Кіріспе

Теңіз паразиті түрі. Кудоа тирсит – теңіз балықтарының миксоспоралық паразиті. Ол дүние жүзінде кең таралған және көптеген түрлерге жұғады. Бұл паразит балық шаруашылығына экономикалық зиян келтіреді, өйткені балық өлгеннен кейін "миоликвификация" процесін тудырады – еттің тым жұмсаруынан балық сатуға жарамсыз болады. Адамға қауіпті емес.

Таксономия

K. thyrsites споралары 4 жапырақшасы және 4 полюстік капсуласы бар жұлдыз тәрізді болып келеді. Актиноспора сатысымен жұққан кезде спороплазма бұлшық ет талшығына жылжып, онда псевдоциста қалыптастырады. Осы псевдоцисталардың ішінде спораның даму кезеңдері орналасқан. Кудоа түрлерінің және басқа миксозоан түрлерінің 18S rDNA тізбектерін салыстыру олардың туыстығын анықтау мақсатында жүргізілді. Нәтижелер Кудоа түрлерінің басқа миксозоандардан (Myxidium sp., Myxobolus sp. және Henneguya zschokkei) ерекше екенін көрсетті. Кудоа тирсит бұл топтың қызықты өкілі болып табылады, себебі ол өте кең иегерлік ерекшелігіне ие және әлемнің көптеген балық түрлерін жұқтырады (1-кесте).

Патология

Кудоа тұқымдасының өкілдері негізінен теңіз балықтарының бұлшық еттерін қоздырады, онда олар көптеген жеке спораларды қамтитын түйіндер немесе псевдокисталар құрайды. Жеңіл инфекцияларда бұл псевдокисталар балықтың иммундық жүйесінен бұлшық ет талшықтарының ішінде оқшауланады. Инфекцияның күшті болуы инфекцияланған бұлшық еттерді қоршап тұрған қабынуға әкелуі мүмкін. Көрінеу, ауыр инфекциялардан басқа барлық жағдайларда симптомсыз болса да, олар өлімнен кейін тіндердің дегенерациясымен байланысты. Бұл еттің жұмсаруы, ең алдымен, паразиттің протеолиздік ферменттерін бөліп шығаруының салдары болып табылады. Бұл аквакультуралық шаруашылықтарға, мысалы, "теңіз қаптарында" ласось өсіруге, сондай-ақ балық аулауға зиян келтіреді. Зардаптар тікелей, балық өнімдерінің нашарлауы арқылы, және жанама түрде, тұтынушылардың белгілі бір аймақтан алынған балықтың сапасы төмен деп санауы арқылы туындайды. K. thyrsites инфекциясының күштілігі Атлантикалық ласось филелеріндегі еттің жұмсару деңгейімен тікелей байланысты. Ауыр инфекцияланған филелерде ет әрқашан жұмсақ болды, ал жеңіл инфекцияланған филелерде жұмсару байқалған жоқ. K. thyrsites инфекциясын алдын алу және/немесе бақылау, әсіресе ашық судағы торлы қаптарда қиын мәселе болып табылады. Қазіргі уақытта тиімді емдеу жоқ. Бақылаудың бір жолы – тіршілік циклын белгілі бір жолмен бұзу арқылы инфекцияға шалдығу мүмкіндігін азайту болып табылады. +1-кесте. Kudoa thyrsites-пен жұқтырылған таралу және түрлерОрынТүрЖалпы атауыСолтүстік АмерикаMerluccius productusТынық мұхитының балықыOncorhynchus spp. ЛасосьIcelinus filamentosusТісті балықOphiodon elongatusЛингкодAulorhynchus flavidusТрубка мұрынды балықSalmo salarАтлантикалық ласосьReinhardtius stomiasЖез тырнақшалы балықEopsetta jordaniПетралды табандықHippoglossus stenolepisТынық мұхитының палтусыMicrostomus pacificusДовер табандығыLepidopsetta bilineatusТас табандығыPlatichthys stellatusЖұлдызды табандықParophrys vetulaАғылшын табандығыTheragra chalcogrammaАляскалық минтайMerluccius capensisКап балықтарыАвстралияEngraulis australisАвстралиялық анчоусThunnus maccoyiiОңтүстік көк тунецEngraulis japonicusЖапон анчоусыSardinella lemuruБали сардинасыSardinops neopilchardusАвстралиялық пильчардSpratelloides delicatulusКөк шпротCoryphaena hippurusДолқын балығыОңтүстік АфрикаSardinops ocellatusОңтүстік Африкалық пильчардThyrsites atunСноэкЧилиParalichthys adspersusЖұқа табандықЖапонияCypselurus sp. Ұшқыш балықИрландияSalmo salarАтлантикалық ласосьClupea harengusШабақИспанияSalmo salarАтлантикалық ласосьБіріккен КорольдікScomber scomberСкумбрияSalmo truttaҚоңыр ласось

Өмірлік цикл

Миксоспоралардың бірнеше жануар иесін пайдаланатын күрделі тіршілік циклдері бар екені көрсетілген. Әдетте, бұл балық және олигохета немесе полихета құрттар, ал бір жағдайда – бриозоан. K. thyrsites-тің тіршілік циклы жеткілікті зерттелмеген. Оның тікелей емес тіршілік циклына кейбір теңіз омыртқасыздарының қатысы болуы мүмкін деген гипотеза бар. Тәжірибелер көрсеткендей, теңіз миксоспорасы Myxidium leei теңіз лақтарында тікелей беріледі. Дегенмен, жергілікті балықтарды жаңа миксоспоралармен тамақтандырғанда K. thyrsites-ті тікелей жұқтыруға қол жеткізілмеді. Егер K. thyrsites-тің тікелей емес тіршілік циклы болса, аралық иесі әлі анықталған жоқ.