Кіріспе

Нюмантия қоршауы – Мигель де Сервантестің б.з.д. 133 жылы Сципион Эмилиан басып алған және қиратқан Нюмантия қоршауы туралы трагедиясы. Пьеса төрт актіге (жорнада, немесе "күндер") бөлінген. Диалог кейде трецеттерде, кейде редондиллаларда, бірақ көбінесе октаваларда жазылған. Шығарма шамамен 1582 жылы жазылған және драматург Лопэ де Вега пайда болғанға дейінгі жылдары үлкен сәттілікке ие болған. Ол он сегізінші ғасырға дейін жарияланбады. Содан бері көптеген адамдар оны «испан трагедиясының сирек кездесетін үлгісі» деп атап, тіпті Лопэ де Вегаға дейінгі кезеңдегі ғана емес, испан әдебиетінің ең жақсы трагедиясы деп санайды. Кейбір сыншылар Сервантестің трагедиясы мен Эсхилдің «Персиялықтар» пьесасы арасындағы ұқсастықтарды көрсетеді, ал басқалары бұл пьесаны дәстүрлі трагедия деп санамайды. Кейбіреулер пьесада эпикалық элементтер немесе тіпті қарама-қарсы эпостар бар дейді: Вергилийдің «Энеидасы» және Луканның «Фарсалиясы». Ал Барбара Симерка жанрлық тұрақсыздық пен қарсы эпосқа баса назар аударады.

Сюжет

Бірінші актіде Сципион өзінің генералдарымен бірге римдік лагерьде Нумантия алдында пайда болады. Ол бұл соғыс көп жылдан бері жалғасып келе жатқанын және Рим сенатының оны тапсырманы аяқтау үшін жібергенін түсіндіреді. Ол жауынгерлік рухты Венера мен Бакхус ләззатымен алмастыра бастаған әскерін сөгіп отыр. Сарбаздар қайтадан батылдыққа ие болады. Нумантиялық елшілер бейбітшілік туралы ұсыныстармен келеді, бірақ олар қабылданбайды. Грек хоры Сервантестің шығармасында аллегориялық тұлғалармен ауыстырылады. Испания пайда болады, ол Дуэро өзенін шақырады, оның жағалауында Нумантия тұр. Ежелгі өзен құдайы көрінеді, оған айналадағы кіші өзендердің құдайлары ілеседі. Бұл аллегориялық тұлғалар Протей кейпінде тағдырмен кеңеседі және Нумантияны құтқару мүмкін емес екенін біледі. Испания тарихына арналған ұзақ сөз болашақ испан империясын мақтау ретінде және империялық экспансияны күмәндандыратын элементтерді қамтиды деп қабылданады. Екінші актіде оқиға орны Нумантияға көшеді. Сенат қаланың мәселелерін талқылау үшін жиналады. Сенат батыл қаулылар қабылдайды. Оқиға Лираға ғашық Марандро атты жас нумантианның махаббатына бұрылады. Венера шақырылса да, Марандро досы Леонциоға шынайы махаббаттың (римдік құштарлыққа қарамастан) азамат және сарбаз ретіндегі міндеттеріне кедергі келтірмейтініне сендіреді. Сол кезде зұлым рух пайда болып, құрбандыққа арналған қошқарды ұстап алып, отты сөндіреді. Қаладағы жағдай шиеленіседі. Өлген адам сиқыр арқылы тірілтіледі, бұл көрініс Фарсалиядағы Эрихто сиқыршысының некромантиялық қайта тірілтуін еске салады. Үшінші актіде римдіктер мен нумантиандар арасындағы дауды шешудің барлық үміті жойылады. Ерлер аштықтан өлгенше далаға шығып римдіктермен шайқасуға дайын болса, пьесадағы әйелдер оларға бұған рұқсат бермейді. Олар жаппай өлімге барады, себебі римдіктердің құлы болғанды қаламайды. Сөйтіп, әйелдер Теагенді осы қасіретті әрекетке итермелейді, осылайша трагедиялық аяқтаманың маңызды рөлін атқарады. Қала барлық құнды мүлкін өртеп, әйелдері мен балаларын өлтіріп, римдіктердің құлы болмас үшін өздерін отқа тастауға шешім қабылдайды. Үй ішіндегі қайғы-қасірет пен патриотизм көрінісі орын алады. Нумантияда аштық күшейеді. Марандро досы Леонсиомен бірге римдік лагеріне баруға батылы жетеді. Төртінші актіде трагедиялық аяқтама орын алады. Марандро Лираны тамақтандыру үшін қанға малынған нанмен оралады, бірақ оның аяқтарына құлап, мерт болады, құрбандық тақырыбын алға шығарады. Бұл оқиғалар ер адамдардың әйелдерін өлтіріп, содан кейін өздеріне қарсы семсерін бұрауы немесе бір-бірімен дуэль жасауы арқылы жойылу мен жаппай өзін-өзі өлтіру көріністерін көрсетеді. Соғыс, Ауру және Аштықтың аллегориялық тұлғалары апокалиптикалық атмосферада сахнаны иеленеді. Барьято, соңғы тірі қалған жас, мұнарадан секіріп, өз-өзіне қол жұмсағанда, римдік генерал құлдар мен олжамен үйіне бара алмайтынын және кішкентай Нумантия қаласының римдіктердің күшінен жеңіске жеткенін түсінеді. Оның азасы кейбір сыншылар үшін соңғы апатты және оның трагедиялық батыр ретіндегі рөлін көрсетеді. Оның мақтанышы мен келіссөздер орнына билік құруға талпынуы оны аяққа жығып отыр. Аллегориялық тұлға Fame шығарманың соңында кіріп, Испанияның болашақ даңқын жариялайды, Нумантияның күлінен Феникс сияқты көтерілетін ұлы держава.