати Бег Хатун мен Сатидің ұлы Сурганның құрметпен қарауына қол жеткізді. Бағдад билігі мен құқығының көп бөлігін жоғалтты. Өмірінің соңында ол әйелдерінен ләззат алмады, бірақ Дилшадты өте жақсы көріп, сондықтан Бағдад оған қатты қызғанды.
After Chupan, there was no hindrance for Abu Sa‘id to marry Baghdad. This time, he sent Qazi to ask Baghdad from her husband Hasan. Bagdad was divorced and married by Abu Sa'id. After her marriage, Baghdad began to take an active part in all administrative and fiscal affairs. Abu Said gave her very rich yarlighs, which means that, besides her political power, she had also very rich economic resources. She became very effective in political matters with vizier Giyath al Din Mahmud Rashidi. She took revenge of her father and her brother. By using this opportunity she executed enemies of her father and her brothers. Abu Sa'id's mother, Hajji Khatun regarded Baghdad as a rival to her influence over Abu Sa'id. She received the title Khodawandigar (Great lord). Using her power, Baghdad Khatun prevented the marriage of Chupan's widow Korducin Khatun to Malik Ghiyath ud Din of Herat, who had murdered her father in 1327. She had also managed to gain respectful treatment of her stepmother Sati Beg Khatun and Sati's son Surgan. Baghdad lost her power and authority to a great extent. At the end of life, he was not happy with his wives, but loved Dilshad very much. Therefore, Baghdad became very jealous.
Өлім
1335 жылы Әбу Саид қайтыс болғаннан кейін Арпа Кеун Илхан мемлекетінің билігіне келді, бірақ Бағдад оған бағынбады. Ол оны жаумен, атап айтқанда Өзбек ханмен құпия одақ құрды және Әбу Саидты улап өлтірді деген желеумен жазалады. 1335 жылғы 16 желтоқсанда грек құлы Хуаджа Лулу оны моншада өлтірді.
After Abu Sa'id's death in 1335, Arpa Ke'un was crowned on the Ilkhanid realm but Baghdad did not obey him and he executed her with the pretext of her secret alliance with the enemy Öz Beg Khan and poisoning of Abu Sa'id. She was beaten to death by Khwaja Lulu, a Greek slave in the bath on 16 December 1335.