Кіріспе

Мемлекеттік немесе коммерциялық емес тұрғын үй (нақты ғимараттар немесе жалға алуға көмек)

Субсидияланған тұрғын үй – төмен немесе орташа табысы бар, мүмкіндігі шектеулі адамдардың тұрғын үйге қатысты шығындарын азайтуға бағытталған мемлекеттік қолдау көрсетілетін экономикалық көмек. АҚШ-та субсидияланған тұрғын үй көбінесе "қолжетімді тұрғын үй" деп аталады. Субсидиялардың түрлеріне тікелей тұрғын үй субсидиясы, коммерциялық емес тұрғын үй, мемлекеттік тұрғын үй, жалға алу төлемдері/ваучерлер, сондай-ақ кооперативтік және жеке сектордағы тұрғын үйдің кейбір түрлері жатады. Кейбір мәліметтерге сәйкес, тұрғын үйге қолжетімділікті арттыру кедейліктің деңгейін төмендетуге мүмкіндік беруі мүмкін.

Тұрғын үй кооперативтері

Кейбір кооперативтер субсидияланатын тұрғын жай ұсына алады, бірақ олардың басты міндеті субсидиялау емес. Олардың жұмыс міндеті – пайда көздемейтін тұрғын үй ұсыну, онда жалдау ақысы немесе тұрғын үйге төленетін төлемдер үй иесінің пайдасына емес, ғимаратты күтіп ұстауға жұмсалады. Кооперативтік тұрғын үйді кооператив мүшелері басқарады, оны директорлар кеңесі басшылыққа алады. Сырттан үй иесі болмайды. Көп жағдайда кооперативтің барлық тұрғындары мүше болып, меншік иесіне айналады және белгілі бір ережелерді сақтауға келіседі. Кейбір кооперативтер субсидияланатын тұрғын үй болып табылады, себебі олар төмен кірісті тұрғындарға арналған кіріске бағытталған жалдау бағдарламасын қолдау үшін мемлекеттік қаржыландыру алады. Нарықтық бағамен және шектеулі меншікпен жұмыс істейтін кооперативтер де бар, мұндай кооперативтер мемлекеттік қаржыландыру алмайды және субсидияланатын тұрғын үй саналмайды. Қолжетімді тұрғын үйді ұсынумен қатар, кейбір кооперативтер нақты қауымдастықтардың, соның ішінде қарттардың, суретшілердің және мүмкіндігі шектеулі адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандырады. Кооперативтік тұрғын үй мысалдары: Колледж үйлері, Қалалық үйге көшуге көмектесетін кеңес (UHAB) және Habitat '67, сондай-ақ әдеттегі пәтерлер, таунхаустар немесе Нью-Йорктегі Central Park-қа қараған жоғары деңгейдегі ғимараттар сияқты жалға берілетін тұрғын үйлер.

Тұрғын үйге субсидиялар

Тұрғын үйге субсидиялар – төмен кірісті жалға алушылардың тұрғын үйге қатысты шығындарын азайтуға бағытталған, мемлекеттік қаржыландырылатын қаржылық көмек бағдарламалары. Субсидиялар жалға алушыларға берілетін тұрғын үй купондары (мысалы, 8-бөлім – Тұрғын үй) немесе қолжетімді тұрғын үй ұсыну бойынша мемлекеттік келісімшарттары бар үй иелеріне тікелей аударымдар түрінде берілуі мүмкін.

Тұрғын үй ипотекасының пайызын шегеру

АҚШ-тағы ең ірі тұрғын үй жәрдемақысы – ипотекалық несие бойынша сыйақыны есепке алу, ол бірінші, екінші үйлері немесе тіпті дәретханасы бар қайықтары бар үй иелеріне төленетін салық мөлшерін азайтуға мүмкіндік береді. 2018 жылы ипотекалық несие бойынша сыйақыны есепке алу федералды үкіметке шамамен 25 миллиард долларға бағаланды, бұл 2017 жылғы Салықты қысқарту және жұмыс орындарын құру туралы заңның нәтижесінде 60 миллиард доллардан төмендеді. Кейбір штаттарда да ипотекалық несие бойынша сыйақыны есепке алу қарастырылған. Ипотекалық несие бойынша сыйақыны есепке алудың көп бөлігі АҚШ-тағы табысы ең жоғары 5% құрайтын азаматтарға тиесілі.

Жалға берілетін субсидиялар

Тұрғын үйге арналған кейбір субсидиялар аз табыс табатын жалдама төлеушілерге тұрғын үйді жалға алу үшін беріледі. Оларға баспана жәрдемақысы, тұрғын үйге қосымша төлемдер және аймақтық және жергілікті биліктерден берілетін баспанаға қосымша төлемдер кіреді, олар өз табыстарының көп бөлігін жалға жұмсайтын аз қамтылған отбасыларға көмектесу үшін арналған, мысалы, Нью-Йорк қаласының «Отбасыны шығарып тастаудан қорғау қосымша төлемі» бағдарламасы. Субсидиялар көбінесе субсидия жалға берушіге беріледі және олар жалға ала алатын жалдама төлеушілерге талаптар қойылады, немесе субсидия жалдама төлеушіге, әдетте, купон түрінде беріледі, және оларға қолайлы жеке тұрғын үй табуға рұқсат етіледі. Субсидия сомасы әдетте жалдама төлеушінің табысына, әдетте жалға ақысы мен жалдама төлеушінің жалпы табысының 30% арасындағы айырмашылыққа негізделеді, бірақ басқа формулалар да қолданылған. 2018 жылғы зерттеуге сәйкес, Ұлыбританиядағы кедей отбасыларға берілетін жалға алу субсидиясын күрт қысқарту тұрғын үй бағасының төмендеуіне әкелді. Сирек жағдайларда қаржы институты немесе коммерциялық емес ұйым белгілі бір топ үшін пайдалы емес мөлшерлемелермен ипотекалық несие береді. Канадада мұндай ұйымдардың бірі – Коммерциялық емес тұрғын үй субсидиясы Канада, ол басқа коммерциялық емес ұйымдардың қызметкерлері мен еріктілеріне субсидияланған ипотекалық несиелер береді.

Коммерциялық емес тұрғын үй

Коммерциялық емес тұрғын үйлер жеке коммерциялық емес ұйымдарға, мысалы, шіркеулерге, этномәдени қауымдастықтарға немесе мемлекеттік органдарға тиесілі болып, олар басқарады. Көптеген тұрғын жайларды қоғамдық даму корпорациялары (ҚДК) ұсынады. Олар жеке қаржыландыру және мемлекеттік субсидияларды табысы төмен тұрғындарға арналған жалдау бағдарламасын қолдау үшін пайдаланады.

Қоғамдық тұрғын үй

Қоғамдық тұрғын үй – үкіметке тиесілі және басқарылатын жылжымайтын мүлік. Пәтер жалға алушылар белгілі бір талаптарға жауап беруі тиіс.

Жалға қосымша ақы

Жалға берілетін үстеме ақы – үкіметтің төмен кірісті жалдаушыларды қабылдаған жеке үй иелеріне төлейтін субсидиясы. Бұл үстеме ақы жалдаудың "нарықтық бағасы" мен жалдаушы төлейтін сома арасындағы айырманы жабады, мысалы, жалдаушы табысының 30 пайызы. АҚШ-та жалға берілетін үстеме ақының танымал мысалы – 1937 жылғы Тұрғын үй заңының 8-тарауы.