Кіріспе

1970-ші жылдардан бері Корея Республикасында корей қылышына негізделген дәстүрлі немесе қайта құрылған қылыш өнері (劍術 geom sul, немесе 劍法 geom beop) қайта жаңғырды (корей Bon Kuk Geom Beop 본국검법 "Ұлттық қылыш әдістері"), Кумдо практикасын толықтырып (корейдің қазіргі заманғы жапондық Кендосын қабылдауы). Мұндай қайта құруларға негізделген тарихи дереккөздер бар, олар 17-18 ғасырларға жатады, атап айтқанда 1610 жылғы Муйеджебо (“Жауынгерлік өнер суреттері”), оның 1759 жылғы қайта қаралуы Муйешинбо, принц Садо қосымша 12 күресу әдісімен толықтырылды, ол Сип Пал Ки (“Он сегіз күресу әдісі”) терминін енгізді, және 1790 жылғы жаңадан қаралуы Муйедоботоңжи. Корей қылыш өнері бес қылыш архитектурасының бірін немесе бірнешеуін зерттеу және қолдануды қамтиды: бір қолды найза (То); бір қолды қылыш (Геом); екі қолды найза (Сангсудо); Елік қылыш-таяқ (Хиуп До); және айдарлы таяқ (Wol Do). Осы қарулардың кез келгенін екі саладағы бірін таңдап зерттеуге болады. Корей қылышын қару жүйесі ретінде зерттеуді әдетте Geom Beop ("қылыш әдістері") деп атайды, ал жеке даму немесе спорт түрі ретінде қылыш өнерін зерттеуді Geom Do (검도, 劍道) "Қылыш жолы" деп атайды, бұл жапондық Кендоның (剣道) бейімделуі. Екі жағдайда да, осы тақырыпты зерттеу мен қауіпсіздікті арттыру үшін қосымша жабдықтар мен тәжірибелер қосылды. Оларға дене бронясы (Хогу, жапон: Bōgu), бамбук қылыштар (Джук То, жапон: Shinai), ағаш қылыштар (Мок Геом, жапон: bokken) және тесу немесе кесу үшін қолданылатын әртүрлі материалдар кіреді.

Ерте тарих

Кореялық қылыштардың өндірісі 4-ші ғасырда Хвандудадо, яки "сақиналы сапты қылыштар" арқылы басталады. Кореяның Үш Патшалығы дәуірінде қылышпен қару қолдану туралы тікелей мәліметтер сақталмаған, бірақ 12-шы ғасырдағы тарихнамалық еңбектер (Ким Бусик жазған "Үш Патшалықтың тарихы" – Самгук Саги, 1145 жыл; "Үш Патшалықтың естеліктері" – Самгук Юса) сол үш ерте корей мемлекетінде жауынгерлік дағдыларды жүйелі түрде үйрену болғанын куәландырады. Археологиялық дәлелдер Солтүстік-Оңтүстік мемлекеттер кезеңінде тік, екі қырлы және бір қырлы қылыштардың маңыздылығын сақтап қалғанын көрсетеді. Бірақ, Корё дәуірінің (10-шы ғасыр) басында металлургиядағы жетістіктер тура қылыштарды қолданудан бас тартып, иісті қылыштарға көшуге әкелді.

Қазіргі тарих

Корейдің дәстүрлі қылыш өнері әскердің жаңғыруымен бірге құлдырады, бұл Коджон патша жапон лейтенанты Хоримото Рейдзоны «Пиолгигм» немесе «Арнайы дағдылар күшіне» еуропалық үлгіде қадам басу мен оқ атуды үйрету үшін жалдағаннан бастау алды (1881 жыл). 1883 жылы Жапония сауда және технология саласындағы түрлі мектептерге 40 корей үміткерін қабылдады. Олардың жартысы болашақ корей армиясының офицерлері ретінде дайындалу үшін Тояма әскери академиясына түсті. Әлемнің басқа бөліктеріндегі оқиғаларға ден қоймағандықтан, батыстың Корея әскери ғылымына әсері жапондық жобаларға қарағанда әлсіз болды. Осылайша, Жапониядағы қылышпен шабуылдау тәжірибесі корей қылыш өнеріне тікелей әсер етті. Жапония полиция күштері үшін неміс және француз сабырларын қабылдағандықтан, бұл тәжірибелер 1894 жылғы Кабо реформасынан кейін корей полициясында енгізілді. Кёнмучхонг немесе Полиция академиясының корей курсанттары Кёк Гём (жапондық Gekki ken, сондай-ақ кендзюцу) пәнін оқу бағдарламасының бір бөлігі ретінде оқуға міндетті болды. Жапондықтар орыс-жапон соғысында (1905 жыл) еуропалық бір қолды сабырдың Ресейдің үлкен әскерлеріне қарсы тиімсіз екенін анықтады және 1933 жылы екі қолды сабырды офицерлер мен сержанттар үшін ресми жапондық қару ретінде қайта енгізді. Жапондықтармен байланыста болған корейлер, мысалы, корей полициясы мен әскери офицерлері де солай істеді. 1910 жылы Кореяны Жапония басып алғаннан кейін, жапондық қылыш өнері қалаларда корей қылыш өнерін ығыстырды. Бұл 1931 жылы кендоның корей білім беру жүйесінде қабылдануымен және 1930-1940 жылдардағы корей және жапон ойыншылары арасындағы жоғары деңгейдегі жарыстармен күшейді. 1920 жылы Чосон Чейхуэ (Чосон жеңіл атлетика қауымдастығы) құрылды, ал бір жылдан кейін Кан Нак Вон Кумдоны ғана оқытатын елдегі алғашқы жеке мектеп – Чосон Мудогванды ашты. Жапондық әскери қылыш өнерін осы кезеңде Маньчжурияда орналасқан жапондық қылыш шебері Накамура Тайсобуро да дамытты. Каллиграфтың «Эй» әрпін сегіз негізгі қозғалыспен қайта-қайта жаттығуын пайдалана отырып, Накамура «Эй Джи Хаппо» (сөзбе-сөз: «Эй әрпінің 8 заңы») жаттығуын жасады, ол оның қылыш өнерінің негізгі қимылдарын жаттығуға арналған. Кейін бұл «Хаппо гири» (сөзбе-сөз: «Кесудің сегіз бағыты») болып қалыптасты және Накамура Рю Батто джутсу стилінің ажырамас бөлігіне айналды. Қазіргі Корея Республикасында кендо, басқа жапондық элементтер сияқты, корей мәдениетінде сақталды, бірақ оның жапондық байланыстарына ең аз назар аударылып, Кумдо деп аталады. Ссирем (күрес), Тэк Кён (жауынгерлік спорт) және Геом Биоп (қылыш өнері) сияқты дәстүрлі корей тәжірибесін қайта жандандыруға жасалған алғашқы тырастықтар 1945 жылдан кейінгі корей ұлттық тарихнамасының аясында болды және Корея қоғамының кейбір топтарынан қарсылыққа тап болды, олар мұндай тәжірибелер Кореяны оккупациялауға дейінгі өткен шаққа сағыну тудырады деп санады. 1980-жылдардан бері Кореядағы саяси жағдайдың өзгеруі, соның ішінде үкіметтік бақылаудың жеңілдеуі, Кореяның жауынгерлік өнерінің дәстүрлеріне деген жаңа қызығушылықты тудырды, нәтижесінде осы іс-шараларды көрсетуге тырысатын бірқатар ұйымдар пайда болды, мысалы, Сиб Пал Ги сақтау қоғамы (2001 жыл).

Жосон дәуірі семсер өнері

Корей қылышын зерттеу жаттығулар мен жаттығуларды, жеке орындалатын форманы, екеу болып орындалатын форманы және сынақ кесуді қамтитын түрлі тәжірибелер арқылы жүргізіледі. Бұл нөлдік қосынды ретінде қарастырылса, кез келген элементтің артық болуы басқа екі элементтің жетіспеушілігін білдіреді. Әрбір жағдайда, мақсат – қылышкерге жағдайды жылдам бағалау және осы элементтердің тиісті үйлесімін орындау үшін дерлік рефлекстік қабілетті дамыту. Сондықтан, тәжірибешілер кез келген техниканың сәттілігін көрсету үшін әртүрлі материалдардан жасалған кесу нысаналарын жиі пайдаланады. Корей қылыш өнерінде еуропалық және жапондық дәстүрлердегі дуэль сияқты жеке кездесулерге қатысты тактика мен стратегиялар көрінбейді. Корей мәдениетінде ар-ұяқ мәселелері белгілі болғанымен, буддизм мен неоконфуциандық ой-пікірлер үстемдік құрады, және олардың екеуі де зорлық-зомбылықты тыйымдайды. Сондықтан, корей қылышының негізінен әскери жаттығулар арқылы қалыптасқанын және көбінесе майдан дауылдарында, тек алдынан ғана емес, әртүрлі бағыттар мен бұрыштарды ескере отырып қолданылғанын айтуға болады. Бон Кук Геом Биопты қарапайым зерттеу көрсетсе, 26 қылыш әдісінің 5-і ұруға, ал 15-і кесуге немесе шабуға арналған. Сол сияқты, жапондық оккупация кезінде корей әскеріне таныстырылған әскери қылыш өнері (Тояма Рю) да ұрудан гөрі кесуге басымдық береді. Соңында, корей Geom Beop-пен байланысты техникалар шамамен 12 кесу техникасына 4 ұру техникасы шамасында келеді. Қалқанды корей әскеріне толыққанды енгізуге болмады, бірақ оның корей тарихына қатысты нұсқаулықтарда айтылғанына қарамастан. Корей қылышы қарсыластың шабуылын бағытты өзгерту және қорғанушыға қарсы шабуыл жасау мүмкіндігін (к. Теум) жасауға арналған түрлі парилерді біріктіреді. Бұл парилер көбінесе қылыштың жиегі емес, қылыштың тірегі немесе жақтары арқылы орындалады.

Бон Кук Геом Биоп

"Туған жер қылыш әдістері" (K. Bon Kuk Geom Beop 본국검법) алғаш рет "Үш патшалық" дәуіріндегі домендердің бірі – Силла патшалығының корей жырларында кездеседі. Юдзи Суннамда Силла патшалығынан жеті жасар баланың Пэкше патшалығы арқылы саяхаттап, "қылыш биін" (гумму) көрсетіп, көп көрермен жинаған оқиғасы баяндалады. Бірақ, соңында патша алдында билеуге шақырылғанда, бала өзінің өнерін патшаны қылышпен қағып өлтірумен аяқтады, ал патшаның сақшылары оны өлтірді. Осы жас жігіттің құрбандығының құрметіне Силла халқы баланың бет-әлпетіне ұқсайтын маскалы қылыш биін жасады. Осы қылыш әдістері туралы ең алғашқы жазба 1629 жылы Мао Юань И жазған "Армияның әскери өнер мен ғылым жөніндегі есебі" энциклопедиясында табылды. Мао өз еңбегінде корей фехтованиені Корея аймағынан шыққан қылыш әдістерінің сериясы ретінде сипаттайды. Бұл әдістер, тек "Туған жер қылыш әдістері" (Бон Кук Геом Беоп 본국검법) деп аталады, Маоның сөзіне сүйенсек, қытай қылыш өнерінің құлдыраған кезінде Қытайға әкелінген және шамамен 9 ғасырға жатқызылған. Муйедоботонгжидің (1790) қайта жаңартылуында авторлар бұрынғы материалдардағы кемшіліктерді жою үшін, әсіресе қылышпен жұмыс істеуге қатысты тарауларға "Толық суреттер" қосымшасын қосуға тырысты. Бастапқыда тараудың мазмұнын тізімдеуге арналған қылыш техникасының сатылап орындалатын жаттығуы ретінде қарастырылған бұл қосымшалар, қазіргі заманғы жекпе-жек өнерінің шеберлері үшін стильді жаттығуларға айналды. Жалпы алғанда, Muyedobotongji және әсіресе Bon Kuk Geom Beop тарауы әскери нұсқаулықтар ретінде қарастырылуы мүмкін, яғни олар қызметкерлерге өз міндеттерін орындау үшін қажетті ақпараттың жалпы шолуын ғана ұсынады.

Корей семсерлеуінің қазіргі заманғы мектептері

Кумдо – 1895 жылы құрылған қылышпен күресудің корей нұсқасы. 1945 жылы Кореяда жапон үкіметі аяқталғаннан кейін, жапондық жекпе-жек өнерінен аулақ болуға және тарихи, жергілікті дәстүрлерді жақтауға патриоттық бейімділік пайда болды. 1970-1980 жылдары Оңтүстік Кореяда бірнеше «туған корей» стильдері кеңінен таралды. Шим Гум До 1971 жылы Чанг Сик Ким Кореяда құрды, ал 1978 жылдан бастап Америка буддистік Шим Гум До қауымдастығы ретінде құрылды. Сиб Пал Ги қауымдастығы 1981 жылы Ким Кванг Сёк 1969 жылдан бері үйреткен жекпе-жек өнері жүйесіне негізделді және 1790 жылғы техникалардан тікелей алынған (соның ішінде, бірақ қылыш тәсілдерімен ғана шектелмейді). Сиб Пал Ги сақтау қоғамы (십팔기 보존회) 2001 жылы Ким Кванг Сёктың шәкірттерімен корей жекпе-жегін насихаттау және жұртшылыққа тарату мақсатында құрылды. Хайдунгумдо 1983 жылы Хайдунгумдо қауымдастығы ретінде құрылды, ал 1996 жылы Дүниежүзілік Хайдунгумдо федерациясы (WHDGF) болып қайта құрылды. Ханкумдо 1986 жылы Мён Чжэ Нам жасады және 1997 жылы алғаш рет жарияланды. Ол бастапқыда қылыш шабуылынан қорғану әдісі ретінде пайда болды, бірақ кейіннен оқу бағдарламасына қылыш техникаларын қосуға кеңейді.