Кіріспе

Неміс антропологы (1873–1957)

Арнольд ван Геннеп, толық аты Чарльз Арнольд Курр ван Геннеп (23 сәуір 1873 – 7 мамыр 1957) – голланд-неміс-француз этнографы және фольклоршы.

Өмірбаян

Ол Вюртемберг корольдігінде (1871 жылдан бастап Германия империясының құрамына кірген) Людвигсбург қаласында дүниеге келген. Әкесі мен анасы үйленбегендіктен, Ван Геннеп голландтық анасының «ван Геннеп» тегін қабылдады. Алты жасында ол анасымен бірге Францияның Лион қаласына көшіп келді, онда анасы француз дәрігеріне тұрмысқа шығып, отбасын Савойяға көшірді. Ван Геннеп өту рәсімдерінің салты және қазіргі француз фольклорындағы маңызды еңбектерімен ең танымал. Ол Францияда фольклортану ғылымын қалаған адам ретінде танылады. Ол Парижге Сорбоннаға оқуға барып, бірақ мектептің өзіне қажетті пәндерді ұсынбағанына көңілі толмады, сондықтан араб тілін оқу үшін École des langues orientales-ке, ал филология, жалпы тіл білімі, египтология, ежелгі араб тілі, алғашқы діндер және ислам мәдениетін оқу үшін École pratique des hautes études-ке түсті. Осы ғылыми тәуелсіздігі өмірінің соңына дейін сақталды. Ол Францияда ешқашан академиялық қызмет атқармады. 1912 жылдан 1915 жылға дейін Швейцариядағы Нойшатель университетінде Этнография кафедрасын басқарды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Швейцарияның бейтараптығына күмән келтіргені үшін университеттен қуылды. Ол мұражайды қайта ұйымдастырып, 1914 жылы алғашқы этнографиялық конференцияны өткізді. 1922 жылы ол АҚШ-қа сапар жасады. Оның ең белгілі еңбегі – «Les rites de passage» (Өту рәсімдері, 1909), онда өту рәсімдерінің үш кезеңге бөлінуі туралы көзқарасы баяндалған: préliminaire немесе «алдын ала», liminaire немесе «лиминалдық жағдай» (антрополог Виктор Тернер зерттеген кезең) және postliminaire немесе «лиминалдықтан кейінгі жағдай». Француз фольклорындағы оның маңызды еңбегі – «Le Manuel de folklore français contemporain» (Қазіргі француз фольклорының нұсқаулығы, 1937–1958). Ол 1957 жылы Францияның Бург-ла-Рен қаласында қайтыс болды.

Әсерлер

"Өткел жолдары" Джозеф Кэмпбелдің 1949 жылғы "Мың қырлы батыр" атты еңбегінің құрылымына зор ықпал етті, себебі Кэмпбел батырдың саяхатын үш кезеңге бөлді: "Кету", "Басталу" және "Оралу". "Өткел жолдары" антрополог Виктор Тернердің зерттеулеріне, әсіресе оның 1969 жылғы "Ритуалдық процесс: құрылым және антиқұрылым" атты еңбегіне әсер етті.