Кіріспе

Шесед (, сондай-ақ романша: Ḥeseḏ) – еврей сөзі, «адамдар арасындағы мейірімділік немесе сүйіспеншілік» мағынасын береді, атап айтқанда, адамдардың Құдайға деген құлшынысы, сондай-ақ Құдайдың адамзатқа көрсеткен мейірімі мен сүйіспеншілігі. Бұл сөз Забурларда осы мағынада жиі қолданылады, ал ағылшын тіліне аударғанда әдетте «шынайы сүйіспеншілік» деп аударылады. Яһуди теологиясында бұл сөз Құдайдың Израиль халқына деген сүйіспеншілігін білдіреді, ал яһуди этикасында адамдар арасындағы сүйіспеншілік немесе қайырымдылықты көрсетеді. Шесед, «қайырымдылық» мағынасындағы осы түрі, өз алдына бір ізгілік қасиет саналады, сонымен қатар тикун оламға (дүниені жақсартуға) үлес қосады. Бұл дәстүрлі яһудилер сақтайтын көптеген діни міндеттердің, әсіресе адамдар арасындағы қарым-қатынасқа қатысты міндеттердің негізі болып табылады. Шесед – кабалалық Өмір ағашындағы он сефироттың бірі. Оған мейірімділік пен сүйіспеншілік сипаттары тән, және ол сефироттың сезімдік қасиеттерінің біріншісі болып есептеледі.

Этимологиясы мен аудармалары

Шасад түбірінің негізгі мағынасы – «ынта және құштарлық», ол «жақсы, мейірімді» және «ұят, жеңілтек» мағыналарында қолданылады. «Хесд» есімінің екі мағынасы бар: бір жағынан – «адамға деген құлшыныс, махаббат, мейірімділік», екінші жағынан – «адамға қарсы құлшыныс, қызғаныш, кінәлау». Оның оң мағынасында адамдар арасындағы өзара қайырымдылық, мейірімділік немесе жаны ашығандық, адамдардың Құдайға деген құлшынысы, сондай-ақ Құдайдың адамдарға көрсеткен рақымы, кешірімі немесе мейірімділігін сипаттау үшін қолданылады. Еврей Библиясында бұл есім 248 рет кездеседі. Көптеген жағдайларда (149 рет) «Кинг Джеймс» (KJV) аудармасы «Септуагинтаның» (LXX) eleos-індей, «мейірімділік» деп аударылған. Аз жиі кездесетін аудармалар: «мейірімділік» (40 рет), «сүйіспеншілікке толы мейірімділік» (30 рет), «игілік» (12 рет), «мейірімді» (5 рет), «кешірімді» (4 рет), «игілік» (3 рет) және «жақсылық, ізгілік, жаны ашығандық» (әрқайсысы бір рет). Бұл сөздің теріс мағынада қолданылған жерлері тек екі рет кездеседі: «Нақыл сөздер» 14:34-те «кінәлау» деп, ал «Леуіліктер» 20:17-де «жамандық» деп аударылған. Кейбір жаңа аудармаларда KJV-дегі «сүйіспеншілікке толы мейірімділік» орнына «тұрақты махаббат» қолданылады. «Септуагинтада» «mega eleos» – «үлкен мейірімділік» латын тілінде «misericordia» деп аударылады. «Хесд» сөзінің «Забурлар» кітабында қолданылуының мысалы ретінде, 51-ші «Забурдың» басындағы (חָנֵּנִי אֱלֹהִים כְּחַסְדֶּךָ, «Маған рақым ет, Аллам, Сенің хеседіңдей») кездесуін қарастырайық.

Иудаизмде «махаббат» көбінесе ағылшын тіліндегі қысқа аударма ретінде қолданылады. Саяси теоретик Дэниел Элазар «хесд» сөзін ағылшын тіліне оңай аударуға болмайды, бірақ ол «міндетті махаббат» немесе «сүйіспеншілікке негіделген келісім» дегенді білдіреді деп санайды. Басқа ұсыныстарға «кешірім» және «жаны ашығандық» жатады.