Шыбықтар: Сыра мен шарап шелектеріндегі газды реттеу құралы
Spile
Шылым (spile) – шарап немесе сыра қаптамасын басқаруға арналған ағаш/металл тікбұрыш. Сыраны газсыз құюға, артық көмірқышқылды газды шығаруға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спайл (кейде "бөшке тікпесі" деп аталады) – ағаштан немесе металдан жасалған тікпе, ол сыра немесе шарап бөшкесіне ауа кіруін және көмірқышқыл газының шығуын реттеу үшін қолданылады. Спайлдарды ағаштан сұйықтықтарды (мысалы, клен сиропын) алу үшін де пайдалануға болады.
A spile (sometimes called a "cask peg") is a wooden or metal peg used to control the flow of air into, and carbon dioxide out of, a cask of ale or wine. Spiles can also be used to broach liquids (like maple syrup) from a tree.
Бір пайдалану
Бұқалау сырасы сырттан газ қосылмай құйылады. Дұрыс сақталған бұқалау сырасында көмірқышқыл газы (ашытқы арқылы пайда болатын) көпіршіктер үшін жеткілікті болады. Шындығында, ашытқы қажетті мөлшерден артық көмірқышқыл газын өндіреді, сондықтан бұқалауды шүбіршік тесігі арқылы желдету қажет. Бұқалау алғаш рет сыра құю машинасына қосылғанда жабылады. Оның кілт тасы (сыра тоғысы орнатылатын жер) және шүбіршігі (сыраны толтырған жер) болады. Құюға дайындалғаннан кейін, шүбіршікті тесіп, газ шығару үшін желдету тетігі қолданылады, ол жартылай бұрғыланған немесе толық бұрғыланған тесікті бітеу үшін қатты ағаштан жасалған тығынмен жабылады. Бұл тығынды бұзады, содан кейін тоғыс кілт тасына орнатылады. Артық газдың шығуына мүмкіндік беру үшін жұмсақ шүмек (ашық талшықты жұмсақ ағаштан, бамбуктан немесе кесілген қатты ағаштан жасалған) қолданылады. Шарапшы осы процесті аяқталды деп шешкеннен кейін, газдың шығуына жол бермейтін қатты шүмек орнатылады. Ол қатты ағаштан жасалады (әдетте техникалық жағынан «жұмсақ ағаш», бірақ жұмсақ шүмектен тығыз және қатты). Бұқалаудан сыра құйылғанда қатты шүмек алынып, жұмсақ шүмекпен ауыстырылуы немесе ашық қалдырылуы мүмкін. Сыра құйылмағанда қатты шүмек қайтадан орнатылады. Пластмассадан жасалған шүмектер де бар. Шүмек қайтадан орнатылғаннан кейін, ашытқы ерітіндіден шыққан газ көлемін толтыру үшін жеткілікті газ өндіреді. Бірақ көмірқышқыл газының өндірілуі шектеулі болғандықтан, қатты шүмек мүмкіндігінше ұзақ сақталады. Осы себепті нағыз сыра ашылғаннан кейін қысқа уақыт сақталады – егер тым көп көмірқышқыл газы шығып кетсе, сыра қызылсырап қалады. Әдетте, сыра екі-төрт күнге ғана жарамды болады; осы қысқа мерзімде нағыз сыра ұсынатын бардың бұқалауларды әлі де жақсы күйде босату үшін жеткілікті айналымға ие болуы маңызды.
Cask ale is dispensed without the addition of externally supplied gas. Properly conditioned cask ale will have enough dissolved carbon dioxide (produced by yeast) to have bubbles. In fact, the yeast can produce more carbon dioxide than is required, and it is for this reason that the cask is vented through the hole in the shive. The cask is sealed when it is first connected to a beer engine. It has a keystone (where the beer tap will be driven in) and a shive (through which it was filled). Once it has been laid down for dispensing, a venting punch is used to pierce the shive, which is either partially pre drilled or has a hardwood tutt sealing the completely drilled hole. This breaks the seal, and the tap can then be driven into the keystone. To allow the loss of excess gas, a soft spile (made of open grained softwood, bamboo, or harder wood with cuts in) is used. Once a cellarman judges this process to be complete, a hard spile is inserted which does not allow any more gas out. These are made of harder wood (usually still technically "softwood", but denser and more solid than a soft spile). When beer is being drawn from the cask a hard spile is removed and can be replaced by a soft spile, or left open. When no beer is being dispensed a hard spile is put back in. Plastic spiles are also available. Once a spile is reinserted, enough gas will be generated by the yeast to replace the volume of gas that will have come out of solution. But the amount of carbon dioxide that can be produced is limited, so a hard spile is kept in as much as possible. This is one of the reasons for real ale's short shelf life once a cask is opened – if too much carbon dioxide is lost, the beer will become flat. Typically, the beer will be good only for two to four days; this short shelf life is why it is important that a pub serving real ale have sufficient turnover for casks to be emptied while still at their best.
Терминнің басқа қолданылуы
Көптеген ескі терминдер сияқты, "спиль" сөзінің де басқа жергілікті мағыналары бар. Мысалы:
Ағаш қазық немесе қоршау тірегі. Соққы жасау құралы, кез келген ағашты соғу үшін қолданылатын құрал (мысалы, қайын ағашының шырыны, шамыр құймасы, резеңке алу немесе таңқуа пальмасынан шарап жасау үшін). Қант бұршағына шамыр құймасын алу үшін кіргізілетін темір немесе ағаш кран. Жаңа Шотландиядағы Индиан-Харборда балық өңдеу "қоймалары" орналасқан жағалаулар "спиль" деп аталған. Кеме жасауда қисық бетке орнатылатын кез келген қисық бөліктің пішінін анықтау үшін құрылысшы қолданатын құралдар мен амалдарды сипаттау үшін қолданылатын термин.
Like many such older terms, the word spile has other local meanings. For example:
A wooden stake or fence post. A tapper, an implement used to tap any sort of tree (e. g., for birch sap, maple syrup, rubber tapping, or palm wine from a toddy palm). An iron or wood spigot driven into a sugar maple to produce maple syrup. At Indian Harbour in Nova Scotia, the shores on which fish processing "stores" were located were called spiles. A term used in boatbuilding to describe the means/actions which a builder uses to determine the shape of any curved piece needing to be fitted to a curved surface.
Танымал мәдениетте
"Аштық ойындары: Өртке ұшырау" (2009) романында және одан кейінгі "Аштық ойындары: Өртке ұшырау" (2013) фильмінде су алу үшін спайль қолданылады. Спайль – бір ұшы үшкірленген, екіншісі тілінген түтікше. Оны ағашқа қағып кіргізгенде, түтікшеден таза су ағып шығады. Жылдың көп бөлігінде бұл ағаштардың табиғатына қайшы, себебі су өте ұсақ капиллярлық арналар арқылы жоғары қарай өтеді. Ағаш кесілгенде, кесілген жерінен су ағып шықпайды. Фильмде көрсетілген әдіс тек көктемнің басында немесе қыс аяғында, ағаштардағы сулы шырын көп болғанда ғана тиімді. Көлбеулерге орнатылатын крандар бұрғыланған тесіктерге салынады, нәтижесінде шығатын сұйықтық – су емес, шырын.
A spile is utilized to obtain water in the novel Catching Fire (2009) and subsequent film The Hunger Games: Catching Fire (2013). The spile consists of a tube with one end sharpened and the other split. When pounded into a tree, a stream of fresh water flows from the tube. Most of the year, this is not consistent with the nature of trees, as water diffuses upward through very tiny capillary passages. When a tree is cut down, water does not flow out of the cut surface. The technique used in the movie would only work in early spring or late winter, when the watery sap runs high in the trees. The taps that are placed in maple trees are placed into drilled holes and the resultant fluid is sap, not water.