Кіріспе

Спайл (кейде "бөшке тікпесі" деп аталады) – ағаштан немесе металдан жасалған тікпе, ол сыра немесе шарап бөшкесіне ауа кіруін және көмірқышқыл газының шығуын реттеу үшін қолданылады. Спайлдарды ағаштан сұйықтықтарды (мысалы, клен сиропын) алу үшін де пайдалануға болады.

Бір пайдалану

Бұқалау сырасы сырттан газ қосылмай құйылады. Дұрыс сақталған бұқалау сырасында көмірқышқыл газы (ашытқы арқылы пайда болатын) көпіршіктер үшін жеткілікті болады. Шындығында, ашытқы қажетті мөлшерден артық көмірқышқыл газын өндіреді, сондықтан бұқалауды шүбіршік тесігі арқылы желдету қажет. Бұқалау алғаш рет сыра құю машинасына қосылғанда жабылады. Оның кілт тасы (сыра тоғысы орнатылатын жер) және шүбіршігі (сыраны толтырған жер) болады. Құюға дайындалғаннан кейін, шүбіршікті тесіп, газ шығару үшін желдету тетігі қолданылады, ол жартылай бұрғыланған немесе толық бұрғыланған тесікті бітеу үшін қатты ағаштан жасалған тығынмен жабылады. Бұл тығынды бұзады, содан кейін тоғыс кілт тасына орнатылады. Артық газдың шығуына мүмкіндік беру үшін жұмсақ шүмек (ашық талшықты жұмсақ ағаштан, бамбуктан немесе кесілген қатты ағаштан жасалған) қолданылады. Шарапшы осы процесті аяқталды деп шешкеннен кейін, газдың шығуына жол бермейтін қатты шүмек орнатылады. Ол қатты ағаштан жасалады (әдетте техникалық жағынан «жұмсақ ағаш», бірақ жұмсақ шүмектен тығыз және қатты). Бұқалаудан сыра құйылғанда қатты шүмек алынып, жұмсақ шүмекпен ауыстырылуы немесе ашық қалдырылуы мүмкін. Сыра құйылмағанда қатты шүмек қайтадан орнатылады. Пластмассадан жасалған шүмектер де бар. Шүмек қайтадан орнатылғаннан кейін, ашытқы ерітіндіден шыққан газ көлемін толтыру үшін жеткілікті газ өндіреді. Бірақ көмірқышқыл газының өндірілуі шектеулі болғандықтан, қатты шүмек мүмкіндігінше ұзақ сақталады. Осы себепті нағыз сыра ашылғаннан кейін қысқа уақыт сақталады – егер тым көп көмірқышқыл газы шығып кетсе, сыра қызылсырап қалады. Әдетте, сыра екі-төрт күнге ғана жарамды болады; осы қысқа мерзімде нағыз сыра ұсынатын бардың бұқалауларды әлі де жақсы күйде босату үшін жеткілікті айналымға ие болуы маңызды.

Терминнің басқа қолданылуы

Көптеген ескі терминдер сияқты, "спиль" сөзінің де басқа жергілікті мағыналары бар. Мысалы:
Ағаш қазық немесе қоршау тірегі. Соққы жасау құралы, кез келген ағашты соғу үшін қолданылатын құрал (мысалы, қайын ағашының шырыны, шамыр құймасы, резеңке алу немесе таңқуа пальмасынан шарап жасау үшін). Қант бұршағына шамыр құймасын алу үшін кіргізілетін темір немесе ағаш кран. Жаңа Шотландиядағы Индиан-Харборда балық өңдеу "қоймалары" орналасқан жағалаулар "спиль" деп аталған. Кеме жасауда қисық бетке орнатылатын кез келген қисық бөліктің пішінін анықтау үшін құрылысшы қолданатын құралдар мен амалдарды сипаттау үшін қолданылатын термин.

Танымал мәдениетте

"Аштық ойындары: Өртке ұшырау" (2009) романында және одан кейінгі "Аштық ойындары: Өртке ұшырау" (2013) фильмінде су алу үшін спайль қолданылады. Спайль – бір ұшы үшкірленген, екіншісі тілінген түтікше. Оны ағашқа қағып кіргізгенде, түтікшеден таза су ағып шығады. Жылдың көп бөлігінде бұл ағаштардың табиғатына қайшы, себебі су өте ұсақ капиллярлық арналар арқылы жоғары қарай өтеді. Ағаш кесілгенде, кесілген жерінен су ағып шықпайды. Фильмде көрсетілген әдіс тек көктемнің басында немесе қыс аяғында, ағаштардағы сулы шырын көп болғанда ғана тиімді. Көлбеулерге орнатылатын крандар бұрғыланған тесіктерге салынады, нәтижесінде шығатын сұйықтық – су емес, шырын.