Кіріспе

Канаданың орта танкі. "Tank, Cruiser, Ram" – Екінші дүниежүзілік соғыста Канадада АҚШ-тың M3 орта танк шассиі негізінде құрастырылған крейсерлік танк. Алдыңғы қатардағы бөлімшелерде американдық "Sherman" танктерінің стандарты ретінде қабылдануына байланысты, бұл танк тек оқу мақсатында ғана қолданылды және ешқашан қарулы танк ретінде жауынгерлік қимылдарда қолданылмады. Дегенмен, шасси басқа да жауынгерлік міндеттер үшін пайдаланылды, мысалы, жалын тастағыш танк, бақылау пункты және бронетранспортер ретінде.

Даму

1940 жылы Дюнкерк шайқасында Ұлыбританияның танк күшінің көп бөлігі Францияда жоғалғаннан кейін, Ұлыбританияда танк өндірісінің жеткіліксіз екені және АҚШ-тағы қуатты британдық қажеттіліктерге жұмсағаны анықталды. Сондықтан, Канада танктерді жергілікті түрде өндіруге көшкені жөн болды. 1940 жылдың маусымында Монреальдегі Канадалық Тынық мұхиты темір жолының Ангус шеберханалары, бос қуаты бар жалғыз ірі кәсіпорын ретінде, британдықтар үшін 300 жартылай дайын Валентин танктерін жасауға келісімшарт алды, содан кейін Канада үшін 488 толық танкке арналған келісімшарт жасалды. Алайда, Валентин – жаяу әскер танкісі болғандықтан, Канадаға жаңа құрылған бронетанктік дивизиясы үшін крейсерлік танк қажет болды. Нәтижесінде, CPR 1420 Валентин танктерін өндірді, олардың көп бөлігі КСРО-ға жіберілді. «Валентин» американдық жасалған бөлшектерді пайдаланғанымен, британдық компоненттерге тәуелділігі, Солтүстік Америкалық өндіріс әдістеріне бейімдеудегі қиындықтар және дұрыс бронь плитасының жетіспеуі сияқты мәселелер өндіріске әсер етті. 1940 жылдың қыркүйегінде Канаданың танктарды дамыту жөніндегі бірлескен комитеті өздерінің крейсерлік танктері британдық емес, американдық үлгіде жасалуы керек деген шешімге келді. Бұл процесті жылдамдатып, АҚШ үлгісі үшін өндірістегі бөлшектерді пайдалануға мүмкіндік береді. Канадалықтар M3 Medium танктерін өндіруге қызығушылық танытты. Алайда, M3 – уақытша үлгі болды; оның негізгі қаруы бүйірлік спонсонда орналасқан, биік және жеткіліксіз брондалған, ал Канада мен Ұлыбританияның қажеттіліктеріне сай емес екені анық болды. 1941 жылдың басында Канаданың ведомствоаралық танк комитеті келісімге келді: M3 шассиін пайдалана отырып, жергілікті түрде жақсырақ үлгіні әзірлеу. Британдық танк миссиясы, M3 танктерін британдық қажеттіліктерге бейімдеуге қатысқан, танк сарапшысы Л.Э. Карр Канада танктері үшін жаңа корпус пен мұнараны жобалауға көмектесті, ол 6 фунттық (57 мм) немесе 75 мм зеңбірек орнатуға мүмкіндік береді, ал АҚШ-тың M3 Medium танктерінің төменгі корпусын сақтайды. Жаңа корпус дәнекерленген немесе қаптамалы емес, ал M3-тен төмен болды. Пилоттық үлгінің мұнарасы мен жоғарғы корпусының құймасы АҚШ-та General Steel Castings компаниясымен жасалды, содан кейін олар Канадада өндіріс құруға көмектесті. 75 мм-лік американдық зеңбірек орнатуға мүмкіндік болғанымен, «Рам» танктері үшін таңдалған қару – QF 6 фунттық зеңбірек, оның броньды тесіп өту қабілеті жоғары болды. 6 фунттық зеңбірек пен оған арналған канадалық кронштейн бірден қолжетімді болмағандықтан, алғашқы өндірісте (50 танк) 40 мм QF 2 фунттық зеңбірек орнатылды. «Рам» танктерінің прототипі 1941 жылдың маусымында аяқталды, ал «Рам I» танктерінің жалпы өндірісі сол жылдың қараша айында басталды. «Рам I» және алғашқы «Рам II» танктерінде корпустағы екі жақты есіктер мен алдыңғы жағында қосымша пулемет мұнарасы болды. Бұл есіктер корпусты әлсіретіп, өндірісті қиындатты, ал есіктер мен пулемет мұнарасы кейінгі модификацияларда алынып тасталды. 1942 жылдың ақпан айына қарай өндіріс 6 фунттық зеңбірекпен жабдықталған «Рам II» үлгісіне ауыстырылды және 1943 жылдың шілдесіне дейін жалғасты. 1942 жылдың наурыз айында британдық және канадалық бөлімшелер үшін өндірісті автомобильдік тұрғыдан ұқсас M4A1 Sherman танктеріне ауыстыру туралы шешім қабылданды. Жаңа M4 өндіріс желілерін іске қосудың кешіктірілуі және зауытты бос қалдыруға қарсылық танытуы салдарынан «Рам» танктерінің өндірісі жалғасты.

Жауынгерлік тарихы

Құрылысы бойынша, Ram ешқашан жауынгерлік ұрыста танк ретінде қолданылмаған, бірақ 1944 жылдың ортасына дейін Канада мен Ұлыбританияда экипаждарды оқыту үшін пайдаланылды. "Рам" бақылау бекеті көліктері мен бронетранспортер, қару-жарақ тракторы және оқ-дәрі тасымалдаушы нұсқалары Солтүстік-Батыс Еуропада айтарлықтай белсенді қызмет көрсетті. Бұл танктерді негізінен Ұлыбританиядағы Канада армиясының шеберханалары қайта жарақтандырды. Ram танкілерінің Wasp II жалын шашушы құрылғыларымен жабдықталған түрлері 1945 жылы Нидерландыда 5-ші Канада броньды бригадасы қолданды. 1945 жылы Нидерланд Корольдік армиясы Канада үкіметінен Нидерланд аумағындағы армия қоймаларындағы барлық Ram танкілерін тегін алуға рұқсат алды. Кенгуруға айналдырылмағандары Голландияның алғашқы танк бөлімшелері – 1-ші және 2-ші танк батальондарын (1e en 2e Bataljon Vechtwagens) жарақтандыру үшін пайдаланылды. Олардың әрқайсысының штаттық саны 53-ке тең болған. Алайда, көліктердің техникалық жағдайы нашар болғандықтан, осы санды қамтамасыз ету мүмкін болмады. 1947 жылы Ұлыбритания өз қорынан 44 Ram танкін ұсынды, олар жақсы жағдайда болды. Олардың 40-ы британдық 75 мм зеңбірегімен қайта жарақтандырылды, ал төртеуі – макеттік зеңбірекпен жабдықталған OP/Командирлік көліктері болды. Осылайша, сол жылы барлығы 73 танк, оның ішінде екі Mark I танкісі қолданысқа келді. 1950 жылы тізімде тек 50 танкі болды. Ram танкілері (басқа үш танк батальонының Sherman танкілерімен бірге, көбінесе рұқсатсыз алынған) 1952 жылы АҚШ үкіметінен жалға алынған Centurion танкілерімен ауыстырылды. Кейбір Ram танкілері 1950-ші жылдары IJssel желісінде бекініс нысандары ретінде пайдаланылды, олардың корпустары екі фут тереңдікке қазылып, бетонға кіріктірілді.