Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құтқарылу мерекесінің христиандық рәсімі
Easter time Christian ritual
Яһуданы өртеу – бұл Еуропадағы христиан қауымдастықтарында пайда болған Құтқарылу мерекесінің дәстүрлі рәсімі, онда Яһуда Искариоттың бейнесі өртеледі. Яһуда бейнелерін ағашқа іліп, қамшымен ұру, жарылғыш заттармен жару сияқты басқа да жамандықтармен қорлау да кездеседі. Яһуди дәстүріндегі осыған ұқсас рәсім – Пурим мерекесінде Хаман мен оның он ұлының бейнесін асып, өртеу, бірақ бұл қазіргі кезде кең таралған емес. Бұл әдет Пасхалық литургиялық циклдің ресми бөлігі болмаса да, әдетте Құтқарылу мерекесінде адалдар орындайтын азапты оқиғаның қайта жандандырылуының бір бөлігі болып табылады. Әдет-ғұрыптар әртүрлі, бірақ Яһуданың бейнесі көбінесе Ұлы жұма күні асылады (Матай 27:5 (KJV) бойынша), содан кейін Пасха жексенбісінің кешінде өртеледі. Латын Америкасының көптеген аймақтарында бұл рәсім Жаңа жыл қарсаңында жамандықтан арылып, рухани тазалықпен жаңа жылды бастау үшін жасалады. Кейбір қауымдар бұл рәсімді түрлі бейнелерді, соның ішінде Киелі кітаптағы Яһуданы (Исаны сатқан) пайдаланады. Мүсін қазыққа байланып өртелетін бұл әдет Уругвай мен Аргентинада "Кема дель Юда" ("Яһуданы өртеу") деп, ал басқа жерлерде "Кема дель Ано Вьехо" ("Ескі жылды өртеу") деп аталады.
The burning of Judas is an Easter time ritual that originated in European Christian communities where an effigy of Judas Iscariot is burned. Other related mistreatment of Judas effigies include hanging, flogging, and exploding with fireworks. A similar ritual in Jewish tradition would be the hanging and burning an effigy of Haman and his ten sons during Purim, although this is not a widespread contemporary practice. Though not an official part of the Easter liturgical cycle, the custom is typically a part of the reenactment of the story of the Passion that is practiced by the faithful during Easter. Customs vary, but the effigy of Judas is typically hanged (reenacting Matthew 27:5 (KJV)) on Good Friday, then burned on the night of Easter Sunday. In many parts of Latin America this practice occurs on the eve of the New Year as a symbol of ridding one's self of evil and beginning a new year in spiritual purity. Some communities observe this ritual using various effigies, including the biblical Judas (who betrayed Jesus). This custom, during which the effigy is burned on a stake, is called "Quema del Judas" ("the burning of Judas") in Uruguay and Argentina, and "Quema del Año Viejo" ("the burning of the old year") in other places.
Практика
Яһуданың өртелуі бұрын христиан әлемінде кеңінен таралған: Англияда, Грецияда, Мексикада, Бразилияда, Португалияда, Германияда, Австрияда, Чехияда, Словакияда, Польшада, Испанияда, Уругвайда, Венесуэлада, Чилиде, Перуде, Кипрде, онда бұл 'lambratzia' деп аталады, Филиппинде, Парагвайда, онда 'Judas kái' деп аталады, Нигерияда, ол елдің мәдени мұрасының бөлігі ретінде ЮНЕСКО қорғауына ұсынылған. Яһуданы өртеу ХХ ғасырдың басында және ортасында Англияның Ливерпуль қаласындағы Дингл ауданында да болған, бірақ полиция көбінесе оны тоқтатып отырған. Ливерпульдің Оңтүстік бөлігіндегі балалар топтары ХХ ғасырдың соңына дейін осы дәстүрді сақтап келген. Яһуданың соңғы өртелуі 1971 жылы Ливерпульдің 8-ші ауданындағы Пророк көшесі мен Нортумберленд көшесі арасындағы қараусыз жерде жергілікті аңызға айналған Алан Ритдик жасаған. Яһуданы өртеу Англияда дәстүрлі емес, бірақ католик бүлікші Гай Фокстің бейнесін өртеуге ұқсас дәстүр бар. Англияда Рим папасы Пауыл V-нің бейнесін өртеу дәстүрі де жалғасуда, онда Леустегі Отты Түнде 50 000-ға жуық протестант мерекелік шараларға жиналады.
The burning of Judas was once widely practiced across the Christian world in England, Greece, Mexico, Brazil, Portugal, Germany, Austria, Czech Republic, Slovakia, Poland, Spain, Uruguay, Venezuela, Chile, Peru, Cyprus where it is called 'lambratzia', the Philippines, Paraguay—where it is called 'Judas kái', Nigeria, which was nominated for UNESCO protection as part of that nation's cultural heritage. Judas burnings also took place in the district of Dingle, in Liverpool, England, in the early and mid twentieth century, but was often stopped by the police. In Liverpool's South End bands of children still practiced this custom in the late twentieth century. The last burning of the Judas was in 1971 and was conducted by local legend Alan Rietdyk on waste ground between Prophet Street and Northumberland Street in the Liverpool 8 area. The burning of Judas is not traditional to England, although a very similar custom of burning Catholic rebel Guy Fawkes in effigy exists. The practice of burning an effigy of the Pope Paul V also continues to exist in England, where as many as 50,000 Protestants gather on Bonfire Night in Lewes to observe the festivities.
Еврейлерге қарсылық
Латын Америкасында "жүйтті өртеу" (осы дәстүрдің көптеген аталымдарының бірі) антисемитизмнің көкейкесті мәселесі болғанымен, бұл практика жоғарыда айтылған түрінде кездеседі, бірақ еврей халқына немесе этникалық тобына қарсы дұшмандық актісі деп есептелмейді, ол жай ғана "жамандықты" бейнелейді, демек, тізімдегі басқа да бейнелерден ешқандай айырмасы жоқ.
In Latin America, despite the controversial nature of antisemitism associated with the "burning of the Jew" (one of the custom's many monikers), although the practice does exist in the above stated form it is not regarded as an act of hostility towards the Jewish people or ethnicity but is simply representative of "evil", thus not differing in any way from the other effigies listed.
Танымал мәдениетте
Бұл дәстүр 1974 жылғы венесуэлалық "La quema de Judas" атты фильмде бейнеленген.
The tradition is featured in the 1974 Venezuelan homonymous film La quema de Judas .