Кіріспе
Квебектегі француз тілінің реттеушісі – Office québécois de la langue française (OQLF) – 1961 жылдың 24 наурызында Жан Лесаж басқарған либералдық үкімет тарапынан құрылған Квебек провинциялық мемлекеттік ұйым. Мәдениет және коммуникациялар министрлігіне (Квебек) қарасты, ал 1964 жылғы 1 сәуірдегі есебінде оның бастапқы миссиясы «халықаралық француз тілінің нормаларымен үйлесу, жақсы канадалық тілдерді қолдау және ағылшын тілінің ықпалына қарсы күресу, Квебектегі тілді қалыпқа келтіру жөнінде жұмыс істеу және француз тілін Квебекте басым тіл етіп белгілеу үшін әлеуметтік-экономикалық факторларды ескере отырып, мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыруға мемлекеттік араласуды қолдау» деп белгіленген. 1977 жылғы Француз тілі хартасы оның өкілеттіктерін кеңейтті және осымен қатар тағы екі ұйым құрылды: Квебек топонимия комиссиясы және Квебек француз тілі жоғарғы кеңесі.
The Office québécois de la langue française (, OQLF; ) is a Quebec public provincial organization established on 24 March 1961, by the Liberal government of Jean Lesage. Attached to the [[Ministry of Culture and Communications (Quebec) , its initial mission, defined in its report of 1 April 1964, was "to align on international French, promote good Canadianisms and fight Anglicisms work on the normalization of the language in Quebec and support State intervention to carry out a global language policy that would consider notably the importance of socio economic motivations in making French the priority language in Quebec". Its mandate was enlarged by the 1977 Charter of the French Language, which also established two other organizations: the [[Commission de toponymie du Québec and the [[Conseil supérieur de la langue française (Quebec) .
Марапаттар
OQLF француз тілінің Америкада сақталуына үлес қосқан тұлғалар мен ұйымдарды марапаттау үшін көптеген марапаттар тағайындайды. Олар жыл сайын, әдетте наурыз айында FrancoFête кезінде өтетін Grand gala des Mérites du français шарасы аясында табыс етіледі. OQLF француз тілін дамытуға жасалған ерекше еңбектің нәтижесін көрсеткен тұлғалар мен ұйымдарды марапаттайды. 20 жылдан астам уақыттан бері «Mérites du français au travail et dans le commerce» (жұмыста және саудадағы француз тілі жетістіктері) марапаттарын табыс етіп келеді. 1998 жылдан бері «Mérites du français dans les technologies de l’information» (ақпараттық технологиялардағы француз тілі жетістіктері) марапаттарын тағайындайды. 1999 жылдан бастап Union des artistes (UDA), Union des écrivaines et des écrivains québécois (UNEQ) және Société des auteurs de radio, télévision et cinéma (SARTEC) ұйымдарымен бірлесіп, OQLF «Mérites du français dans la culture» (мәдениеттегі француз тілі жетістіктері) марапаттарын табыс етеді. 1999 жылдан бастап, бұрынғы «Mérite de la langue française» (француз тіліне сіңірген еңбек) марапатын алмастырып, Камиль Лаурин сыйлығын француз тілінің қолданысын және сапасын арттыруға атсалысқан тұлғаның еңбегін бағалау үшін тағайындайды. 2005 жылдан бері fr және Mouvement national des Québécoises et des Québécois ұйымдарымен бірлесіп, fr француз жазушысына оның тұңғыш туындысы үшін сыйлық тағайындайды. Квебек Иммиграция министрлігімен бірлесіп, «Mérites en francisation des nouveaux arrivants» (жаңа иммигранттарды француз тіліне бейімдеудегі жетістіктері) марапаттарын тағайындайды. Олардың бірі «француз тілін білмейтін иммигрант», екіншісі – «иммигранттарды француз тіліне бейімдеу саласында жұмыс істейтін тұлға», «француз тілін дамытудың институционалдық серіктес ұйымы» және «кәсіпорынға» беріледі. OQLF президенті Télé Québec 1994 жылы құрған француз тілінде жазудың халықаралық байқауы – Dictée des Amériques (Америка диктанті) төрешілер алқасының төрағасы болып табылады.
Шағымдар
Квебек азаматтары, егер олардың "француз тілінде ақпарат алу және қызмет көрсету" тұтынушы ретіндегі құқығы бұзылған деп санайтын болса, шағымдарды қарауға жауапты OQLF-ке шағымдануға құқылы. Хартияның 168-бабына сәйкес, шағым жазбаша түрде болуы және шағымданушының жеке басын анықтайтын мәліметтерді қамтуы керек. Дегенмен, Офис мемлекеттік органдардың құжаттарына қол жеткізу және жеке ақпаратты қорғау туралы заңға сәйкес ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз етеді. OQLF шағым немесе OQLF мүшелерінің дауысы түспесе, өкілді жіберуге құқығы жоқ. OQLF-тің 2005–2006 жылдарға арналған статистикалық мәліметтері 1306 шағымданушының 3652 шағым бергенін көрсетеді. 1078 (29,5%) шағым Монреаль аймағынан, 883 (24,2%) шағым Отава аймағынан, 386 (10,6%) шағым Монтерегия аймағынан түсті. 51-бап, өнімдердің тілі (маркалау, қаптама, нұсқаулықтар, көрсетмелер, кепілдік куәліктері) (51-бап) жалпы шағымдардың 43,0% құрады. 13,8% 52-баптың, каталогтар, жарнамалық буклеттер, бизнес-кестелер тілінің бұзылуына қатысты, ал 9,6% 2- және 5-баптардың, қызмет көрсету тілінің бұзылуына қатысты.
Дау
OQLF француз тілін Квебекте күнделікті қолдануды қамтамасыз ету үшін құрылды. OQLF Квебек француз тілінің хартасын алға тартты және 1988 жылға дейін француз тілі сыртқы сауда белгілерінде рұқсат етілген жалғыз тіл болатын ережелерді жүзеге асыру үшін жауапты болды. Көптеген сәтті заңдық шағымдардан кейін OQLF-тің рөлі француз тілін "басым" тіл ретінде қамтамасыз етуге өзгерді, яғни кез келген және барлық басқа тілдерден кем дегенде екі есе үлкен болуы керек. OQLF ағылшын тілінде "тіл сақшылары" деп аталады. "Тіл полициясы" термині алғаш рет американдық "60 минут" телешоуында қолданылған болуы мүмкін, ол Квебек тілдік заңдары туралы тергеу баяндамасын жүргізді. Заң бойынша, ұйымның полиция өкілеттігі жоқ, ол айыппұл салу немесе компанияның "француздандыру куәлігін" алуды қатаңдату әдістерін қолданады. OQLF статистикасына сәйкес, азаматтардың барлық шағымдарының 95% негізді деп танылған жағдайда, сотқа жүгінбей шешіледі. Жыл сайын OQLF-қа азаматтардан 3000-нан 4000-қа дейін шағым түседі. Бұл шағымдардың 40-50 пайызы француз тілінде нұсқаулық немесе таңбасы жоқ коммерциялық өнімдерге қатысты, 25% - дүкендегі белгілерге, 10% - веб-сайттарға және 5% - қызмет көрсету тіліне қатысты. OQLF Schwartz, Dunn және басқа да сауда орындарына қарсы іс-қимыл жасады, олар импортталған кошерлік тауарларды сатуда, олар таңбалау талаптарына сәйкес келмеді, бұл әрекет еврей қауымдастығында әділетсіз мақсатқа және антисемитизмге қарсы әрекет ретінде қарастырылды. Бұл Шварц пен Даннға қарсы OQLF тарапынан жоғары деңгейдегі істермен сәйкес келді, себебі мекеме белгісінде апостроф сақталған. Шварц, Дунн және басқа да белгілі деликатестік мекемелермен бірге Квебектің тілдік заңына сәйкес "Түтінмен пісірілген ет" атауын "Маринадталған сиыр еті" деп өзгерту туралы шешімге қарсы күресті. Олар апелляциялық шағымда "Түтінмен пісірілген ет" жарнамасын жасамаса, тұтынушыларды шатастырып, ашуландыратынын дәлелдеді. Бұған жақсы мысал ретінде Квебек партиясының парламенттік мүшесі Жеральд Годин сэндвичті ағылшынша атаумен тапсырған. 1987 жылы қабылданған жаңа қаулыға сәйкес, Канаданың екі ресми тілінде де "Түтінмен пісірілген ет" сөзі пайда болды. OQLF-ке бағытталған сынның басым бөлігі оның мандатын қолданудағы шамадан тыс ынталылығынан туындайды. Кейбір жақында болған мысалдар: Монреальдағы бір мейрамхананың терезесінің төменгі бұрышында "Tripadvisor-да ұсынылады" деген кішкентай стикері бар екендігі туралы шағым түсті. Шағымданушы стикердің ағылшын тілінде екеніне және француз тілінде нұсқасы жоқ екеніне назар салды. Ойын дүкенінің иесіне шағым хат жазылып, оның көбіне ағылшын тіліндегі ойындарды сатқаны, ал француз тіліндегі нұсқаларының көпшілігі жоқ екені айтылды. Сент-Лазар қаласынан "Қош келдіңіз" деген сөзді қалалық қош келдіңіз белгілерінен алып тастауды талап етті, қала тұрғындарының үштен бірі ағылшын тілінде сөйлейтін болса да, тек француз тіліндегі нұсқасы "Vous accueille" қалды. Қала тұрғындары қарсы алу белгісінен барлық сөздерді алып тастауды жөн көрді. Ол Челсидегі шағын бизнестің Facebook-тегі жазбаларға ағылшын тілінде жауап бергенін, бірақ француз тілінде жауап бермегенін айтады. "Қуырылған ірімшік" деген сөзді француз тілінде "sandwich au fromage fondu" деп жазған жарнамалық мейрамхананы шағымдады. Квебектің Гаспе аймағындағы аурухананы ағылшын тілді халықтың көптігіне қарамастан, барлық екі тілді бағыттағы белгілерді жоюға мәжбүрледі. Алайда, денсаулық сақтау және қауіпсіздік туралы ақпарат белгілері екі тілде болуы мүмкін. OQLF-ке қарсы шағымды француз тілінде емес, ағылшын тілінде жазылғандығы үшін қабылдамады. Кейін Квебектің омбудсманы Квебектің француз тілі туралы жарғысына сәйкес, мемлекеттік органдар азаматтарға "француз тілінен басқа тілде" жауап бере алатынын атап, OQLF шешімін жоққа шығарды. 2013 жылы халықаралық назарға ие болған "Pastagate" деп аталатын оқиға болды, онда OQLF итальяндық мейрамхана менюде француз сөзі "pâtes" орнына "Pasta" сөзін қолданғаны үшін шағымданды. АҚШ пен Еуропаның барлық елдерінде жағымсыз пікірлер айтылғаннан кейін, OQLF ақырында "шамадан тыс ынталы" екенін мойындап, осы шағымдардың қалай қарастырылғанын қайта қарастыратынын мәлімдеді.
Citing a Montreal restaurant for having a small "recommended on Tripadvisor" sticker in the bottom corner of a window. The complaint was that the sticker was in English and there was no French version displayed. Issuing a letter of complaint to the owner of a board game store for mostly selling board games with English packaging, though French versions did not exist for the majority of the games in question. Demanding the town of St. Lazare remove "Welcome" from the town's welcome signs, leaving only the French version, "Vous accueille", though one third of the town's residents were native English speakers. The town instead opted to remove all words from the welcome sign. Citing a small business in Chelsea for replying in English to English comments on the store's Facebook page without writing a second, French version of the response. Citing a restaurant that specializes in grilled cheese for having "Grilled cheese" on their sign rather than the French version "sandwich au fromage fondu". Forcing a hospital in the Gaspé region of Quebec to remove all bilingual directional signage, despite the presence of a large English speaking population. The health and safety information signs are allowed to be bilingual, though. Rejecting a complaint against OQLF because the complaint was written in English instead of French. Quebec Ombudsman later overruled OQLF's decision, pointing out under Quebec's French language charter, government agencies can respond to citizens in 'a language other than French'. One case that gained international attention in 2013 was dubbed "Pastagate", in which the OQLF cited an Italian restaurant for using the word "Pasta" on its menu instead of the French word "pâtes". After receiving negative coverage throughout the world including the US and Europe, the OQLF eventually backed down, admitting to being "overzealous" and stating they will perform a review of the way these types of complaints are handled.
Бүгін
Бастапқыда француз тілінің жарғысы (Билл 101) барлық коммерциялық таңбалар француз тілінде болуын, ал басқа тілдерде болуына тыйым салуды талап еткен. 1988 жылы «Форд Квебекке қарсы» ісінде Канаданың Жоғарғы соты бұл шараның Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясына қайшы екенін анықтады. Заңнаманы қолдаған үлкен қарсылықтардан кейін Бурасса үкіметі Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясының отыз үшінші тармағын (қаулыға қарамастан) қолданып, тіл заңдарына бес жылға сонымен құқықтар мен бостандықтар хартиясын тоқтатуға рұқсат берді, одан кейін олар қайта қаралатын болды. 1993 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комитеті «Ballantyne, Davidson, McIntyre Квебекке қарсы» ісі бойынша Квебек үкіметінің адамның қалауынша тілде сөз еркіндігін шектеуге құқығы жоқ екеніне келісім берді. (Квебектің тіл саясаты бойынша заңдық дауды қараңыз.) Сондай-ақ 1993 жылы, бірақ БҰҰ-ның шешіміне байланысты емес, Квебек заңды қайта қарап, сыртқы бизнес таңбаларында француз тілінің айқын басымдығын талап ету үшін тілдік ережелерін өзгертті, бұл туралы Канада Жоғарғы сотының «Форд Квебекке қарсы» ісіндегі шешімінде көрсетілген.