Кіріспе
Майкл Тодд (1907 жылғы 22 маусымда туған, 1958 жылғы 22 наурызда қайтыс болған) – американдық театр және кино продюсері. Ол 1956 жылғы «80 күн сайын жер шарыны айналып» фильмімен танымал, ол «Үздік фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Актриса Элизабет Тейлор оның үшінші әйелі болды. Тодд Тейлордың жеті күйеуінің үшіншісі және одан ажырасқан жалғыз күйеуі. Ол некелескеннен кейін бір жыл өткен соң жеке ұшақ апатында қаза тапты. Тодд АО кең экранды фильм форматын жасауға жетекші күш болды.
Michael Todd (born Avrom Hirsch Goldbogen; June 22, 1907 – March 22, 1958) was an American theater and film producer, celebrated for his 1956 Around the World in 80 Days, which won an Academy Award for Best Picture. Actress Elizabeth Taylor was his third wife. Todd was the third of Taylor's seven husbands, and the only one whom Taylor did not divorce. Todd died in a private plane accident a year after their marriage. He was the driving force behind the development of the eponymous Todd AO widescreen film format.
Ерте өмір
Тодд Миннеаполисте (Миннесота штаты) Хаим Голдбогеннің (православ раввині) және София Хеллерманның отбасында дүниеге келді. Екеуі де Польшадан келген еврей иммигранттары еді. Оның туған жылы әртүрлі деректерде 1907, 1908, 1909 немесе 1911 жылдар деп көрсетілген, бірақ 1907 жыл қабылданған жыл. Тодд мектепте құмар ойын ойнағаны үшін алтыншы сыныптан қуылды. Орта мектепте ол "Микадо" спектаклін қойды. Тодд орта мектепті бітірмей, аяқ киім сатушы және дүкен терезелерін безендіруші болып жұмыс істеді. Оның алғашқы жұмыстарының бірі – сода сатушы болды. Дәріхана жабылып қалғанда, Тодд ондағы жұмысы арқылы алған медициналық білімімен Чикагодағы Майкл Риз ауруханасына пациенттерге рұқсат етілмеген тағам әкелмейтіндей "қауіпсіздік күзетшісі" ретінде жұмысқа орналасты. Ағасымен бірге ашқан компаниясы Ұлы депрессияның басында қаржылық қолдаусыз банкротқа ұшырады. 21 жасқа толмаған Тодд 1 миллион доллардан астам ақшасын жоғалтты (бүгінгі шарамен шамамен...). Тодд 1927 жылдың 14 ақпанында Берта Фрешманға үйленді және отбасына баспанасы жоқ нәресте ұлының әкесі болды. Тоддтың кейінгі кәсіпкерлік жолы тұрақсыз болды және сәтсіз кәсіптері оны бірнеше рет банкротқа ұшыратты.
Театр импресариосы
1933–1934 жылдары Чикагода өткен «Өркендеу ғасыры» көрмесінде Тодд «Жалын биі» атты көрермендерді қызықтыратын шара ұйымдастырды. Бұл қойылымда газ жалынды мөлдірлеу арқылы бишінің киімінің бір бөлігін өртеп, оны көрінетіндей жалаңаш қалдыратын еді. Бұл шара Нью-Йорктегі «Casino de Paree» түнгі клубынан шақыру алуға жеткілікті назар аударды. Тодд осы келісім арқылы Бродвейдің алғашқы тәжірибесін алды және онда жұмыс істеудің жолын табуға бел буды. Билл «Божанглз» Робинсонның басты рөлде ойнаған «Ыстық Микадо» 1939 жылдың 23 наурызында Бродвейде ашылды. Тоддтың қойылымының сәттілігі, Чикагодағы қойылым есебінен, қаржылық дағдарысқа және Чикагодағы Федералды театр жобасының тарауына себеп болды. Бродвейдегі сәттілігі Тоддқа шоумен Билли Роузға қарсы тұруға батылдық берді. Тодд 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесінің президенті Гровер Уэйленге барып, Бродвей қойылымын көрмеге әкелу туралы ұсыныс жасады. Көрмеде қойылымды көрсетуге құштар Уэйлен Тоддтың Бродвейді ерте жабу шығындарын өтеді. Роуз, оның келісімшартында эксклюзивтік құқықтар қарастырылғандықтан, Тоддты «Линдидің» клубында кездестірді, онда оның келісімшарты жаңа ойын-сауық түрлерін ғана қамтитынын білді. Кез келген бәсекелестіктен қашу үшін Роуз Тоддтың қойылымын өзінің қойылымымен бірге насихаттауға тез келісті. Тодд өмірінде 17 Бродвей қойылымын сахнаға қойды, оның ішінде өте сәтті болған бурлеск ревюі «Жұлдыз және Гартер» (басты рөлдерде Жипси Роуз Ли және Бобби Кларк), Жипси Роуз Ли жазған және Джоан Блонделл ойнаған «Жылаңаш гений» және 1945 жылғы Морис Эванстың ойнаған «Гамлет» қойылымы бар. Оның ең үлкен жетістіктері музыкалық комедиялық ревюларда болды, көбінесе актрисалар дезабельде (жартылай жалаңаш) түсетін, мысалы, «As the Girls Go» (Кларк та ойнаған) және Майкл Тоддтың «Пипшоу» қойылымдары. Тодд 1945 жылы Бейсбол лигасының Жұлдыздар ойынын жаңа босатылған Берлинде өткізу туралы идея тастады. Бейсболдың жаңа комиссары Хэппи Чендлер бұл идеяға қызығушылық танытса да, ол іс жүзінде мүмкін емес деп танылды. Ойын соғыс уақытындағы саяхат шектеулеріне байланысты тоқтатылды. 1952 жылы Тодд Иоганн Штраус II-нің «Венециядағы түн» опереттасын Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағында жаңадан салынған Джонс Бич театрында жүзетін гондолалармен бірге қойды. Ол екі маусым бойы көрсетілді.
Кино және кинофильмдер
1950 жылы Майк Тодд телехабаршы, Capital Cities Communications компаниясын құрған Лоуэлл Томас және өнертапқыш Фред Уоллермен бірге Cinerama компаниясын құрды. Компания Уоллер жасаған Cinerama кең экранды кинопроцесін пайдалану үшін құрылды, ол үш кинопроекторды иілгіш экранға алып композициялық бейне жасау үшін қолданды. Cinerama-ның алғашқы фильмі "Осы – Cinerama" 1952 жылдың қыркүйегінде шықты. Шығарылысқа дейін Тодд Cinerama компаниясынан Cinerama-ның кейбір кемшіліктерін жоятын кең экранды процесті әзірлеу үшін кетті. Нәтижесінде American Optical Company компаниясы жасаған Todd AO процесі пайда болды. Бұл процесс алғаш рет "Оклахома!" фильмінің сәтті түсірілімінде қолданылды (1955). (Айнымалы түрде, продюсер он жыл бұрын сынақтар кезінде сахналық мюзиклді сынға алып, "әзіл жоқ, аяқ жоқ, мүмкіндік жоқ" деп қысқаша айтқан). Тодд көп ұзамай оны ең жақсы есте сақтайтын фильмді жасады – Майкл Тоддтың "80 күнде әлемді айналып келу" фильмі, ол 1956 жылдың 17 қазанында кинотеатрларда көрсетілді. Фильмді жасауға 6 миллион доллар жұмсалды (шамамен эквивалентті сома), ол қайтыс болған кезде прокаттан 33 миллион доллар таба алды. 1957 жылы "80 күнде әлемді айналып келу" фильмі "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. 1950 жылдары Тодд Чикаго қаласының орталық бөлігіндегі Харрис және Селвин театрларын сатып алды. Селвин театры Майкл Тоддтың Cinestage деп аталды және Todd AO өнімдерін көрсету үшін пайдаланылды, ал Харрис театры Майкл Тодд театры деп аталды және дәстүрлі кинотеатр ретінде жұмыс істеді. Екі театрдың да фасады Гудман театры кешенінің бір бөлігі ретінде сақталған, бірақ ішкі кеңістіктері бұзылған. 1960 жылдардың басында Уильям Вулфолк жазған "Менің атым Морган" атты роман Тоддтың өмірі мен мансабына негізделген деп есептеледі.
Жеке өмір
19 жасында Тодд 1927 жылы Валентин күні Индиана штатының Краун-Пойнт қаласында Берта Фрешманға үйленді. Ол Фрешманға жасөспірім кезінен бері қызығушылық танытқан, бірақ онымен кездесуге шақыруға дейін өзіне сенімді болу қажеттігін сезінді. 1929 жылы олардың ұлы Майк Тодд кіші дүниеге келді. Тодд пен оның әйелі оның қайтыс болған кезде ажырасып тұрды; Фрешманның қайтысынан бір аптадай бұрын ол ажырасу туралы өтініш берген еді. 1947 жылы 5 шілдеде Тодд актриса Джоан Блонделлге үйленді. Олар 1950 жылы 8 маусымда ажырасып, Блонделл психикалық зорлық-зомбылыққа негізделіп ажырасу туралы арыз берді. Тоддтың үшінші некесі актриса Элизабет Тейлормен болды, олардың арақатынасы өте құйынды болды. Жұп 1957 жылы 2 ақпанда Мексикада, Акапулько қаласының мэрінің қатысуымен неке салтанатын өткізді. Бұл 24 жастағы келін және 49 жастағы күйеу жігіт үшін үшінші неке болды. Олардың куәгері – Кантинфлас ретімен танымал Марио Морено болды. Тодд пен Тейлордың 1957 жылы 6 тамызда туған қызы Элизабет Фрэнсис (Лиза) Тодд болды.
Өлім
1958 жылдың 22 наурызында Тоддтың жеке ұшағы «Лиз» Нью-Мексико штатындағы Грантс қаласының жанында апатқа ұшырады. Екі қозғалтқышты Lockheed Lodestar ұшағы, мұздақ жағдайда, бір қозғалтқышпен ауыр жүкпен тым жоғары биікте ұшу кезінде қозғалтқыш бұзылуға ұшырады. Ұшақ басқарудан шығып, құлап, ішіндегі барлығы төрт адам қаза тапты. Апатқа бес күн бұрын Тодд осы ұшақпен апат орнынан шығысқа қарай 78 миль (126 км) қашықтықтағы Альбукеркиге ұшып, Майкл Тоддтың «80 күн ішінде әлемді айналдыру» фильмінің көрсетілімін насихаттады. Тоддтан басқа, апатта сценарист және автор Арт Кохн, Тоддтың өмірбаянын жазып жүрген «Майкл Тоддтың тоғыз өмірі» авторы, ұшқыш Билл Вернер және ұшақтың штатты көмекші ұшқышының орнына келген Том Барклей қаза тапты. Тодд жалға алған Lodstar ұшағына екі қосымша жанармай багін орнатуға ақша төледі; барлық бактер толы болғанда, ұшу экипажы, жолаушылар немесе багажсыз ұшақтың салмағы ресми көрсеткіштен асып кетті. Вернер бұрын да осындай ауыр жүкпен ұшақты апатсыз ұшқан, соның ішінде Тоддты Атлант мұхиты мен Еуропа айналасында жеткізген. Рейске дейін бактер толық толтырылған. Апатқа бірнеше сағат қалғанда Тодд ұшақтың қауіпсіз екенін айтты, ол Джозеф Манкевич пен Кирк Дуглас сияқты достарына телефон соғып, рейске джин-рамми ойнауға адам шақырды: «Кел, неге тартыласың? – деді ол. – Бұл жақсы, қауіпсіз ұшақ. Мен оның құлауына жол бермеймін. Мен Элизабеттің суретін алып барамын, оған ештеңе болмайтынына көз жеткіземін». Ұлы Майк кіші әкесінің денесін тіс деректері арқылы анықтағаннан кейін Альбукеркиге (Нью-Мексико) жеткізіп, кремациялауды қалаған, бірақ Тейлор қарсылық танытып, кремация жасауға рұқсат бермеді. Тоддтың анасы, 89 жастағы және баласының қайтыс болған уақытында санаторияда емделіп жатқан әйелге апат туралы айтылмады, себебі шок оның нашар денсаулығына зиян келтіруі мүмкін деп саналды. Тодд Иллинойс штатындағы Forest Park қаласындағы Beth Aaron зиратында, Waldheim еврей зиратының 66-шы учаскесінде жерленді. Эдди Фишер, өзін Тоддтың ең жақсы досы деп есептеген, өзінің өмірбаянында былай деп жазды: «Жабық табын болды, бірақ мен оның көбінесе көрсету үшін екенін білдім. Ұшақ соқтығысқанда жарылып кетті, қалдықтарды анықтау мүмкін болмады. Құлаған жерден тек Майктың үйлену сақинасы мен мен оған сыйлаған платинадан жасалған манжет түймелері табылды». 1977 жылдың маусым айында Тоддтың сүйегін қабір қазушылар ұрлады. Ұрылар оның табынына 100 000 долларлық алмаз сақина іздеп кірді, ол Тейлор күйеуінің жерленгенге дейін саусағына таққан деген қауесет тарады. Тоддтың сүйегі 1958 жылғы апаттан кейін анықталғаннан кейін, оның қаптары мен табыны Альбукеркиде мөрленді. Тоддтың сүйегі тағы бір рет тіс деректері арқылы анықталды және құпия жерге қайта жерленді.
There was a closed coffin, but I knew it was more for show than anything else. The plane had exploded on impact, and whatever remains were found couldn't be identified The only items recovered from the wreckage were Mike's wedding ring and a pair of platinum cuff links I'd given him. In June 1977, Todd's remains were desecrated by graverobbers. The thieves broke into his casket looking for a $100,000 diamond ring, which, according to rumor, Taylor had placed on her husband's finger prior to his burial. The bag and casket had been sealed in Albuquerque after Todd's remains were identified following the 1958 crash. Todd's remains were once more identified through dental records and were reburied in a secret location.