Кіріспе

Saab Kockums AB – Швецияның Мальмё қаласында орналасқан кеме құрылысы зауыты, ол шведтік қорғаныс компаниясы Saab Group-қа тиесілі. Saab Kockums AB сондай-ақ Muskö, Docksta және Karlskrona қалаларында да қызмет етеді. Кокумстың азаматтық кемелерді құрылысын жүргізу тарихы бар, бірақ оның ең танымал қызметі – әскери корветтер мен суасты кемелерін жасау. Кокумс Northrop Grumman және Howaldtswerke Deutsche Werft (HDW) компанияларымен бірлесіп, Американың Focused Mission Vessel Study зерттеуінің алдындағы Литоральды ұрыс кемелері бағдарламасында Visby классы корветінің нұсқасын ұсынды. Ол Норвегияның Skjold класы (Raytheon басқаратын топтың бір бөлігі) сияқты бірнеше басқа ұсыныстармен бәсекелесті.

Кокумдар 19 ғасырда

1820 жылдары Кокумс отбасы Мальмёде кәсіпкер ретінде бекінді. Франс Хенрик Кокум темекі өндірісіне инвестиция салғаннан кейін зор байлыққа ие болды. Осының арқасында ол 1838 жылы Мальмёнің оңтүстігіндегі үлкен жер учаскесін сатып алды, ал 1840-1841 жылдары шеберхана мен механикалық цех салды. Бастапқыда олар ауыл шаруашылығы техникасы, пештер, жылжымалы қозғалтқыштар, инкубаторлар, түкіргіштер және түрлі басқа да құймаларды жасады. 1859 жылдан бастап теміржол вагондарын да құрастыра бастады. Бұл цех қазіргі Дэвидсхолл ауданына жақын орналасқан. 1866 жылы компания акционерлік қоғамға айналып, Kockums Mekaniska Werkstad деп атала бастады. Алғашқы теміржол вагоны 1859 жылы, алғашқы ұйықтайтын вагон 1877 жылы, алғашқы боги вагоны 1885 жылы және алғашқы асхана вагоны 1896 жылы тапсырылды. Кокум 1849 жылы екі серіктесімен бірге Каллинге диірменін (Роннеби маңында) сатып алды. Олар мыс қорыту зауытын салды. Кокумның серіктестері 1852 жылы компаниядан шығарылды, ал компания келесі ғасырда дамып өркендеді. 1858 жылы өндіріс мыс қорытудан темір қорытуға ауысты. Бұл компания 1875 жылы Kockums Jernverks AB болып қайта құрылғанға дейін өсіп дамыды. Компанияның бастауы Блекинге және Смоланд аймақтарында жатыр.

Құрылымдық өзгерістер

Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары Kockum компанияларының құрылымында өзгерістер болды. Kockums Mekaniska Verkstad AB негізгі назарын кемелер, теміржол вагондары және көпірлер салуға аударды. Kockums Jernverk och Emaljerverk (негізгі операциялары Kallinge және Ronneby қалаларында) болат және болат өнімдері, гальваника және эмаль өндірісімен айналысты. Соғыстан кейінгі кезеңде кеме жасау және көпір өндірісі күрт кеңейді. 1899–1913 жылдар аралығында барлығы 16 жаңа кеме салынды, оның алтауы шведтік теңіз күштері үшін. Атап айтқанда, жағалаудағы соғыс кемелері Tapperheten және Manligheten, эсминецтер Wale, Munin, Vidar, Ragnar, сондай-ақ Malmö паромы. Содан кейін кеме жасау зауыты сәттілікке жетіп, жағалаудағы линкорлар Gustav V, эсминецтер Ehrensköld және Klas Horn, мұзжарғыш Ymer, шамамен 25 суасты кемесі және бірнеше моторлы торпедалық қайықтарды тапсырды. 1927 жылдан бастап көптеген танкерлер де салынды. Көпірлер, крандар, қант фабрикасының жабдықтары және бу машиналарының өндірісі жалғасты. 1999 жылдан кейін Kockum компаниясының жалғыз шведтік тапсырыс берушісі – Қорғаныс материалдарын басқару басқармасы (FMV) мен Kockum компаниясының неміс иелері арасында қақтығыстар жиі болды. Швеция тарапы Kockums пен FMV арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде жасалған техникалық жетістіктерді экспорттық саудаға арналған жаңа буын суасты кемелерін құру үшін пайдалану керек деп санайтын. Ал неміс тарапы A26 жобасын жоғары тәуекелді жоба деп қарастырды, ол бақылаусыз өсетін шығындарға әкелуі мүмкін. Сырттай қарағанда, даудың басты себебі ThyssenKrupp пен FMV екі компанияның да күтпеген даму шығындарын өз мойнына алуға келіспегендігінде еді. A26 жобасында қолданылатын бірнеше техникалық инновациялар FMV-де құпия сақталғандықтан, ThyssenKrupp осы шығындарды болжау қиын деп мәлімдеді. Бұл тұйықталу бірнеше айға созылды, содан кейін FMV A26 суасты кемелерінің тапсырысын тоқтату туралы шешім қабылдады. Жалпы алғанда, бұл дау компанияның жалпы бизнес стратегиясына қатысты. ThyssenKrupp Kockum компаниясының ірі суасты кемелерін салуын тоқтатып, кішкентай суасты кемелерін дамытуға басымдық беруі керек деп талап етті. Ал Kockum компаниясының ішіндегі анонимді дереккөздер ThyssenKrupp компаниясының Kockum компаниясын сатып алу мақсаты HDW компаниясымен синергияға жету емес, тек оның басты бәсекелесін жою болды деп мәлімдеді. Келесі буын суасты кемелерін дамыту үшін серіктес іздеу кезінде FMV SAAB тобына жүгінді. 2013 жылдың күзінде Saab компаниясы ThyssenKrupp компаниясынан Kockum компаниясын сатып алу туралы келісімге келуге тырысты. ThyssenKrupp A26 келісімінде монополиялық құқығын сақтауды талап етті, бірақ Saab оған келіспеді, нәтижесінде келіссөздер сәтсіз аяқталды. Saab жауап ретінде Kockum компаниясының инженерлеріне Saab Naval Systems компаниясында жұмыс ұсынды. Thyssen Krupp компаниясы өз инженерлерін Kockum компаниясында ұстап тұруға тырысты, оларға қосымша айлық жалақы ұсынды, бірақ бұл әрекеттері сәтсіз аяқталды. FMV өкілінің мәлімдеуінше, олар алғаш рет жабдықты күшпен қайтарып алуға мәжбүр болды.

Экспорт

Австралия: 2014 жылдың қарашасында Saab ресми түрде SEA 1000 тендеріне қатысты, ол Австралия Корольдік Теңіз күштерінің әлі де қолданыстағы алты "Коллинс" класты суасты кемелерін алмастыру бағдарламасы еді. Қорғаныс министрі Дэвид Джонстон: "Біз жылдам шешім қабылдауымыз керек және біз қандай шешім қабылдасақ та, ол бүкіл ұлттың мүддесіне жарасуы тиіс" деді. Австралия үкіметі Жапондық Теңіздік Өзін-Өзі Қорғау Күштері ұсынған, құны жоғары "Сору" класты суасты кемелерін сатып алуға дайын болған; алайда, ішкі қарсылық үкіметті миллиардтаған долларлық бағдарлама бойынша ашық тендер жариялауға мәжбүр етті. Кейіннен Австралия Naval Group (бұрын DCNS) Франция және олардың "Shortfin Barracuda" суасты кемелерін австралиялық "Коллинс" класын алмастыру үшін таңдады, бірақ бұл келісім кейіннен күштен шығарылды. 2014 жылдың желтоқсанында Голландияның ірі кеме құрылысшысы Damen Shipyards компаниясы Saab компаниясымен келесі буын суасты кемелерін әзірлеу, ұсыну және құрылысын жүзеге асыру бойынша келісімге келді, бастапқыда Нидерланд Корольдік Теңіз күштері қазір қолданып жүрген 4 "Walrus" класты суасты кемелерін алмастыруға баса назар аударды.

Кокумск кран

Кеме жасаушы зауыт бұрын 138 метр биіктігіндегі, 1973/74 жылдары салынған, 1500 тонналық жүк көтеруге қабілетті "Кокумс кран" деп белгілі кранға ие болған. Бұл кран 1974 жылы орнатылған кезде әлемдегі ең үлкен кран болып есептелген.