Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Матай 2:2 – Жаңа Өсиеттегі Матай Ізгі хабарының екінші тарауының екінші аяты. Шығыстан келе жатқан даналар Иерусалимдегі Ирод патшаның сарайына жетіп, осы аятта оған мақсаты туралы хабарлайды.
Matthew 2:2 is the second verse of the second chapter of the Gospel of Matthew in the New Testament. The magi travelling from the east have arrived at the court of King Herod in Jerusalem and in this verse inform him of their purpose.
Иродтан бұрынғы сиқыршылар
Евангелиеде алғаш рет айтылған сөз қай жерде кездеседі? Матай 2:4-те Иродтың айтқан алғашқы сөзі де сонда жазылған. Ізгі хабардың басында Матай географиялық мәселелерге ерекше назар аударады, бұл басқа Ізгі хабарлардағыдан гөрі әлдеқайда толық сипатталған. Бір теория бойынша, Матай Мессияның неге басқа ұлттар билік еткен Ғалилеядағы кішкентай Назарет қаласынан келгенін түсіндіруге тырысқан. Бұл тарауда Магтар ғана сөйлейді. Дейвис пен Эллисон олардың оқиға барысында үнсіздігі саяхатшылардың құпиялылық аурасын сақтауға көмектеседі деп санайды. Олбрайт пен Манн «Яһудилердің патшасы» деген сөздің сол заманға сай емес екенін айтады, бірақ оны қабылдамайды. Олардың пікірінше, сол кезде «Израильдің патшасы» немесе «Еврейлердің патшасы» деген атаулар жиі қолданылған. Олар бұл теорияны жоққа шығарып, Аристобул патшаның б.з.б. 100 жыл шамасында осы атақты қолданғанын мәлімдейді. Нолланд бұл қателік Магтардың шетелдік болуымен байланысты болуы мүмкін дейді, себебі олар қолдануға тиіс нақты терминологияны білмеген. Осы атау Матай 27:11-де білімі аз шетелдікпен қайта қолданылады. Бұл атақ, өзінің параноясымен танымал Яһудея патшасы Иродқа тікелей қарсылық білдіреді. Едомдық болғандықтан, Ирод Дәуіттің ұрпағынан шыққан мұрагерден әсіресе қорқыныш сезінген. Грек тілінде «proskunesai» деп аударылатын «ғибадат ету» сөзі Матайда жиі кездеседі. Ол патшаны немесе Құдайды құрметтеуді білдіруі мүмкін, ал осы жағдайда қандай мағынада қолданылғаны нақты емес. Псевдо-Хризостомның ертедегі бір көзі былай деп жазады: «Бұл Магтар Иродтың Иерусалимде билік еткенін білмеді ме? Немесе тірі кезінде басқа патшаны жариялау өлім жазасына кесілетінін білмеді ме? Бірақ болашақ Патша туралы ойланып, қазіргі патшадан қорқа алмады. Олар Мәсіхті көрмей, Ол үшін өлуге дайын болды».
Boring notes that where is the first word spoken aloud in the Gospel. Where will also be the first word spoken by Herod in Matthew 2:4. Throughout the early part of the gospel geography will be a central concern of Matthew, covered in far greater detail than in the other gospels. One theory is that Matthew is writing an apologetic for why the messiah comes from the small and unknown town in Nazareth in Gentile dominated Galilee. This is the only time in the chapter that Magi speak. Davies and Allison believe their general silence throughout the narrative helps maintain the travellers aura of mystery. Albright and Mann mention but reject the theory that King of the Jews is an anachronism and at the time King of Israel or King of the Hebrews would have been a more likely title. They reject this theory saying that King Aristobulus used the title around 100 BC. Nolland notes that this inaccuracy might be reflective of the foreign nature of the Magi, who do not know the specific terminology to be used. The title is reused by a less knowledgeable foreigner in Matthew 27:11. The title is a direct challenge to Herod, who was renowned for his paranoia, as king of Judea. Herod as an Edomite would have been especially threatened by a Davidic heir. The word worship, also often translated as "pay homage", proskunesai in the Greek, is a very popular one in Matthew. It can mean honouring either a king or a God, in this case which of the meanings is meant is not clear. An early Pseudo Chrysostom source writes, "Were these Magi ignorant that Herod reigned in Jerusalem? Or that it is a capital punishment to proclaim another King while one lives? But while they meditated on the coming King, they did not fear the current king. Having not seen Christ, they were ready to die for Him."
Бетлехем жұлдызы
Бұл тармақта айтылған жұлдыз Бетлехем жұлдызы деп аталады. Кем дегенде Кеплерден бері оны астрономиялық құбылыспен байланыстыруға көптеген тыраштандырулар жасалды, ең көп айтылатыны – б.з.д. 7 жылы Юпитер мен Сатурнның қосылуы. 1964 жылдан бері астроном Конрадин Феррари д’Оккиеппо бірнеше жарияланымда осы өте сирек кездесетін қосылудың б.з.д. 7 жылы болғанын дәлелдеуге тырысты. «Шығыста оның жұлдызын көрді» деген сөз тіркесі көп дау тудырады. Көптеген ғалымдар оны «оның жұлдызын көтерілгенін көрді» деп оқу керек деп санайды. Сөз кезегіндегі грек сөзі анатоле, бірақ оның нақты мағынасы белгісіз. Бұл, көтерілуді білдіретін техникалық астрологиялық термин болуы мүмкін. Оның жазылуы шығыс сөзіне өте жақын, соның салдарынан ол стандартты аудармаға айналды. Фортна атап көрсетеді, шығыстан көтерілген жұлдыз мәужырларды батысқа қарай бағыттайтын болса, бұл сөздер қайшылыққа толы болып көрінеді. Боринг болса, мәужырлар шығыста болғанда жұлдыздың көтерілгенін көргендей оқылуы мүмкін деген пікірде. Сол кезде жаңа жұлдыздардың маңызды оқиғалардың жаршысы ретінде қарастырылуы қалыпты жағдай еді, және олар Ұлы Александр, Понт патшасы Митридат VI, Ибраһим және Август сияқты тұлғалар туралы хабарланды. Плиний тіпті әр адамның туғанда көрінетін және өлгенде сөніп қалатын жұлдызы бар деген теорияны жоққа шығаруға уақыт жұмсады, бұл осындай сенімнің болғанын көрсетеді. Браунның сөзіне сүйенсек, сол кезде көптеген адамдар мұндай жұлдыздық белгілерсіз мессияның дүниеге келуі мүмкін емес деп ойлаған болар. Жұлдызға сілтеме жасалғандықтан, мәужырлар астрологтар болған деген қорытындыға келуге болады. Кейбір христиандар бұл мәселеде қиындыққа тап болды, себебі Киелі кітапта астрология айыпталады, және көптеген христиан шіркеулері осы пікірді бөліседі. Франс бұл өлеу астрологияны қолдамайды, керісінше, Құдайдың «адамдарды олардың барған жерінде қарсы алуын» көрсетеді дейді. Кинер астрологияның осы кезеңдегі Рим әлемінде кең таралғанын, сондай-ақ Палестинадағы яһудилер арасында да кең таралғанын атап көрсетеді. Матай мәужырлардың астрологиялық сипаты туралы егжей-тегжейлі айтпайды және осы практиканы қолдауға немесе қарсылық білдіруге ешқандай баға бермейді. Нолланд «қызығушылық басқа жерде» дейді және Матайдың авторы астрологияны егжей-тегжейлі талқылауға ниеті жоқ.
The star referenced in this verse has come to be known as the Star of Bethlehem. Since at least Kepler there has been much work to try and link it to an astronomical event with the most common cited being a conjunction of Jupiter and Saturn in 7 BC. Since 1964 the astronomer Konradin Ferrari d'Occhieppo argued in several publications for this very seldom conjunction as having taken place in the year 7 BC. The phrase "seen his star in the east" is much disputed. Many scholars feel it should actually just read "seen his star rising". The Greek word in question is anatole, but its exact translation is unclear. It is likely a technical astrological term meaning rising. Its spelling is very close to the word for east, and this has become the standard translation. Fortna notes that it seems contradictory because a star rising to the east would then guide the magi westwards. Boring suggests that the verse could be read as the magi seeing the star rising when they were in the east. At the time the notion of new stars as beacons of major events were common, being reported for such figures as Alexander the Great, Mithridates VI of Pontus, Abraham, and Augustus. Pliny even takes time to rebut a theory that every person has a star that rises when they are born and fades when they die, evidence that this was believed by some. According to Brown many at the time would have thought it unthinkable that a messiah would have been born without such stellar portents. The reference to the star makes it likely the magi were astrologers. Some Christians have had difficulty with this as elsewhere in the Bible astrology is condemned, a view shared by most Christian churches. France argues that the passage is not an endorsement of astrology but rather an illustration of how God takes care in "meeting individuals where they are". Keener notes that astrology was ubiquitous in the Roman world of this period, and was also common among the Jews in Palestine. Matthew goes in no detail about the astrological nature of the magi and makes no judgments either for or against the practice. Nolland states "the interest is elsewhere" and the author of Matthew has no inclination to go into a detailed discussion of astrology.