Кіріспе

Сарехоль диірмені – Англияның Бирмингем қаласындағы Холл Грин аймағында, Коль өзенінің жағасында орналасқан, бұрын Сарехоль деп аталған жердегі II санаттағы ескерткіш су диірмені. Қазір Бирмингем мұражайлар қоры басқаратын музей ретінде жұмыс істейді. Бұл диірмен Дж.Р.Р. Толкинмен байланысы үшін мәшһүр, және Бирмингемдегі екі жұмыс істейтін су диірменінің бірі болып табылады, екіншісі – Саттон Колдфилдтегі Уолмлиде орналасқан Нью-Холл диірмені.

Тарих

1542 жылы бұрынғы диірменнің орнында салынған. Ол бір кезде Беделлдің немесе Биддлдің диірмені деп аталып келген. 1727 жылы ол жоғары дөңгелекті диірмен ретінде сипатталды. 1755 жылға дейін диірменді өнеркәсіптік революцияның негізін қалаушыларының бірі және ғылыми тәжірибелермен айналысқан «Ай қоғамының» жетекші тұлғасы Мэтью Болтон жалға алды. Ол диірмен машиналарын металл өңдеуге бейімдеген деп саналады. Астық ұнтақтаудан басқа, диірмен тыңайтқышқа арналған сүйектерді ұнтақтау, металл прокаты (Мэтью Болтон), құралдарды кезеп, сым тарту үшін де пайдаланылған. Кейін диірмен тозып, қараусыз қалды. Диірменді бұзу туралы мәселе көтерілген кезде, жергілікті тұрғындар диірменді сақтап қалу үшін науқан ұйымдастырды және 1969 жылы диірмен толығымен қалпына келтірілді. 2012 жылдың сәуір айында шлюздерді жөндеу үшін диірмен тоғаны құрғатылды, ал 2012–2013 жылдардың қысында тоғаннан көп мөлшерде шлам шығарылды. 2019 жылы болған су тасқыны диірменде ұн тартуға мүмкіндік бермеді, жақын арада жөндеу жұмыстары басталды. 2020 жылдың ақпан айында диірмендегі Виктория дәуіріндегі нан пісіру шеберханасы қайта жаңартылды және заманауи нан пісіру шеберханасы орнатылды. Пісірілген нан өнімдері «Миллерс» шайханасында сатылды, ал ескі шеберхана дәстүрлі нан пісіру техникаларын көрсету үшін пайдаланылады. COVID-19 пандемиясы кезінде, «Бирмингем мұражайлар қоры» басқаратын барлық нысандар сияқты, диірмен уақытша жабылды, бірақ қазір қайта ашылды. Диірменге тек экскурсия арқылы кіруге болады. Сонымен қатар, «Орта Жердің бастауы» атты турлар ұйымдастырылады, олар аймақтың Толкинмен байланысын зерттейді.

Булы қозғалтқыш

1852 жылы Сарехоль зауытындағы су дөңгелектері бір цилиндрлі бу машинасымен күшейтілді. Су зауытты қуаттандырудың негізгі көзі болғанымен, бу машинасының қосылуы зауыттың үздірілмей жұмыс істеуін қамтамасыз ететін. Өкінішке орай, бастапқы бу машинасы кейіннен алынып тасталды. Қазіргі машинасы соған ұқсас өлшемде және қуатты, ол бір цилиндрлі үстел машинасы, бірақ қазіргі уақытта жұмыс істемейді және өндірушісі белгісіз. Қазіргі бу машинасы 1975 жылы зауытты қайта жаңарту барысында орнатылды. Бұрын оны тәтті өнімдерді өндіретін Smith Kendon Ltd компаниясы Англияда және Италияның Мессина қаласындағы фабрикаларында 1948 жылға дейін пайдаланған. 1952 жылы ол Бирмингем ғылым және өнеркәсіп мұражайына сыйға берілді, содан кейін Сарехольге көшірілді.

Дж. Р. Р. Толкин

Ж.Р.Р.Толкин ғасыр басында, 4 пен 8 жас аралығында, бұл диірменге 300 ярдтан (274 метрдей) жақын жерде тұрған, және оны үйінен көруге мүмкіндігі болған. Сол кездегі аймақ Вурстерширдің ауылдық шаруашылығымен және табиғатымен еректелген. Ол сондай-ақ, "Сақиналардың иесі" кітабындағы Хоббитон диірменін осы диірменді үлгі етіп алғанын айтқан. 1966 жылы Guardian газетінің журналисі Джон Эзардпен берген сұхбатында, диірменді қайта жаңартудан бұрын Толкин былай деді:

Диірмен Шир ауылдық саябағының құрамына кіреді.