Кіріспе

Жан Камбанда (19 қазан 1955 жылы туған) – руандалық бұрынғы саясаткер, 1994 жылғы Руанда геноциді басталған кездегі Руанданың уақытша үкіметінің премьер-министрі болған. Ол геноцидке кінәлі деп мойын берген жалғыз үкімет басшысы.

Осы үкім 2000 жылдың 19 қазанында Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTR) апелляциялық палатасымен расталды және Камбанда қазір Малидегі Куликоро түрмесінде отыр.

Әскерді кінәлау

Камбанда заңгердің кеңесін алғаннан кейін кінәсін мойындағанымен, оның адвокаты премьер-министрдің әскердің "қуыршағы" болғанын, олардың бұрынғы премьер-министрді өлтіргеннен кейін, елді өз бақылауларына алу үшін оны банкіден тартып әкелгенін айтты. Ол Халықаралық қылмыстық трибуналдан (ХҚТ) "шектелген жауапкершілікпен мәжбүрлі жағдайда" әрекет еткендігі үшін екі жылға сотталуды сұрады. Трибунал геноцид айыбы бойынша бұл қорғанысты ескермеді. 2006 жылы ол жоғары әскери шенділерге қатысты "Әскери 1" ісінде полковник Теонесте Багосораның қорғаны үшін куәлік берді. Бұл бұрынғы премьер-министрдің 1994 жылғы Руандадағы оқиғалар туралы алғашқы және жалғыз ашық куәлігі болды, онда ол геноцид жасау жоспарын таппағанын мәлімдеді. ХҚТ-нің Камбандаға қатысты шешімдері сынға түсті.

Жауапты , бірақ кінәлі емес

Үмітхатында Камбанда өзінің мойындауының қате болғанын, нашар немесе түсініксіз кеңес салдарынан болғанын мәлімдеді. Оның мақсаты кінәсін мойындау емес, шындықты айту болғанын айтты. МТКК-нің шағымында былай делінген: "Камбанда болған оқиғаға саяси жауапкершілікті сезінгенмен, сол кезде өзін кінәлі санамаған және қазір де кінәлі санамайды".

Құқықтық мұра

Халықаралық сот тарапынан сотталған үкімет басшысы Камбанда маңызды тұлға болып табылады, оған қатысты сот шешімі мемлекеттік иммунитет заңдық принципіне қарсы прецедент жасайды (мысалы, Аугусто Пиночеттің экстрадициялануын қабылдамау үшін қолданылғандай).