Кіріспе

1946 жылғы фильм

"Қара періште" – 1946 жылғы американдық нуар фильмі, басты рөлдерде Дэн Дюрия, Джун Винсент және Питер Лорр ойнаған. Рой Уильям Ниллдің режиссерлік жұмысы, ол оның соңғы толық метражды фильмі болды. Universal Pictures компаниясы түсірген бұл фильм Лос-Анджелесте өтеді және Корнелл Вулричтің 1943 жылғы "Қара періште" романының негізінде еркін бейімделген.

Сюжет

Бұл олардың мерейтойы, ал алкоголикті пианист және композитор Марти Блэр Мейвис Марлоуды көргісі келеді, бірақ ол оны көргісі келмейді. Тіпті ол әкелген алып рубинді брошкадан кейін де. Оның сәнді пәтеріндегі қақпашы Мартиге хабарласып, онымен тез арада танысады. Ол жағажайда күйзеліске ұшырап, күткен басқа бір кісіні көріп, онымен кездесуді сұрайды. Марти бұрынғы әйеліне ашуланып, ашуланып, көңіліне кір келтіріп, бір бұрыштағы барға шабуыл жасап, ішімдікке тоғып кетеді. Сол күні кешке Кирк Беннет те Мейвиске келіп қалады. Ол да қақпашымен қарсы алынады, бірақ Мейвис өлтірілгенін көреді. Ол үйде біреудің жүргенін естіп, оларды іздеді, бірақ олар қашып кетті. Осы аралықта Мэйвис киімінің жаңа брошасы жоғалады. Үйленген Беннетті оқиға орнынан қашып бара жатқанда Лос-Анджелес полициясының капитаны Флуд ұстап алады. Ол Мейвис оны романтикасын жасыру үшін шантаж жасап отырғанын айтады, бірақ Мейвис өліміне және оның брошены ұрлауға жауапты басқа біреудің бар екеніне дәлел келтіре алмайды. Ол әйелді өлтіргені үшін айыпталып, өлім жазасына кесіледі. Оның әйелі Кэтрин барлық қиындықтарға қарамастан, адал болып қалды. Қазір, Кирктің өлім жазасына кесілген күндері газ камерасына қарай созылып бара жатқанда, ол өзінің күшті, бірақ әуесқой тергеуін оның талаптары бойынша жүргізеді. Алғашқы бір із оны Блэрге апарады, ол оны кісі өлтірген деп санайды. Оның аналық досы (ол алкогольді ішімдіктер кезінде оған қамқорлық жасайды) оны полиция сияқты тазартады. Марти, өлтіру кезінде өз бөлмесінде қамалып отырған сияқты. Кэтринге қызығып, ол оған көмектесуге дайын. Ол Кирктің суретін көргенде, ол оған бұл кісі өлтірілген түнде Мейвиске келіп кеткен адам емес екенін айтады. Бірден олар түнгі клубқа, содан кейін оның иесіне, Марко мырзаға жетеді, Марти оны құпия адам деп атайды. Кэтрин ән салатын болғандықтан, Марти олардың бірлесіп, Марконың клубында орындауға сынақ өткізуді ұсынды. Олар жұмысқа орналасады, Марконың қараңғы құпиясы бар екеніне сенімді болады, Марти оның кеңсесінде Мейвистің жеке қағаздан алынған конвертті таниды. Екатерина оның жоқтығында оны іздестіруге мүмкіндік жасайды. Ол ұсталған кезде капитан Флуд төреші болу үшін уақытында келеді. Марко өзінің бұрынғы қылмыскері туралы Мейвиспен шантаж жасағанын мойындайды, бірақ оның сейфінде бар екеніне сенімді болған брошка жоқ. Ол күдікті ретінде ақталды. Детективтік жұмыстың және дуэт ретінде жұмыс істеудің арасында Кэтрин мен Марти барлық уақыттарын бірге өткізеді, Марти оның үйіне күндізгі қонаққа айналады. Олардың серіктестігі түнгі клубтағы өнермен бірге ғажайып көркемдік пен атақтылыққа әкелген композицияларға айналды. Марти тіпті ішімдікті тастап кеткен. Киркті өлтірудің алдындағы түнде Марти бұдан былай ұстай алмай, Кэтринге деген махаббатын білдіреді. Маркоға жақын болып, оның сейфін атып алу үшін "өзінің ізгілігін құрбан еткеніне" қарамастан, ол Мартиге Кирк әрқашан өзіне арналған жалғыз адам болғанын және солай болатынын айтады. Марти қатты күйзеліп, ішіп-жеп, барлардың арасында жоғалған брошканы киген әйелді кездестіреді. Ол қыздан оны бергеннен бері қайда екенін сұрағанда, оның оны өзі өлтірген түні ұстап бергені анық болады. Бұл жаңалықтың әсерінен адам еске түседі. Марти өзінің делириумінде Мейвисті тұншықтырып, брошканы алып, содан кейін жарақаттанған естеліктерін мас күйінде көміп тастағанын түсінеді. Ол үйдің күзетшісіне пара беріп, түнде бөлмеден шығарып жіберді. Есік қақпасының есігі бұрылып, ол үстіне түсіп кетті. Ол Киркті құтқару үшін уақыт жеткенше капитан Флудпен хабарласып, мойындауға тырысады, бірақ Флод бір істі жүргізуде. Бірнеше сәтсіз әрекеттерден кейін ол Фладқа оны Кэтриннің үйіне шақыру туралы хабарлама қалдырады, бірақ телефон шырылдағанда мас күйінде есінен танып қалады. Күн шыққанда Кэтрин түрмеге барып, Киркпен соңғы рет қоштасады. Ол Мартиді тауып, оятады, ол рефлекстік түрде мойындауды бастайды. Флуд бөлмеге кіргізіп, бәрін естиді. Мартидің оқиғасы керемет, бірақ ол шыншыл және салдарын қабылдайтындай көрінеді. Ол қолында ұстап тұрған жоғалған брошка келісімді бекітеді. Флуд губернаторға өлтіруді тоқтату туралы өтініш білдірді. Кирк құтқарылады. Екатерина өзінің опасыз адамына қайта оралады.

Кино жазушылар

"Қара періште" фильмі 1943 жылғы Корнелл Вулричтің "Қара періште" романы негізінде түсірілді және фильм-нуар жанрының ерекше туындысы саналады. Рой Уильям Ниллдің режиссерлік жұмысы оның соңғы көркем фильмі болды. "Фильм-нуар энциклопедиясы" авторы Джефф Майердің сөзіне қарағанда, фильм түпнұсқа әңгімеден көп жағынан ерекшеленеді, ал Вулричтің өзі бұл фильмді ұнатпаған. Алайда, Вулричтің өмірбаянын жазған Томас С. Ренцинің пікірінше, Вулричтің романдары негізінде жасалған бірнеше қазіргі заманғы бейімделулердің ішінде Ниллдің фильмі ең тиімді ойластырылып, өндірілген фильмдердің қатарында, тіпті оның сюжеті түпнұсқа сюжет желісімен тек сырттай ғана байланысты болса да. Фрэнсис М. Невинс (Томас Рензидің "Корнелл Вулрич: Пулп-нуардан фильм-нуарға дейін" кітабынан алынған цитата) Нилл мен оператор Пол Иваноның әрбір кадрды визуалды стильмен көркемдеп, Вулричтің мәніне толық адалдықпен, ал сөздерін әдепкі жорамап аударғандай етіп бейнелегенін айтады. Голливуд сарапшысы Джон Говард Ридтің "Музыкалық құпиялар мен күдік" кітабында Дан Дюрияның Марти Блэр рөлін сомдауы да жоғары бағаланған, ол "фильмдегі ең мейірімді кейіпкер болып қалады және әлсіз және сенімсіз күйеуінен гөрі қаһарманға лайықтырақ" делінген. Бұл фильм "Тернер Классик Фильмдер" телеарнасының "Noir Alley" бағдарламасында Эдди Мюллердің қосымша түсіндірулерімен көрсетілді.